Tarım Üretimi Büyümesi Verimlilikten Gelecek: Gelecek 10 Yılın Projeksiyonları
Küresel tarım sektörü, önümüzdeki on yılda önemli dönüşümler geçirmeye hazırlanıyor. OECD ve FAO’nun ortaklaşa yayımladığı Tarım Görünümü 2025-2034 raporu, tarım ve balıkçılık üretiminde yüzde 14’lük bir artış öngörüyor. Bu büyümenin temel itici gücünün ise ekili alanların genişlemesinden ziyade, verimlilik artışı olacağı belirtiliyor. Rapor, sürdürülebilir üretim artışının tarım teknolojilerine, girdi duyarlı politikalara ve verim artırıcı yatırımlara bağlı olduğunu vurguluyor.
Tahıl Üretiminde Verimlilik Artışı Ön Planda
Rapora göre, tahıl üretimindeki yıllık ortalama yüzde 1,1’lik büyümenin büyük bir kısmı, yaklaşık yüzde 0,9’u verimlilik artışlarından kaynaklanacak. Ekili alanlardaki genişleme ise bu büyümeye sadece yüzde 0,14 oranında katkıda bulunacak. Bu durum, tarım sektörünün daha az kaynakla daha fazla ürün elde etme yolunda ilerlediğini gösteriyor.
Ülkeler Bazında Tahıl Üretim Projeksiyonları
Küresel tahıl üretiminin 2034 yılına kadar 3,2 milyar tona ulaşması bekleniyor. Buğday üretiminde Hindistan‘ın öne çıkması dikkat çekiyor. Ülkenin verim artışı ve kendi kendine yeterlilik politikaları doğrultusunda buğday üretimini 42 milyon ton artırarak, küresel artışın yüzde 29’unu tek başına sağlaması öngörülüyor.
Mısır üretiminde ise ABD, Brezilya ve Çin‘in başı çekmesi bekleniyor. Toplam mısır üretiminin 1,4 milyar tona ulaşması öngörülürken, ABD’de 33 milyon ton, Brezilya’da 32 milyon ton ve Çin’de 27 milyon tonluk artış gerçekleşeceği tahmin ediliyor.
Pirinç üretiminin ise 598 milyon tona yükselmesi bekleniyor. Asya ülkeleri bu alanda da lokomotif rolünü sürdürecek. Hindistan, pirinç üretim artışının yüzde 41’ini oluşturacak ve bu alandaki liderliğini koruyacak.
Küresel gıda güvenliği açısından kilit öneme sahip diğer iri taneli tahıllarda da üretim artışı bekleniyor. Arpa, sorgum, darı, çavdar ve yulaf gibi ürünlerde toplam üretimin 330 milyon tona çıkacağı öngörülüyor.
Dış Ticarette Amerika ve Avrupa’nın Gücü
Tarım üretimindeki artış, dış ticaret rakamlarına da yansıyacak. Tahıl ticaretinde, ihracat hacimlerinin buğdayda 21 milyon ton, mısırda ise 29 milyon ton artması bekleniyor. Ancak bu artış, ithalatçı ülkelerdeki üretim açığını kapatmaya yetmeyebilir. Raporda, Afrika ve Asya’daki birçok ülkenin büyük pirinç ihracatçıları hariç tutulduğunda, net ithalatçı kalmaya devam edeceği belirtiliyor.
Amerika kıtası ve Avrupa’nın bazı bölgeleri ise kilit tedarikçi rolünü daha da güçlendirecek. Özellikle Brezilya ve ABD, mısır ve soya gibi ürünlerde hem üretim hem de ihracat yönüyle küresel pazarları domine etmeyi sürdürecek.
Yağlı Tohumlarda Büyüme Hızı Yavaşlıyor
Soya fasulyesinde üretim artışının yüzde 1 ile sınırlı kalacağı ve bunun da yüzde 80’inin verim artışlarından kaynaklanacağı tahmin ediliyor. Bu oran, önceki 10 yıldaki yüzde 2,2’lik büyümenin gerisinde. Soya ezme (kırma) kapasitesindeki artış da dikkat çekici biçimde yavaşlayacak. Latin Amerika’nın büyümede başı çekeceği öngörülürken, Çin’in bu alandaki büyüme hızının düşmesi küresel ticaret dinamiklerini etkileyebilir.
Kanola, ayçiçeği, yer fıstığı gibi diğer yağlı tohumlarda büyüme oranı ise yıllık yüzde 1,1 olacak. Bu ürünlerde küresel ticaretin payı düşük kalacak; dünya üretiminin sadece yüzde 11’i ihracata konu olacak. Kanada, Avustralya ve Ukrayna bu ticaretin yüzde 65’ini gerçekleştirecek.
Çin’in Soya İthalatı İstikrarını Koruyor
Çin‘in ithalatının 2034 yılına kadar yaklaşık 107 milyon tonla istikrarlı kalması, ancak büyüme hızının önceki on yıla kıyasla düşmesi bekleniyor. Dünya ihracatının yüzde 53’ünün Brezilya‘dan yapılması öngörülüyor.
Biyoyakıt Talebi Artıyor Ancak Sınırlı
Tarım ürünlerinin sadece gıda değil, enerji sektörü için de önemi artıyor. Biyoyakıt üretimi 2034’e kadar güçlü kalacak. Etanol üretiminin 155 milyar litreye, biyodizel üretiminin ise 80,9 milyar litreye ulaşması bekleniyor. Ancak bu alandaki yıllık büyüme yüzde 0,9 ile sınırlı kalacak. ABD ve Brezilya, biyoyakıt ihracatının başını çekmeye devam edecek.
Tüketimde Hindistan’ın Payı Artıyor
Kişi başına hayvansal ve balık ürünü tüketimi yüzde 6 artacak. Ancak bu artışın dörtte üçü, düşük ve orta gelirli ülkelerden gelecek. Hindistan ve Güneydoğu Asya, tüketim artışında başı çekerken, Çin’in küresel tüketim büyümesindeki payı yüzde 32’den yüzde 13’e gerileyecek. 2034 yılına kadar tüm tahılların yüzde 40’ı doğrudan insan tüketimine, yüzde 33’ü yem amaçlı kullanıma, geri kalan kısmı ise biyoyakıt ve sanayi kullanımına ayrılacak. Bu dağılım, üretim kadar tüketim zincirinin de çeşitlendiğine işaret ediyor.
Sonuç olarak, küresel tarım sektöründe önümüzdeki dönemde verimlilik artışı, teknolojik gelişmeler ve sürdürülebilir üretim yöntemleri ön plana çıkacak. Ülkelerin tarım politikaları ve yatırımları, küresel gıda güvenliği ve ticaret dengeleri üzerinde belirleyici bir rol oynayacak.
