TÜİK’ten Temmuz Dış Ticaret Endeksleri: İhracat Birim Değeri %8,2 Arttı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Temmuz ayına ilişkin dış ticaret endekslerini yayımladı. Verilere göre, ihracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre %8,2 artarken, yıllık bazda %12,8 yükseliş kaydetti. Bu artış, Türkiye’nin dış ticaret performansının güçlenmesinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

İhracat Birim Değer Endeksindeki Sektörel Dinamikler

Temmuz 2026’da ihracat birim değer endeksinin sektörel dağılımı, farklı alanlarda çeşitlenen bir performans sergiledi. Endeks, gıda, içecek ve tütün kalemlerinde %6,5, ham maddelerde (yakıt hariç) %10, yakıtlarda ise dikkat çeken bir %39,4 artış gösterdi. İmalat sanayi (gıda, içecek, tütün hariç) ise %6,1 oranında yükseldi.

Geçen yılın aynı ayına kıyasla ise sektörel hareketlilik farklı bir tablo ortaya koydu: gıda, içecek ve tütün kalemlerinde %3,3 düşüş yaşanırken, yakıt segmentinde %23,7 artış, ham maddelerde (yakıt hariç) %11,6 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) %9,1 artış gözlendi.

İhracat Miktar Endeksinde Düşüş ve Sektörel Etkiler

İhracat miktar endeksi, Temmuz ayında bir önceki yıla göre %4,9 azaldı. Bu düşüş, özellikle yakıt segmentinde %30,2 gerileme ve imalat sanayi (gıda, içecek, tütün hariç) alanında %4,2 azalışla belirginleşti. Öte yandan, gıda, içecek ve tütün kalemleri %2,9 ve ham maddelerde (yakıt hariç) %6,4 artış gösterdi.

İthalat Miktar Endeksindeki Gelişmeler

İthalat miktar endeksi, Temmuz’da yıllık bazda %6,9 azaldı. Sektörel açıdan gıda, içecek ve tütün kalemleri %24,4 artış kaydederken, ham maddelerde (yakıt hariç) %11,3 yükseliş gözlendi. Ancak yakıt segmenti %8,6 gerileme ve imalat sanayi (gıda, içecek, tütün hariç) %7,7 düşüş gösterdi.

Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Veriler

Mevsimsel olarak ayarlanmış ihracat miktar endeksi, Haziran’da 139,6 iken Temmuz’da %2,7 artışla 143,3’e yükseldi. Takvim etkilerinden arındırılmış seride ise, Temmuz 2025’de 149,4 olan endeks, 2026’da %4,9 düşüşle 142,1 seviyesine geriledi.

İthalat miktar endeksine bakıldığında, mevsimsel ayarlama sonrası Haziran 125,7 iken Temmuz’da %8,7 azalarak 114,7’ye düştü. Takvim etkilerinden arındırılmış veride ise, Temmuz 2025’te 129,2 olan endeks, 2026’da %6,9 azalarak 120,3 olarak kaydedildi.

Dış Ticaret Haddi ve Ekonomik Yansımalar

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle elde edilen dış ticaret haddi, Temmuz 2025’te 95,3 iken Temmuz 2026’da 4 puan düşüşle 91,3 oldu. Hadi düşüşü, ihracatın birim değerinde artış olmasına rağmen, ithalat birim değerindeki relatif artışın daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Bu veriler, Türkiye’nin dış ticaret yapısında kalite‑odaklı bir dönüşümün sinyallerini taşıyor. Birim değer artışları, düşük birim fiyatlarla yapılan ihracatın yerine daha yüksek katma değerli ürünlerin dış pazarlara sunulduğunu işaret ediyor. Özellikle yakıt segmentindeki büyük artış, enerji ihracatındaki fiyat hareketlerinin etkisini yansıtıyor.

Gelecek Beklentileri ve Piyasa Değerlendirmesi

TÜİK’in açıklamaları, önümüzdeki çeyrekte dış ticaret hacminin birim değer bazında yükselmeye devam edeceği, ancak miktar bazında dalgalı seyredeceği yönünde bir beklenti oluşturuyor. İhracat birim değer endeksindeki güçlü büyüme, Türkiye’nin yüksek katma değerli sektörlerde rekabet gücünü artırma stratejisinin bir parçası olarak yorumlanabilir. Aynı zamanda, ithalat miktarındaki gerileme, yerli üretimin desteklenmesi ve ithalata bağımlılığın azaltılması politikalarının etkili olabileceğine işaret ediyor.

Finans piyasaları ve yatırımcılar, dış ticaret haddi düşüşünün kısa vadeli bir düzeltme olarak görülüp görülmeyeceği konusunda temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Özellikle döviz kurları, enerji fiyatları ve küresel ticaret ortamındaki belirsizlikler, bu göstergelerin gelecekteki yönünü şekillendirecek temel faktörler arasında yer alıyor.

Sonuç olarak, TÜİK’in Temmuz dış ticaret endeksleri, Türkiye ekonomisinin ihracat kalitesini artırma ve ithalatı dengeleme yönündeki ilerlemelerini ortaya koyarken, aynı zamanda sektör bazında farklı dinamiklerin hâlâ var olduğunu da gözler önüne seriyor. Bu veriler, politika yapıcılar, iş dünyası ve yatırımcılar için dış ticaret stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine dair önemli bir sinyal niteliğinde.