Taksitli Ticari Kredilerde Vade Uzuyor: Enflasyon Beklentileri Etkili
Sıkı para politikalarına rağmen, enflasyon beklentilerindeki iyileşme, Türk Lirası (TL) cinsinden taksitli ticari kredilerde vade yapısını değiştirmeye başladı. Kredi maliyetlerinin artmasına karşın, işletmeler daha uzun vadeli finansman seçeneklerine yöneliyor. Bu durum, Merkez Bankası’nın (TCMB) yakından takip ettiği bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Vade Yapısındaki Değişimler
Haziran 2023’te yeni Merkez Bankası yönetiminin göreve başlamasıyla birlikte, sabit faizli TL cinsi taksitli ticari kredilerin yaklaşık %30‘u kısa vadeli olarak kullanılıyordu. Ancak, geçen yıl ağustos ayında bu oran %26‘ya, bu yıl ağustos ayında ise %22‘ye geriledi. Bu düşüş, işletmelerin daha uzun vadeli finansman arayışında olduğunu gösteriyor.
Orta ve uzun vadeli TL kredilerin toplam TL krediler içindeki payı da önemli bir artış gösterdi. Haziran 2023’te bu oran %70 iken, bu yıl ağustos ayında %78‘e kadar yükseldi. Bu durum, piyasadaki genel beklentilerin ve ekonomik koşulların bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Faiz Oranları ve Vade Seçenekleri
Bankacılık sektörü kaynaklarından edinilen bilgilere göre, 24 aya varan uzun vadeli TL taksitli ticari kredilerde faiz oranları %34 seviyesine kadar inebiliyor. Bu, özellikle uzun vadeli yatırım planları olan işletmeler için cazip bir seçenek sunuyor.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verileri de, sabit faizli taksitli ticari kredilerin vade yapısındaki değişimi doğruluyor. Bu veriler, Merkez Bankası’nın da yakın takibinde bulunuyor.
Merkez Bankası’nın Görüşü
Merkez Bankası, mayıs ayında yayımladığı finansal istikrar raporunda, enflasyon beklentilerindeki iyileşme ile orta ve uzun vadede fonlama faizlerinde gerileme beklentisinin, bankaların uzun vadeli ve sabit faizli kredi verme iştahını beslediğini belirtmişti. Raporda, “Bunun sonucunda sabit faizli TL ticari kredilerin ortalama vadesinin mart ayına kadar olan dönemde artış eğiliminde olduğu görülmektedir” ifadesi yer alıyordu. Bu açıklama, TCMB’nin vade yapısındaki değişimi nasıl değerlendirdiğini açıkça ortaya koyuyor.
Kısa Vadeli Kredilerin Payındaki Düşüş
BDDK verileri, mart ayından sonra da kısa vadeli krediler yerine orta ve uzun vadeli taksitli ticari kredilere olan eğilimin arttığını gösteriyor. Yüksek enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikasının uygulanmaya başladığı Haziran 2023’te TL cinsi ticari kredilerde kısa vadelinin payı %29,74 iken, orta ve uzun vadelinin payı %70,26 seviyesindeydi. Ağustos 2023’te kısa vadelinin payı %30,34 ile oldukça yüksek bir seviyeye ulaşmıştı. Politika faizi yükseliş döngüsünde daha fazla faizler yükselmeden reel sektörün kısa vadeli kredi kullanımı o dönem arttı.
Ocak 2024’e gelindiğinde, TL cinsi taksitli ticari kredilerde kısa vadeli kredilerin payı 5 puan birden düşerek %23,05‘e geriledi. Bu yıl ağustos ayı itibarıyla ise bu oran %21,72‘ye inerek son yılların en düşük seviyesine ulaştı. Bu durum, işletmelerin uzun vadeli planlama yapma ve daha istikrarlı bir finansman yapısı oluşturma eğiliminde olduğunu gösteriyor.
