Borsa Şirketlerinin Yarısı Zarar Açıkladı: Enflasyon Muhasebesinin Etkisi
Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin 2024 yılının ilk yarısına ait finansal performansları, enflasyon muhasebesinin etkisiyle dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Bilanço açıklama döneminin sonuna yaklaşılırken, finansal tablolarını duyuran ve enflasyon muhasebesine tabi olan 282 şirketin 137’si zarar açıkladı. Bu durum, şirketlerin yüzde 48,58’inin bu dönemde zarar ettiğini gösteriyor. Geçen yılın aynı döneminde bu oran sadece yüzde 36 seviyesindeydi.
Zarar Eden ve Kâr Açıklayan Şirketler
Açıklanan finansal sonuçlara göre, en yüksek zararı 8 milyar 354 milyon 703 bin lira ile Zorlu Enerji kaydetti. Bu şirketi, 4 milyar lirayı aşan zararıyla Arçelik ve 3.3 milyar lirayı geçen zararıyla Petkim takip etti. Kâr açıklayan şirketler sıralamasında ise zirvede 25 milyar lirayı aşan kârıyla Türk Hava Yolları yer alırken, Tera Yatırım Menkul Değerlerin 18.5 milyar lirayı geçen kârıyla ikincilikte yer alması dikkat çekti.
Bilanço Açıklama Süreci ve Enflasyon Muhasebesi
Borsada 21 Temmuz’da başlayan ikinci çeyrek bilanço dönemi, konsolide olmayan şirketler ve bankalar için 11 Ağustos’ta sona erdi. Konsolide olan şirketler ve bankalar için ise bu süreç 19 Ağustos’ta tamamlanacak. Şu ana kadar 312 şirket finansal sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Bu şirketlerden 282 tanesi enflasyon muhasebesi uygulamasına tabi ve sonuçlarını buna göre açıklıyor. Geriye kalan 30 şirket ise bankalar ve finans kurumları olup, bu kurumlar enflasyon muhasebesi uygulamadan finansal sonuçlarını yayımlıyor.
Ekonomik Konjonktürün Etkileri
Yılın ikinci çeyreği, 19 Mart’ta yaşanan finansal sarsıntıyla dikkat çekti. Bu dönemde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınması ve ardından tutuklanması piyasalarda bir türbülansa neden oldu. Bu olayların ardından para politikası daha da sıkılaştırıldı. Temmuz ayındaki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına kadar, 19 Mart öncesinde yüzde 42,5 olan politika faizi yüzde 46’ya yükseltildi. Temmuz ayında ise faiz yüzde 43’e çekildi. Yılın ikinci çeyreği boyunca tüketici ve ticari kredilerde makroihtiyati önlemler uygulanmaya devam edilirken, sıkı para politikasının etkisi piyasalarda hissedildi. Buna rağmen, enflasyon ana eğiliminde düşüş gözlemlendi.
Sıkı Para Politikasının Sonuçları
19 Mart öncesinde Haziran 2023’ten beri uygulanan sıkı para politikasında başlayan faiz indirimi süreci, şirketler ve piyasalar için daha olumlu bir 2025 beklentisi yaratmıştı. Ancak, 19 Mart sonrasında alınan önlemlerin etkisiyle iç talep yavaşladı. Küresel çapta yaşanan tarife savaşlarının yarattığı belirsizlik ve jeopolitik gerilimler de dış talebi olumsuz etkiledi. Bu durum, şirketlerin performansını doğrudan etkilerken, enflasyon muhasebesi uygulamasının devam etmesi de finansal sonuçlarda belirleyici oldu.
Enflasyon Muhasebesinin Bilanço Üzerindeki Etkisi
Açıklanan bilançolara göre, enflasyon muhasebesi uygulayan 282 şirketin 137’si zarar etti. Bu, finansalları açıklanan şirketlerin yüzde 48,58’inin zarar ettiği anlamına geliyor. Geçen yılın aynı döneminde bu oran sadece yüzde 36 idi. Bu yılın ilk çeyreğinde ise enflasyon muhasebesi uygulayan şirketlerin yüzde 52,25’i zarar açıklamıştı. Yılın ilk çeyreğine göre zarar açıklayan şirket oranında bir iyileşme görülse de, geçen yılın aynı dönemine göre genel tabloda bir bozulma olduğu açıkça görülüyor.
Sektörel Bazda Değerlendirme
Bu yılın ilk yarısında zarar eden şirketler arasında dikkat çekenler, enerji, dayanıklı tüketim ve ihracatçı sektörlerde faaliyet gösterenler oldu. Zarar açıklayan şirketlerin başında Zorlu Enerji yer alırken, Çan2 Termik, Ak Enerji, Enerjisa, İzdemir Enerji, Cates Elektrik de zarar listesinde bulunuyor. Dayanıklı tüketim malları sektöründe ise beyaz eşya üreticilerinin zararları dikkat çekti. Arçelik 4 milyar lirayı aşan zararla ikinci sırada yer alırken, Vestel Beyaz Eşya 2.86 milyar lira zararla beşinci oldu. Perakende sektöründe Carefour 3.23 milyar lira zararla dördüncü, Teknosa 980.6 milyon lira ile 13’üncü sırada yer aldı. Otomotiv, çimento, lastik, seramik gibi sektörlerdeki üretici şirketlerin de zarar listesinde üst sıralarda yer alması dikkat çekti. En yüksek kâr açıklayan şirketlerde ise Türk Hava Yolları birinci olurken, onu ilk çeyreğin en çok kâr eden şirketi Tera Yatırım Menkul Değerler takip etti. Birçok büyük şirket ve holdingi geride bırakan Tera Yatırım, en çok kâr edenler arasında zirvede kalmaya devam ederken, Türk Telekom, TÜPRAŞ, Türkcell, Aselsan, Coca Cola İçecek, İsdemir, Oyak Çimento gibi şirketler de en çok kâr edenler arasında yer aldı.
Sonuç olarak, Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin yılın ilk yarısındaki performansı, hem ekonomik konjonktürün hem de enflasyon muhasebesinin etkisini açıkça ortaya koymaktadır. Özellikle enerji ve dayanıklı tüketim sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin zararları dikkat çekerken, bazı şirketlerin yüksek kâr elde etmesi de piyasadaki çeşitliliği göstermektedir. Gelecek dönemlerde enflasyonun kontrol altına alınması ve ekonomik istikrarın sağlanması, şirketlerin finansal performansı üzerinde olumlu etkiler yaratabilir.
