POS Komisyonları İşletmeleri Zorluyor: Artan Maliyetler Fiyatlara Yansıyor
Yüksek enflasyon ve piyasadaki nakit sıkışıklığı, son yıllarda kartlı alışverişleri artırırken, işletmelerin POS komisyonu giderleri de önemli ölçüde yükseldi. Özellikle toptan ve perakende sektöründe yaygın olarak kullanılan kartlı ödemelerde, bankaların uyguladığı yüzde 3-4 arasındaki komisyon kesintileri, firmaları zor durumda bırakıyor ve bu durum, nihai ürün fiyatlarına da yansımaya başlıyor.
Artan POS Komisyonları: Kayıt Dışı Ticareti Teşvik Ediyor
Sektör temsilcileri, yüksek POS komisyonu kesintilerinin işletmeleri sıkıntıya soktuğunu ve bu durumun sadece ürün fiyatlarını etkilemekle kalmayıp, aynı zamanda ticarette kayıt dışılığı da artırdığını belirtiyor. Piyasada birçok esnaf ve tüccar, yüksek komisyon ücretleri nedeniyle müşterilerini nakit ödemeye teşvik ediyor ve nakit alışverişlerde indirimler sunuyor.
TCMB’nin Komisyon Oranı Düzenlemeleri
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 1 Temmuz 2023‘te azami komisyon oranını yüzde 1,26‘dan yüzde 1,81‘e çıkarmıştı. 1 Ekim 2023‘te ise bu oran, önemli bir artışla yüzde 3,16‘ya yükseltildi. Kasım 2024’te yapılan son düzenleme ile POS komisyonu oranı yüzde 3,56 olarak belirlendi. Bu oranlar, son iki yıldır yüzde 3‘ün üzerinde seyrediyor.
Kartlı Harcamalardaki Artış ve POS Maliyetleri
Kartlı harcamaların artması, işletmelerin POS maliyetlerini de önemli ölçüde artırdı. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, Türkiye’de kredi kartı ve banka kartlarıyla yapılan alışverişlerin toplam tutarı son iki yılda önemli bir artış gösterdi. 2023’ün ilk yarısında 2 trilyon TL olan bu tutar, 2025’in ilk yarısında yüzde 40‘lık bir artışla 2,8 trilyon TL‘ye yükseldi. Haziran 2023’te 108,3 milyon adet olan kredi kartı sayısı, Haziran 2025 itibarıyla 135,2 milyonu aştı. Aynı dönemde banka kartı sayısı ise 178,7 milyon adetten 214,4 milyona yaklaştı.
Sektör Temsilcilerinin Değerlendirmeleri
İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel: Komisyonlar Ticareti Yavaşlatıyor
İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel, yüksek POS komisyonlarının işletmelerin operasyonel maliyetlerini artırdığını ve nihai ürün fiyatlarına baskı yaptığını vurguladı. Önel, artan maliyetlerin kar marjlarını azalttığını ve bankaların yüzde 3-4 arasındaki komisyon kesintilerinin ticareti yavaşlattığını, kayıt dışılığı artırdığını ve kartlı satışlarda farklı fiyatların oluşmasına neden olduğunu belirtti. Önel’in beklentisi, POS komisyonu oranlarının makul seviyede olması ve işletmelerin nakde daha çabuk ulaşabilmesi, böylece kayıt dışı satışların azalması ve işletmelerin rahatlaması yönünde.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Meclis Üyesi Ebru Koralı: Yeme İçme Sektörü Mağdur
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Restoran ve Yiyecek İçecek Hizmetleri Meslek Komitesi Meclis Üyesi Ebru Koralı, yüksek POS komisyonu ücretlerinden en fazla mağdur olan sektörlerden birinin yeme içme sektörü olduğunu söyledi. Büyük ölçekli işletmelerin bankalarla anlaşma gücü sayesinde daha düşük komisyon oranları uygulayabildiğini belirten Koralı, daha az şubeli KOBİ’lerin ise yüksek oranlara razı gelmek zorunda kaldığını ifade etti. Koralı, bu maliyetlerin fiyatlara yansıtıldığını ve bunun da müşterilerle karşı karşıya gelmelerine neden olduğunu dile getirdi. Koralı’nın talebi, komisyonların daha makul seviyelere çekilmesi.
Petrol Ürünleri İşverenler Sendikası (PÜİS) Genel Sekreteri Ali Tutuk: Komisyon Giderleri İşçiliğe Yetişti
Petrol Ürünleri İşverenler Sendikası (PÜİS) Genel Sekreteri Ali Tutuk, akaryakıt bayilerinin satışlarının yüzde 85‘inin kredi kartlarıyla gerçekleştiğini ve ertesi gün komisyonu olarak yüksek bedeller ödendiğini vurguladı. Tutuk, komisyonların brüt marjın yarısını geçtiğini ve en büyük gider kalemi haline geldiğini belirtti. POS komisyonlarının yüzde 3,5 civarında olduğunu ve işçilik maliyetine yaklaştığını dile getiren Tutuk, kamu bankaları ile yapılan çalışmalarda uygulanan düşük komisyonların genele yayılmasını ve akaryakıt istasyonlarına daha düşük komisyon oranı uygulanmasını talep etti.
Ekonomik Etkileri ve Beklentiler
Yüksek POS komisyonları, işletmelerin maliyetlerini artırarak rekabet güçlerini azaltıyor ve nihai ürün fiyatlarına yansıyarak enflasyonu tetikliyor. Ayrıca, kayıt dışı ekonomiyi teşvik ederek vergi gelirlerini azaltıyor. Sektör temsilcileri, komisyon oranlarının makul seviyelere çekilmesiyle hem işletmelerin rahatlayacağını hem de kayıt dışı ticaretin azalacağını umuyor.
