KOBİ Kredilerinde Takipteki Alacaklar Yükselişte: Mikro İşletmeler Zorlanıyor

Enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan sıkı para politikası ve yüksek faiz ortamı, özellikle sermaye ihtiyacı duyan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeleri (KOBİ) olumsuz etkiliyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından açıklanan aylık veriler, bu durumdan en çok etkilenenlerin mikro işletmeler olduğunu gösteriyor.

KOBİ Kredilerinde Büyüme ve Dağılım

BDDK’nın Ağustos ayı verilerine göre, toplam KOBİ kredileri son bir yılda yaklaşık yüzde 40 oranında artış gösterdi. Ancak, bu artışın işletme büyüklüklerine göre dağılımında önemli farklılıklar göze çarpıyor. Mikro işletmelere verilen kredilerdeki büyüme, yüzde 27,6 ile enflasyonun altında kaldı. Bu durum, mikro işletmelerin krediye erişiminde zorlandığını gösteriyor.

Mikro işletmelerin aksine, orta büyüklükteki işletmelerin kredi hacmi bir yılda yüzde 58,1 gibi önemli bir oranda arttı. Bu artış, orta büyüklükteki işletmelerin finansman kaynaklarına daha kolay erişebildiğini işaret ediyor. Ancak, bu durumun bir de olumsuz yanı var: KOBİ kredilerindeki toplam takipteki alacakların neredeyse yüzde 45’ini orta büyüklükteki işletmeler oluşturuyor.

Müşteri Sayısındaki Değişimler

KOBİ kredileri içinde müşteri sayısı bakımından en büyük paya sahip olan mikro işletmelerde, kredi kullanan müşteri sayısı bir yılda sadece yüzde 2,5 arttı. Bu artış, 3.87 milyon adetten 3.97 milyon adete yükselme şeklinde gerçekleşti. Küçük işletmelerde kredi kullananların sayısı yüzde 22,88 artarak 627 bin 305’e, orta büyüklükteki işletmelerde ise yüzde 39,81 artarak 220.5 bine ulaştı. Bu veriler, orta büyüklükteki işletmelerin kredi kullanımında daha hızlı bir büyüme gösterdiğini ortaya koyuyor.

Yabancı Para ve TL Cinsinden Krediler

KOBİ kredilerinde ağırlık TL cinsinden olmasına rağmen, yabancı para cinsinden kredilerde de önemli artışlar yaşandı. Özellikle orta büyüklükteki işletmelerin yabancı para kredilerindeki artış yüzde 68,5 olarak gerçekleşirken, TL cinsi kredilerdeki artış yüzde 54,3 olarak belirlendi. Mikro işletmelerin yabancı para kredileri ise yüzde 32 artarak TL kredi büyümesinin üzerine çıkmayı başardı.

Küçük işletmelerde yabancı para kredi bakiyesi yüzde 13,4 artarken, TL kredi kullanımları yüzde 28,9 yükseldi. Yabancı para kredi kullanan müşteri adeti orta büyüklükteki işletmelerde yüzde 52,3 ile TL kredi kullanan müşteri sayısındaki artış olan yüzde 38,6’yı geride bıraktı. TL kredi kullanan müşteri sayısı mikro işletmelerde yüzde 2,52 olurken, yabancı parada bu artış sadece yüzde 0,06 olarak hesaplandı.

Takipteki Alacaklarda Endişe Verici Artış

Toplam KOBİ kredilerinde takipteki alacak miktarı artışı yüzde 130,5 olarak gerçekleşti. Bu artış, TL cinsi kredilerde yüzde 131,9, yabancı para cinsi kredilerde ise yüzde 79,93 olarak yansıdı. Mikro işletmelerde takipteki alacak miktarındaki toplam artış yüzde 99,4 ile ikiye katlandı. Küçük işletmelerde de son bir yılda takipteki alacak artışı iki katını aşan bir yükseliş yaşandı. Orta ölçekli işletmelerde hem TL cinsi hem de yabancı para cinsi kredilerde takipteki alacak miktarı artışı dikkat çekti. Orta büyüklükteki işletmelerde TL cinsi kredilere takipteki alacak artışı yüzde 185,2, yabancı para kredilerde yüzde 112,16 olurken toplamda yüzde 182,7 olarak hesaplandı.

Takipteki Alacak Oranları

Ağustos sonu itibarıyla KOBİ’lerin toplam kredi hacmi 5.4 trilyon liraya ulaşırken, takipteki alacak miktarı da 158 milyar 443,2 milyon lira oldu. Takipteki alacak oranı da toplamda 1.15 puan artarak KOBİ kredilerinde yüzde 2,93’e yükseldi. Mikro işletmelerde 1.07 puan artarak yüzde 2,97’ye, küçük işletmelerde 1.14 puan artarak yüzde 3,06’ya, orta büyüklükteki işletmelerde ise 1.25 puan artışla yüzde 2,84’e çıktı.

Takibe düşen müşteri adetleri de dikkat çekici. Toplam KOBİ müşterilerinde takibe düşen sayısı yüzde 11,4 artarken mikro işletmelerde yüzde 10,2, küçük işletmelerde yüzde 12,9, orta büyüklükteki işletmelerde ise yüzde 18,15 büyüme gerçekleşti.

Sonuç ve Değerlendirme

KOBİ kredilerindeki takipteki alacak miktarının işletme türüne göre dağılımında son bir yılda önemli bir değişim yaşandı. Mikro ve küçük işletmelerin toplam takipteki alacaklar içindeki payları gerilerken, orta büyüklükteki işletmelerin payı hızlı bir şekilde arttı. Bu durum, ekonomik koşulların özellikle orta büyüklükteki işletmeler üzerinde baskı yarattığını ve finansal riskleri artırdığını gösteriyor.

Enflasyonla mücadele politikalarının KOBİ’ler üzerindeki etkileri yakından takip edilmeli ve özellikle mikro işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştıracak destekleyici önlemler alınmalıdır. Aksi takdirde, KOBİ’lerin finansal sağlığının bozulması, ülke ekonomisi üzerinde de olumsuz sonuçlar doğurabilir.