Makine İhracatı İlk Kez Pozitif, Üretici Yüksek Faizden Şikayetçi
Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) Başkanı Kutlu Karavelioğlu, makine imalat sanayinin yılın ilk yarısına ilişkin ihracat verilerini değerlendirirken, sektörün karşılaştığı zorluklara dikkat çekti. İhracat verilerinde ilk kez pozitif bir tablo görülse de, yüksek faiz oranlarının üreticiler üzerindeki baskısı devam ediyor.
İhracatta İlk Pozitif İşaret
Ocak-Haziran döneminde makine ihracatı, yüzde 0.3 artışla 13.7 milyar dolara yükseldi. Bu artış, sektör için yılın ilk yarısında umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Ancak, miktarsal bazda ihracatta yüzde 5.7’lik bir azalma yaşanırken, kilogram başına düşen fiyatın yüzde 6.3 oranında artarak 7.8 dolara yükselmesi, ihracattaki katma değerin arttığını gösteriyor. Özellikle Haziran ayında, takvim etkisinin de katkısıyla ihracatın yüzde 10 artış gösterdiği ve kilogram birim fiyatının ilk kez 8.3 dolara yükseldiği belirtildi.
Yüksek Faiz Oranları Üretimi Olumsuz Etkiliyor
MAİB Başkanı Kutlu Karavelioğlu, ISO 2’nci 500 verilerine atıfta bulunarak, faizin enflasyon karşısındaki getirisinin tarihi zirvelerde olduğunu ve bu durumun faaliyet kârlılığını sürdürülemez hale getirdiğini vurguladı. Tüketimin ithalat üzerinden devam ettiğine dikkat çeken Karavelioğlu, yüksek faiz oranlarının sanayinin bereketini kaçırdığını ifade etti.
Küresel Ticaret ve Jeopolitik Riskler
ABD ile AB arasındaki gerilimler ve Trump yönetiminin Japonya, Güney Kore ve BRICS ülkelerine yönelik politikaları, küresel ticaretin geleceği hakkında belirsizlikler yaratıyor. Karavelioğlu, ABD’nin büyük ticari ortaklarının toplu bir karşı tutum geliştirme olasılığının da bulunduğunu belirtti. Avrupa Birliği’nin kritik teknolojilerde Çin’e olan bağımlılığını azaltma çabaları da dikkat çekiyor. Avrupa Komisyonu’nun Çin Şoku’na karşı korumacı önlemler geliştirmesi, AB’nin açık ticaret politikasıyla birlikte selektif savunma stratejileri benimsediğini gösteriyor.
Türkiye Ekonomisi ve Sanayi Üretimi
Almanya’da makine ve tesis mühendisliğinde yüzde 9’luk sipariş artışı ve ABD PMI verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi, küresel talepte olumlu gelişmelerin yaşandığını gösteriyor. Ancak, Avrupa Merkez Bankası yetkilileri, Euro’nun değer kazanmasının ithalatı artırarak enflasyonu yüzde 2’de tutma çabalarını zorlaştıracağından endişe ediyor. Türkiye’de ise TL’deki değerlenmenin dezenflasyon sürecine katkı yapacağı umuluyor. Ancak, Türkiye PMI endeksinin Haziran’da 46,7’ye gerilemesi, sanayi üretimindeki durgunluğun güçlü bir sinyali olarak değerlendiriliyor. İmalat sanayiinde yüzde 23,8 olan yurt içi ÜFE’nin, makine sektöründe yüzde 30,9’a ulaşması, ürünlerin döviz bazında pahalı hale gelmesine neden oluyor. Makine üretiminde Mayıs ayındaki yüzde 9,3’lük üretim düşüşü ve Haziran’da yüzde 68,6’ya kadar gerileyen kapasite kullanım oranı, sektörün ciddi kayıplar yaşadığını gösteriyor.
Sanayi Küçülürken Hizmet Sektörü Büyüyor
Makine imalat sanayinin yoğunlaştığı İSO 2’nci 500 araştırmasını değerlendiren Karavelioğlu, satış gelirleri artsa da kârlılığın ciddi biçimde gerilediğini belirtti. 2024 yılına ait üretimden satışlarda gözlemlenen %41’lik artışın, aynı dönemdeki yurt içi üretici fiyat endeksi artışının altında kalması nedeniyle reel anlamda bir büyümeyi ifade etmediğini söyledi. Faizin enflasyon karşısındaki reel getirisinin tarihi zirvelerde olduğu ve üretimdeki risklerin arttığı bir dönemde, ihmal edilebilir seviyedeki faaliyet kârlarıyla iş yürütmenin sürdürülemez hale geldiğini vurguladı. TÜİK verilerine göre sanayi küçülürken, inşaat ve hizmet sektörlerinin büyümesi, tüketimin ithalat üzerinden devam etmesi, yüksek faiz oranlarının sanayinin gelişimini engellediğini gösteriyor.
Sonuç
Makine ihracatında yaşanan ilk pozitif artış, sektör için bir umut ışığı olsa da, yüksek faiz oranları, üretim maliyetlerindeki artış ve küresel belirsizlikler, makine imalat sanayini zorlamaya devam ediyor. Sektörün sürdürülebilir büyümesi için, faiz politikalarının gözden geçirilmesi ve sanayinin desteklenmesi büyük önem taşıyor.
