Fındık Üreticisi TMO’yu Bekliyor: Fiyatlar Rekor Seviyeye Ulaşabilir mi?

Fındık üreticileri, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) açıklayacağı alım fiyatını merakla bekliyor. Zirai don nedeniyle bazı bölgelerde yaşanan kayıplar ve rekolte tahminlerindeki farklılıklar devam ederken, üreticinin gözü TMO’nun fiyat açıklamasında. Bu fiyat, sadece üreticinin değil, sanayicinin ve tüm piyasanın geleceğini etkileyecek.

TMO’nun Fiyat Açıklaması Beklentisi

Üreticiler, sanayiciler ve alivre (ürün henüz hasat edilmeden yapılan satış) yapanlar, TMO’nun bir an önce fiyat açıklamasını talep ediyor. Sektör temsilcileri, TMO’nun açıklayacağı fiyatın, serbest piyasada şu anda 170-180 TL/Kg bandında olan fiyatların şekillenmesinde belirleyici olacağını belirtiyor. TMO’nun henüz fiyat açıklamamış olması, hem üreticilerde hem de ticaret erbabında belirsizliğe yol açıyor. Sektör temsilcileri, fiyatın erken açıklanmasının önemini vurgulayarak, TMO’nun vereceği fiyatın tüm sektöre yön vereceğini ifade ediyorlar. Ayrıca, rekoltenin düşük olması nedeniyle TMO’nun piyasadan fındık almasına gerek kalmayacağı, aksi takdirde spekülatif hareketlenmelerin yaşanabileceği belirtiliyor.

Geçtiğimiz yıl TMO, Levant kalite için 130 TL/Kg, Giresun kalite için ise 132 TL/Kg alım fiyatı açıklamıştı. Serbest piyasada ilk aylarda 125 lira civarında seyreden fiyatlar, Nisan ayında yaşanan zirai dondan sonra 230 TL‘ye kadar yükselmişti.

Sektör Temsilcilerinin Değerlendirmeleri

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği Fındık ve Fındık Mamulleri Sektör Komitesi Başkan Yardımcısı Sebahattin Arslantürk, sektörün tüm aktörlerinin bu sezon olağan dışı koşullara göre hareket etmesi gerektiğini belirtiyor. “Rekolte düşük, talep güçlü, tüm aktörler dikkatli olmalı. Bu yıl fındıkta ezberlerin bozulduğu bir sezon olacak” diyen Aslantürk, piyasada alivre fiyatların 200 TL ve üzerine çıkmaya başladığını vurguluyor. Arslantürk’e göre TMO’nun bu aşamada fiyat açıklamasının ciddi bir etkisi kalmadı. “Bugün serbest piyasada konuşulan rakamlar TMO’nun açıklayabileceği seviyelerin çok üzerinde. 180-185 TL gibi bir taban fiyat, piyasada dikkate alınmaz” diyor. Arslantürk, TMO’nun piyasaya yön vermek istiyorsa “Rekolte ortada, piyasayı yakından izliyoruz. Gerektiğinde müdahale ederiz” gibi yüzeysel ama dikkat çekici bir açıklama yapması gerektiğini, çünkü bu sezon alınacak fındığın sınırlı olduğunu ifade ediyor.

Fiyat Beklentileri ve Gelecek Projeksiyonları

Arslantürk, rekoltenin 450 bin tonun dahi altında kalabileceğini, hatta sıcak havaların etkisiyle 400 bin ton seviyesinin de kırılabileceğini belirtiyor. Bu durumun piyasada arzı oldukça daraltacağını ve hem TL bazında hem de döviz bazında tarihi zirveleri gündeme getirebileceğini ifade ediyor. Fiyat beklentileri konusunda da çarpıcı bir öngörüde bulunan Arslantürk, “Fındık fiyatı 200 TL’den başlar, 300 TL’ye kadar yolu açık. Dolar bazında ise 2014’te 8 doları görmüştük. Bugün o seviyenin enflasyonla düzeltilmiş hali 10 doların üzerinde olur. Bu ihtimal güçlü” şeklinde konuştu.