Faiz Oranlarındaki Değişimler
TL cinsi taksitli ticari kredi faizlerinde de orta ve uzun vadede daha düşük oranlar gözleniyor. Bankacılık sektörü kaynaklarından edinilen bilgiye göre, 24 ay ve üzeri vadelerde taksitli ticari kredi faizi %34-37 arasında değişiyor. 1 yıldan uzun taksitli ticari kredilerde ise %38-42 arasında faiz oranlarıyla karşılaşılıyor. Çoğunlukla %38-39 faiz oranlarının verildiği belirtiliyor.
Borçlu cari hesaplarda ise kredi faiz oranlarının %42‘den başlayarak %47‘ye kadar yükseldiği vurgulanıyor. Bu durum, işletmelerin uzun vadeli ve sabit faizli kredi seçeneklerine yönelmesinin bir nedeni olarak gösterilebilir.
Gelecek Beklentileri
Enflasyon beklentileri iyileştikçe ve politika faizi indirimi sürdükçe, kısa vadeden orta ve uzun vadeli kredilere geçişlerin hızlanması bekleniyor. Merkez Bankası’nın beklenti anketinde piyasa katılımcılarının bu yıl sonu enflasyon beklentisi %29,86 seviyesinde. 12 ay sonrası TÜFE beklentisi %22,25, 24 ay sonrası %16,78 olarak gerçekleşti. Piyasanın bu yıl sonu için politika faizi beklentisi %36,17, 12 ay sonrası için %27,32, 2026 sonu için ise %24,55 seviyelerinde şekilleniyor. Reel sektörün 12 ay sonrası enflasyon beklentisi de %26,80 seviyesinde geçen yıl eylülde bu oran %51,1 idi.
Kısa Vadeli Kredilerdeki Düşüş ve Orta-Uzun Vadeli Kredilerdeki Artış
Haziran 2023’ten bu yana kısa vadelinin payındaki düşüş 8 puanı aştı. Kısa vadelinin payındaki düşüşle birlikte orta ve uzun vadeli kredilere eğilim ve payı arttı. Haziran 2023’te %70,26 olan orta uzun vadeli TL cinsi taksitli ticari kredilerin payı Ocak 2024’te %75,21’e yükseldi, Ocak 2025’e gelindiğinde %76,24’e çıktı. Bu yıl ağustos itibariyle de oran %78,28 ile son dönemlerin en yüksek seviyesini gördü.
Yani TL cinsi taksitli ticari krediler içinde kısa vadelinin payı sıkı para politikasının uygulanmaya başladığı Haziran 2023’ten bu yana 8 puan düşüş yaşandı orta uzun vadede iyileşme oldu. Geçen yıl ağustostan bu yıl ağustosa ise kısa vadelinin payı 4.1 puan düştü.
Ticari Kredilerde Büyüme Hızındaki Yavaşlama
Merkez Bankası verileri, politika faizi indirimi sürse de makroihtiyati önlemlerin devam ettiği ticari kredilerde yavaşlama olduğunu ortaya koyuyor. Verilere göre 19 Eylül ile biten hafta itibariyle ticari kredilerde 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış büyüme %20,38’e geriledi. Bir önceki hafta %21,23 seviyesindeydi. Mart başında ise %35’e yaklaşmıştı büyüme oranı. Toplam kredi büyüme hızı ise %29,25 ile %30’un hemen altında kaldı. Toplam kredilerde büyüme hızında asıl belirleyici tüketici kredilerinde yüksek faize ve makroihtiyati önlemlere rağmen çok yavaşlamayan büyüme. Merkez Bankası verilerine göre 13 haftalık yıllıklandırılmış olarak tüketici kredileri büyüme hızı %40,5 seviyesinde ve büyüme eylül boyunca eğitim harcamalarının da etkisiyle %40’ın üzerinde seyretti.
Sonuç olarak, taksitli ticari kredilerdeki vade uzaması, enflasyon beklentilerindeki iyileşme ve Merkez Bankası’nın politikalarıyla şekilleniyor. İşletmeler, daha uzun vadeli ve istikrarlı finansman seçeneklerine yönelerek, ekonomik belirsizliklere karşı daha dirençli bir yapı oluşturmayı hedefliyor.
