Zeytinlik Tartışmaları Gölgesinde Enerji Yatırımlarına Hız Veriliyor
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) kabul edilen ve kamuoyunda zeytinliklerin kesilmesine olanak tanıyan düzenlemeler içeren yasa, enerji sektöründe yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarının önünü açmayı hedefleyen bu yasa, beraberinde getirdiği tartışmalarla da gündemde kalmaya devam ediyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın onayının ardından Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi beklenen düzenleme, enerji sektöründeki paydaşlar tarafından yakından takip ediliyor.
Zeytinliklerde Madencilik Faaliyetlerine Yeni Düzenleme
Yasa, elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla yürütülen madencilik faaliyetlerinin zeytinlik alanlara denk gelmesi durumunda uygulanacak prosedürleri belirliyor. Buna göre, madencilik faaliyeti yürütülecek alandaki zeytin ağaçları, öncelikle maden sahasının bulunduğu ilçe ve il sınırlarına öncelik verilerek taşınacak. Zeytin ağaçlarının taşınmasından kaynaklanan tüm masraflar ve talepler, madencilik faaliyetini yürüten kişi tarafından karşılanacak.
Zeytin ağaçlarının taşınmasının mümkün olmadığı durumlarda ise, faaliyet yürütülecek alan ile eş değer büyüklükte zeytin sahası oluşturulması zorunlu tutuluyor. Bu durumda, taşınan ve taşınamayan zeytin ağacı sayısının en az 2 katı kadar zeytin ağacıyla yeni bir zeytin sahası oluşturulacak. Ayrıca, zeytinlik olarak kayıtlı alanlarda madencilik faaliyeti yürütülen her yıl için, bu sahaların rehabilitasyon çalışmalarını temin etmek üzere ruhsat sahibinden işletme ruhsat bedeli kadar ayrıca tahsilat yapılacak.
Yeni Zeytin Bahçeleri ve Kiralama İmkanları
Yeni tesis edilecek zeytin bahçeleri ile taşınacak zeytin ağaçları için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca uygun görülenler veya maden sahalarının bulunduğu il sınırlarında kamu iktisadi teşebbüslerine ait taşınmazlar talep edenlere 20 yıl süreyle kiralama imkanı sunulacak. Kira süresi sonunda bakım yükümlülüklerini yerine getirdiği tespit edilen ve talepte bulunan kiracıların kira süresi 10’ar yıl süreyle uzatılabilecek.
Yenilenebilir Enerji Yatırımlarında İzin Süreçleri Kısaltılıyor
Türkiye’nin 2035 yılında yenilenebilir enerji kaynaklarının payını yüzde 65’e çıkarma hedefi doğrultusunda, yatırım süreçlerini hızlandıracak düzenlemeler de yasa kapsamında yer alıyor. Bu kapsamda, yenilenebilir enerji yatırımlarında 48 ayı bulan izin süreçleri 18 aya kadar düşürülecek. Ancak, zeytinlik alanlarda maden faaliyetlerine izin verilmesine ilişkin düzenleme, muhalefet partileri, çevre örgütleri ve yöre halkı tarafından yoğun eleştirilere maruz kalıyor.
Enerji ve maden alanında yapılan düzenlemelerle, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı ön lisans veya üretim lisansı bulunan üretim tesisleri için gerekli özel mülkiyete konu taşınmazların temini amacıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından 31 Aralık 2030’a kadar Kamulaştırma Kanunu kapsamında acele kamulaştırma kararı alınabilecek.
Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerine yönelik uygulanan izin, kira ve irtifak işlemlerindeki yüzde 85 indirimin süresi işletmeye girecek tesisler için 31 Aralık 2025’ten 31 Aralık 2030’a kadar 5 yıl süreyle uzatılacak. 31 Aralık 2030’a kadar işletmeye girecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin izin, kira ve irtifak işlemlerinde yüzde 85 indirim yapılacak.
Proje ve etüt aşamasındaki ölçüm ve sondaj faaliyetleri için ilgili projenin ön lisans veya üretim lisansı alması şartı aranmaksızın izin verilebilecek. Ancak ön lisans kapsamında izin verilen bir saha içerisinde, izne konu projeye yönelik yapılan ölçüm ve sondaj faaliyetleri için ayrıca izin aranmayacak.
Madencilikte İzin Süreçleri Yeniden Düzenleniyor
Orman vasıflı taşınmazlarda rüzgar veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurulabilmesine yönelik izin başvuruları, başvuru tarihinden itibaren en fazla 60 gün içerisinde sonuçlandırılacak. TBMM’de kabul edilen kanunla madencilikte izin süreçleri de yeniden düzenleniyor. Ormanlar hariç ruhsat düzenlenmeden önce Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, ilgili kuruma proje hakkında görüşünü sorarak izin talebinde bulunacak. Kurum, 3 ay içinde izin talebine cevap verecek. Bu süre içerisinde cevap verilmemesi durumunda ilgili kuruma Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce bir ay ilave süre verilecek. Bu süre sonunda da karar bildirilmezse izin verilmiş sayılacak.
Bu yasa ile birlikte, enerji sektöründe önemli değişikliklerin yaşanması bekleniyor. Özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlanması, Türkiye’nin enerji bağımsızlığına katkı sağlayabilir. Ancak, zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetlerine izin verilmesi konusundaki tartışmaların da devam edeceği öngörülüyor.
