Kuraklık Nohut Üretimini Vurdu: Tohumluk Bile Çıkmadı, Fiyatlar Artacak Mı?
Küresel iklim değişikliğinin tarım üzerindeki olumsuz etkileri giderek daha belirgin hale geliyor. Türkiye’nin önemli bakliyat ürünlerinden biri olan nohut üretimi, bu yıl yaşanan kuraklık ve ani iklim değişiklikleri nedeniyle ciddi şekilde etkilendi. Birçok bölgede %50’nin üzerinde verim kayıpları yaşanırken, bazı üreticiler tarlaya attığı tohumu dahi geri alamadı.
Kuraklık Nohut Üretimini Derinden Etkiledi
Türkiye’de nohut üretiminde önemli paya sahip olan Ankara, Çorum, Karaman, Kırşehir, Konya ve Yozgat gibi illerde verim ve kalitede önemli düşüşler gözlemleniyor. Geçtiğimiz yıl dekar başına 200 kilograma kadar çıkan verim, bu yıl bazı bölgelerde 10 kilograma kadar geriledi. Bu durum, çiftçileri gelecek yıl için büyük bir endişeye sevk ediyor.
Kırşehir Ziraat Odası Başkanı Mevlüt Toprak, kuraklık ve dolunun nohut rekoltesini ciddi şekilde vurduğunu belirtiyor. Birçok tarlaya biçerdöverin girmediğini, giren yerlerde ise dekardan 10-50 kilo arasında ürün alındığını ifade ediyor. Toprak, bir üreticinin yaşadığı kaybı örnek göstererek, “Bir çiftçimiz 400 dönüme 6 ton 900 kilo tohum attı, ancak sadece 3 ton ürün elde etti. Normal şartlarda en az 40 ton nohut alması gerekiyordu. Aradaki farkı siz hesap edin” dedi.
İri Taneli Nohut Azalacak, Leblebi Fiyatları Artabilir
Kuraklık nedeniyle iri taneli nohut üretiminin de düştüğünü aktaran Toprak, bitki gelişimini tamamlayamadığını ve bu yıl 9-10 milim kalibre nohutun neredeyse hiç çıkmadığını vurguladı. Özellikle leblebi üreticileri için gerekli olan iri taneli nohut bulmanın çok zor olacağını, bulanların ise pahalıya alacağını belirtti. Toprak, fiyatlara ilişkin olarak, “Geçen yıl 30-35 TL aralığında satılan nohutta bu yıl 35-37 TL seviyeleri görülüyor. Fiyat nohudun milimine göre değişiyor” bilgisini verdi.
Üretici Borç Ertelemesi Bekliyor
Çorum’da da durum farklı değil. Nohut üreticileri, kuraklık ve doğal afetler nedeniyle ciddi kayıplar yaşadı. Geçen yıl dönüm başına 125–150 kilo ürün alınırken, bu sezon verim 30–40 kiloya kadar düştü. Çorum Ziraat Odası Başkanı Adem Özdemir, çiftçilerin zorluklara rağmen üretimden vazgeçmeyeceğini vurgularken, devletin çiftçinin sıkıntılarını hafifletmek için adım atması gerektiğini belirtiyor. Özdemir, “Borçların faizsiz ertelenmesi ya da özel bir destek fonu gündeme gelmeli” diye konuştu.
Özdemir, bu yıl sadece nohut değil, buğday, arpa, mercimek, ayçiçeği ve soğanda da ciddi sıkıntıların yaşandığını bildirdi. Verim kaybının yanında fiyatların üreticiyi tatmin etmediğini ifade eden Başkan, “Ton başına 13 bin 500 lira açıklandı, bu yılların en yüksek fiyatı ama ürün olmadığı için çiftçi faydalanamıyor. Ben 450 dönüm arazide 100 kiloyu bile geçemedim” dedi.
Karaman’da Nohut Üretimi Yaban Domuzu İstilasından da Etkilendi
Karaman’da ise son yıllarda kuraklığın yanı sıra yaban domuzu istilasının da nohut ekiminin önüne geçtiği belirtiliyor. Karaman Ziraat Odası Başkanı Mehmet Bayram, geçmiş yıllarda 30-40 bin dekara kadar ekim yapıldığını, ancak son yıllarda yaşanan kuraklık ve domuz istilasından ötürü ekim alanlarının 25 bin dekarın altına kadar gerilediğini söyledi. Bayram, “Bu yıl nohut tarlada kaldı diyebiliriz. Nohut fiyatları 50- 80 TL arasında değişiyor fakat birçok çiftçimiz işçi masrafını bile çıkartamadığı için tarlasını sürmek durumunda kaldı” dedi.
Konya’da da Durum Kötü: Verim %85’e Kadar Düştü
Altınekin Ziraat Odası Başkanı Bekir Kağnıcıoğlu, kuraklık ve donun etkisine dikkat çekerek, dekar başına verimin 25-30 kilograma kadar düştüğünü ve bunun çiftçinin attığı tohuma denk geldiğini ifade etti. Geçmiş yıllarda 200 kilograma kadar verim alınırken bu yıl 30-35 kilograma kadar düşüş yaşandı. Kağnıcıoğlu, çiftçilerin önümüzdeki yıl nohut ekiminden vazgeçme ihtimalinin çok yüksek olduğunu ve tarlaların nadasa bırakılacağını vurguladı.
TARSİM Yeniden Yapılandırılmalı
Karatay Ziraat Odası Başkanı Rıfat Kavuneker, çiftçilerin doğa kaynaklı zararlara karşı sigorta sisteminde de eksiklikler yaşadığına dikkat çekerek, “Çiftçilerimiz kuraklık, doğal afet gibi doğadan gelen zararlarının karşılanması için TARSİM’in yeniden yapılandırılması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Nohut Üretiminde Son 15 Yılda Dalgalanma Yaşandı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye’nin stratejik bakliyat ürünlerinden nohut, son 15 yılda ekim alanı ve üretimde önemli dalgalanmalar yaşadı. 2010 yılında 446 bin hektar alanda 530 bin ton üretim yapılırken, 2018-2020 döneminde ekim alanlarının genişlemesiyle üretim 630 bin ton seviyesine ulaştı. 2021 yılında ise kuraklık ve iklim koşullarının etkisiyle üretim 475 bin tona düştü.
Son üç yılda ekim alanları yaklaşık 460 bin hektar seviyesinde seyrederken, üretim 575-580 bin ton bandında gerçekleşti. Verimlilik ise 125-127 kilogram civarında sabit kaldı.
Sonuç olarak, yaşanan kuraklık ve iklim değişiklikleri nohut üretimini olumsuz etkileyerek rekolte düşüşlerine neden oldu. Bu durumun fiyatlara yansıması ve leblebi gibi ürünlerin fiyatlarının artması bekleniyor. Üreticiler, devletten borç ertelemesi ve destek beklerken, TARSİM’in yeniden yapılandırılması da önemli bir talep olarak öne çıkıyor.