İhracatçılara ve Üreticilere Tavsiyeler

Arslantürk, bu sezonun “temkinli ticaret” sezonu olacağını belirterek, kimsenin açıkta yakalanmaması gerektiğini, satmadan mal alınmaması gerektiğini ve bu yıl alım-satım dengesinin her zamankinden daha hassas olduğunu vurguluyor. Üreticilere de çağrıda bulunan Arslantürk, ellerindeki ürünü kontrollü vermeleri gerektiğini, piyasa bu kadar dar iken erken satışların zarar getirebileceğini ve bu sezon malı olanın sözünün geçtiği bir yıl olacağını ifade ediyor.

Üreticilerin Endişeleri ve Beklentileri

Ordu’da fındık üreticisi Yüksel Göl, geçen yıllarda olduğu gibi rekolte çalışmaları tamamlandıktan hemen sonra fiyatın açıklanması gerektiğini vurgularken, bu yıl gecikmenin sahada ciddi bir belirsizlik yarattığını söylüyor. “Zirai don nedeniyle fındık zaten az. Bu özel bir yıl. Fındık azsa, değeri yüksek olmalı” diyen Göl, sahil kesimindeki üreticilerin işçilik, gübreleme ve zararlılarla mücadele gibi nedenlerle bu sezon çok daha yüksek maliyetlere katlandığını belirtiyor. “İşçilik maliyeti geçen seneye göre iki kat arttı. Özellikle kahverengi kokarca ile mücadelede defalarca ilaçlama yapıldı. Bu da fiyat beklentisini artırıyor” dedi. Geçen yıl TMO’nun 130-132 TL fiyat verdiğini hatırlatan ve bu yıl ise beklentinin 250 TL civarında olduğunu kaydeden Göl, “Ben rakam vermiyorum ama devletin özel koşulları göz önünde bulundurması gerek” diye ekliyor. Hasat takvimi için de uyarılarda bulunan Göl, bazı üreticilerin erken hasada yönelmesinin verim kaybına yol açabileceğini söylüyor. Göl ayrıca “Devletin açıkladığı tarihten önce bahçeye girilmemeli. Fındık henüz içini doldurmadı. Acele eden kaybeder” ifadelerini kullanıyor.

Geçmiş Sezonlar ve Arz-Talep Dengesi

Geriye dönük sezonlara bakıldığında Türkiye’nin arz yönlü belirleyici gücünün devam ettiği ve üretim miktarının fiyatlar üzerinde büyük etkisi olduğu görülmekte. 2014-2015 sezonunda yaşanan rekolte düşüşüne rağmen ihracat gelirinin 2,8 milyar dolara çıkması, fındıkta arz-talep dengesinin fiyatlara etkisini net biçimde ortaya koydu. O yıl fındık rekoltesi 400 bin ton seviyelerine kadar gerilemiş, ancak arzın düşmesi fiyatları hızla yükseltmişti. Sonuç olarak ihracat miktarı 252 bin tonla sınırlı kalmasına rağmen, Türkiye fındıktan 2 milyar 799 milyon dolar döviz geliri elde etmişti.

TMO’nun Rolü ve Etkileri

Fındık üreticisi ve brokeri Osman Çakmak, TMO’nun, 2022-2023 sezonu levant kalite fındıkları stratejik bir hamleyle satışa sunarak yalnızca fiyat istikrarını sağlamakla, aynı zamanda sanayi tesislerinin çarklarını döndürdüğünü söylüyor. TMO’nun 2025 değil, 2026 ve sonrası için de sektörün omurgasını güçlendirecek bir etki yarattığını vurgulayan Çakmak, “Sanayiciye nefes, üreticiye umut, piyasaya denge getirdi. Zirai don söylentileri sonrası 125 TL’den 220 TL’ye fırlayan fiyatlar, ihracatçının elini kolunu bağlamışken; TMO 125 TL’den devreye girerek bu yıl don hadisesin verdiği zarara karşı fındık sanayisini büyük destek oldu” diye konuştu.

Sonuç

Fındık piyasası, TMO’nun açıklayacağı fiyatı beklerken, sektördeki belirsizlik devam ediyor. Üreticiler yüksek maliyetler ve düşük rekolte beklentisiyle fiyatların artmasını umarken, ihracatçılar ve sanayiciler de piyasanın dengelenmesini bekliyor. TMO’nun vereceği karar, tüm sektörün geleceğini şekillendirecek.