Şanlıurfa Fıstık Piyasasında Rekolte Düşüşü ve Fiyat Artışı Alarmı

Şanlıurfa fıstık üretiminde yaşanan rekolte düşüşü, piyasada önemli fiyat artışlarına neden oldu. Geçtiğimiz yıl 250-300 TL aralığında satılan fıstık, bu yıl 500-600 TL bandına yükseldi. Bu durum, üreticilerin elindeki stokları piyasaya sürmesine yol açtı.

Rekolte Düşüşü Fiyatları İkiye Katladı

Şanlıurfa’da fıstık üretimindeki düşüş, hem üreticileri hem de tüketicileri olumsuz etkiliyor. Geçtiğimiz yıl yaşanan kuraklık ve don olayları, fıstık ağaçlarının verimini düşürdü. Ayrıca, fıstık ağaçlarının iki yılda bir meyve verme özelliği de bu yılki rekolte düşüşünde etkili oldu. Şanlıurfa Şıracılar ve Kuruyemişçiler Esnaf Odası Başkanı Ahmet Aslan, geçen yıl yaklaşık 200 bin ton civarında olan rekoltenin, bu yıl yüzde 30-35 civarında gerçekleştiğini belirtti.

Bu durum, fıstık fiyatlarının önemli ölçüde artmasına neden oldu. Sezonun ilk ürünü olan kabuklu fıstık fiyatları, geçen yıl 180-200 TL iken, bu yıl 550-600 TL civarında işlem görüyor. Baklavalık olarak bilinen “boz kavlak” fıstığının fiyatı ise geçen yıla oranla iki katına çıkarak 730-750 TL‘ye ulaştı. Şanlıurfa TİGEM’de yetişen Siirt cinsi fıstığın fiyatı ise 550-650 TL arasında değişiyor.

Üreticiler Memnun, Tüketiciler Endişeli

Fiyat artışlarından fıstık üreticileri memnun olsa da, tüketiciler fiyatların yüksekliğinden şikayetçi. Ahmet Aslan, bir fıstık ağacının dikiminden 10 yıl sonra verim alınabildiğini ve bu nedenle 600 TL veya 700 TL‘lik fiyatların aslında düşük kaldığını ifade etti. Ancak tüketiciler, bu fiyatlarla fıstık tüketiminin zorlaştığını belirtiyor.

Piyasada Durgunluk Hâkim

Fıstık tüccarları ise fiyatlardaki ani yükseliş nedeniyle piyasanın durma noktasına geldiğini belirtiyor. Fıstık tüccarı Metin Erişen, fiyatların bir günde 100 TL zamlandığını ve ardından aynı miktarda gerilediğini, bu durumun alıcıları uzaklaştırdığını ifade etti. Şu anda 650 TL olan fıstığa 500 TL‘den bile alıcı bulamadıklarını dile getiren Erişen, piyasadaki durgunluğun kendilerini endişelendirdiğini söyledi. Benzer şekilde, işletmeci Hasan Kılıç da fıstık fiyatlarının yüksek olduğunu ve bu durumun alışverişleri olumsuz etkilediğini belirtti.

Stoklar Piyasaya Sürülüyor

Fiyatlardaki artış, üreticileri ve tüccarları ellerindeki stokları piyasaya sürmeye teşvik ediyor. Ahmet Aslan, 2024 yılından 2025 yılına devreden yaklaşık 100 bin ton civarında fıstık olduğunu tahmin ettiklerini açıkladı. Bu stokların piyasaya sürülmesiyle birlikte, fiyatların bir miktar dengelenmesi bekleniyor. Ancak rekoltedeki düşüşün devam etmesi durumunda, fiyatların yüksek seviyelerde kalmaya devam edebileceği öngörülüyor.

Fiyat Dengesizliğine Çözüm Arayışı

Fıstık tüccarları, yetkililerden fiyat dengesizliğine bir çözüm bulmasını talep ediyor. Fiyatlardaki suni yükselişlerin piyasayı olumsuz etkilediğini belirten tüccarlar, devletin müdahalesiyle fiyatların istikrara kavuşturulabileceğine inanıyor. Aksi takdirde, fıstık piyasasındaki durgunluğun devam edebileceği ve hem üreticilerin hem de tüketicilerin mağdur olabileceği öngörülüyor.

Ekonomik Etkiler ve Gelecek Beklentileri

Şanlıurfa ekonomisi için önemli bir gelir kaynağı olan fıstık üretimindeki düşüş, bölgedeki ticareti olumsuz etkileyebilir. Fiyatlardaki artış, fıstıkla ilgili ürünlerin (baklava, tatlılar vb.) fiyatlarının da yükselmesine neden olabilir ve bu durum, tüketici harcamalarını azaltabilir. Gelecek yıllarda rekoltenin artması ve fiyatların dengelenmesi için, kuraklığa dayanıklı fıstık çeşitlerinin geliştirilmesi ve sulama sistemlerinin iyileştirilmesi gibi çalışmalar yapılması gerekiyor.