ABD, Küresel Akaryakıt Şokunun Üçte Birini Ödeyerek 160 Milyar Dolar Ek Maliyetle Karşı Karşıya

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA), İran’da yaşanan çatışmanın dünya çapındaki akaryakıt fiyatlarına etkisini kapsamlı bir analizle ortaya koydu. Analize göre, ABD ve İsrail’in şubat ayı sonunda İran’a yönelik saldırıları, benzin ve dizel fiyatlarını küresel ölçekte yükselterek tüketicilere toplam 468 milyar dolar ek maliyet getirdi.

Küresel Akaryakıt Şoku ve ABD’nin Yükü

CREA’nın raporunda, Hürmüz Boğazı’ndan kaynaklanan petrol şokunun etkilerini ölçen bir sıralama yapıldı. ABD, bu şoktan en fazla etkilenen ülke olarak 160 milyar dolar ek maliyetle listede birinci sırada yer alıyor. Bu tutar, küresel toplam ek maliyetin üçte birine tekabül ediyor.

ABD’yi izleyen ülkeler ise sırasıyla 54 milyar dolar ile Çin ve 17 milyar dolar ile Kanada olarak belirlendi. Bu rakamlar, ülkelerin enerji ithalat bağımlılıkları ve tüketim kalıplarının şok karşısındaki farklı tepkilerini gözler önüne seriyor.

Kişi Başı Ek Maliyet ve Karşılaştırmalı Analiz

ABD’deki akaryakıt fiyat artışı, kişi başına 471 dolar ek maliyet yaratırken, bu rakam küresel ortalama 60 doların yaklaşık sekiz katına ulaşıyor. Kanada’da kişi başına ek maliyet 422 dolar, Avustralya’da ise 386 dolar** olarak kaydedildi.

Bu yüksek tutarlar, ABD’nin hem daha fazla yakıt tüketmesi hem de petrole bağımlılığını azaltma konusunda sınırlı ilerleme kaydetmesiyle açıklanıyor. Raporda, “ABD, kişi başına daha fazla yakıt tüketmesi ve petrole bağımlılığını azaltma konusunda nispeten çok az ilerleme kaydetmiş olduğu için farklılaşıyor” ifadesi vurgulandı.

Elektrikli Araçların Durumu ve Piyasa Etkileri

Artan akaryakıt maliyetleri, benzinli araç sürücülerini doğrudan etkiledi. ABD’de tipik bir sürücü, Mart ayından bu yana yakıta ortalama 440 dolar** daha fazla harcama yaptı. Elektrikli araç (EV) kullanıcıları ise şarj maliyetindeki artıştan sadece 17 dolar** fazla etkilendi.

EV pazarındaki dinamikler ise farklı bir tablo çiziyor. ABD’de yeni otomobil satışlarındaki EV payı, 2026’nın ilk sekiz ayında bir önceki yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında 3 puan** düşerek %7,3** seviyesine geriledi. Bu düşüş, Çin’de %57, Avrupa Birliği’nde %32 ve Norveç’te %98 gibi çok daha yüksek oranlarla kıyaslandığında dikkat çekiyor.

Ülkelerin Tasarrufları ve Gelecek Beklentileri

2023’ten bu yana yakıt tüketimini azaltan ülkeler, maliyet artışlarını sınırlama konusunda avantaj elde etti. Bu çabalar sayesinde Çin yaklaşık 10,8 milyar dolar, Almanya 3,7 milyar dolar tasarruf sağlarken, ABD ise 5,7 milyar dolar** tasarruf kaydetti.

CREA’nın bulguları, enerji politikalarında tüketim azaltımının ekonomik faydalarını açıkça ortaya koyuyor. Özellikle yüksek yakıt tüketimine sahip ülkelerde, enerji verimliliği ve alternatif enerji kaynaklarına yönelim, gelecek yıllarda benzer şokların ekonomik etkisini hafifletebilir.

Sonuç olarak, İran’da yaşanan çatışma ve Hürmüz Boğazı’ndan kaynaklanan petrol şokunun küresel enerji piyasalarına yansıması, ABD’nin yakıt faturasında tek başına 160 milyar dolar** ek maliyet oluşturmasıyla netleşti. Bu durum, hem bireysel tüketicilerin hem de ulusal ekonomilerin enerji bağımlılıklarını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor.