Mamak Çöplüğü’nden Yaban Mersini Tarlasına: Döngüsel Ekonomi Başarısı
Ankara’nın Mamak ilçesinde bulunan eski çöp depolama alanı, sıra dışı bir dönüşüme sahne olarak “yaban mersini (blueberry)” üretimine ev sahipliği yapmaya başladı. Bu proje, atık yönetimi ve döngüsel ekonomi alanında Türkiye için önemli bir örnek teşkil ediyor.
Mamak Katı Atık Tesisi: Çöpten Üretime Döngü
Mamak Katı Atık Tesisi’nde, eski çöp depolamalarından elde edilen gazlarla elektrik üretimi gerçekleştiriliyor. Bu süreçte açığa çıkan atık ısı ise seralarda ve diğer tesislerde kullanılarak patates tohumu, domates, çilek, salatalık gibi çeşitli ürünlerin yetiştirilmesinde değerlendiriliyor. Hatta tesiste deneysel olarak dikey tarım uygulamaları da yürütülüyor.
Yaban Mersini Üretimi Başladı
Tesisin üretim yelpazesine yakın zamanda, yüksek antioksidan içeriği nedeniyle popülerliği artan yaban mersini de eklendi. Mamak Katı Atık Tesisi arazisinde, 32 dönümlük bir alanda izolasyon yapılarak 16 bin saksıda yaban mersini üretimine başlandı. Bu proje, atıl durumdaki bir alanın verimli bir üretim sahasına dönüştürülmesinin somut bir örneği olarak öne çıkıyor.
Yıllık Beklenti 60 Ton
Bitkilerin tam verime ulaşmasıyla birlikte yıllık 60 ton yaban mersini elde edilmesi bekleniyor. Yaban mersininin güncel piyasa fiyatının 600 TL civarında olduğu düşünüldüğünde, bu üretimin önemli bir ekonomik değere ulaşacağı öngörülüyor.
Türkiye’de Yaban Mersini Yetiştiriciliği
Anavatanı Kuzey Amerika olan yaban mersini, Türkiye’de doğal olarak Doğu Karadeniz sahil bölgesinde de yetişiyor. Son zamanlarda, Karadeniz Bölgesi’nde kültür türü yaban mersini üretimi de yaygınlaşmaya başladı. Mamak Katı Atık Tesisindeki bu faaliyet, yaban mersininin farklı coğrafyalarda da yetiştirilebilirliğinin test edilmesi açısından önem taşıyor.
Türkiye’de 2023 sonu itibarıyla Antalya, Bursa, Sakarya ve Rize başta olmak üzere çeşitli illerde 5 bin 274 ton yaban mersini üretildiği tahmin ediliyor. Türkiye, bu üründe hem ihracat hem de ithalat yapıyor.
Döngüsel Ekonomi Vizyonu
Atık Yönetimi ve Atıktan Enerji Üreticileri Derneği (TAYED) Başkanı ve Mamak Katı Atık Sahasında faaliyet gösteren şirketin İş Geliştirme Direktörü Ali Rıza Öner, eski Mamak katı atık depolama sahasında yürüttükleri faaliyetlerin Türkiye’nin döngüsel ekonomi vizyonuna önemli örnekler teşkil ettiğini belirtiyor. Öner, “Burada çöp enerjiye, enerji üretime, üretim yeniden topluma dönüyor” diyerek projenin döngüsel ekonomiye katkısını vurguluyor. Ayrıca bu projenin, Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğündeki Sıfır Atık vizyonunun sahadaki somut yansıması olduğunu da ifade ediyor.
Ali Rıza Öner, bu projenin Türkiye için kent tarımı, karbon nötr üretim ve yerli tohum geliştirme konularında örnek alınabilecek bir model oluşturduğunu ve tüm büyükşehirlerde ölçeklenebilir bir yapıya sahip olduğunu söylüyor.
Projenin Faydaları
Mamak katı atık sahasındaki dönüşümün döngüsel ekonomi açısından üretimden tüketime kadar değer zinciri içinde çeşitli faydaları görünür hale getirdiğini vurgulayan Öner, bu faydaları şu şekilde sıralıyor:
- Tüm değer zincirinde yakıt tüketimini ve karbon emisyonlarını azaltma
- Kente yakın üretim sayesinde nakliye mesafesinin kısalması
- Soğuk zincir ve ambalaj maliyetinin azalması
- Ürün tazeliği sayesinde besin değerinin korunması
Ali Rıza Öner, “tarladan sofraya” yaklaşımının, kendilerinde “şehrin içinden sofraya” haline geldiğini ve yürütülen tarımsal faaliyetin verimsiz topraklarda bile su tasarrufuyla sürdürülebilir bir üretim örneği oluşturduğunu da sözlerine ekliyor.
Gelecek Projeksiyonları ve Beklentiler
Mamak Katı Atık Tesisi’ndeki yaban mersini üretiminin başarısı, benzer projelerin diğer büyükşehirlerde de hayata geçirilmesi için ilham kaynağı olabilir. Bu tür projeler, atıl durumdaki arazilerin değerlendirilmesi, döngüsel ekonomi prensiplerinin uygulanması ve kent tarımının geliştirilmesi açısından önemli fırsatlar sunuyor.
Bu proje, sadece ekonomik kazanç sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda çevreye duyarlı bir üretim modelinin de mümkün olduğunu göstererek sürdürülebilir bir geleceğe katkıda bulunuyor.
