Mahfi Eğilmez’den Türkiye Ekonomisi Analizi: Rezervler, CDS, Yatırımlar
Ekonomist Dr. Mahfi Eğilmez, Türkiye ekonomisinin güncel durumunu farklı açılardan değerlendiren kapsamlı bir analiz yayınladı. Kendi blog sayfasında “Farklı Açılardan Türkiye Ekonomisi” başlığıyla paylaştığı tablolar, rezervler, doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYS), 5 yıllık CDS primi, sefalet endeksi ve dolarizasyon gibi kritik göstergeler üzerinden ekonomiye ışık tutuyor. Eğilmez’in analizi, ekonominin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarak, gelecek dönemler için önemli içgörüler sunuyor.
Rezervlerdeki Durum ve Açıklar
Dr. Eğilmez, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 29 Ağustos 2025 tarihli verilerine dayanarak, brüt rezervlerin 178,3 milyar dolar ve net rezervlerin 73,7 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirtti. Ancak, analizde rezerv açığına dikkat çekiliyor. Swap hariç net rezervlerin 56,8 milyar dolar olduğu belirtilirken, Guidotti-Greenspan kuralına göre brüt rezervlerde -42,0 milyar dolar, net rezervlerde -146,6 milyar dolar ve swap hariç net rezervlerde -163,5 milyar dolar açık olduğu vurgulanıyor. Bu durum, Türkiye’nin dış finansman ihtiyacını ve kırılganlığını gösteren önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Yabancı Sermaye Yatırımlarında Gerileme
Doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYS) konusunda da düşüş eğilimi gözlemleniyor. Eğilmez’in paylaştığı verilere göre, 2017’de 11,2 milyar dolar olan DYS, 2022’de 13,8 milyar dolara yükselmesine rağmen, 2023’te 10,7 milyar dolara gerilemiş. 2024 yılında ise 11,7 milyar dolar seviyesinde kalmış ve yatırımların milli gelire oranı yüzde 0,9 ile son yılların en düşük seviyesine inmiş durumda. Bu durum, Türkiye’nin yatırımcılar nezdindeki cazibesinin azaldığına ve uzun vadeli büyüme potansiyelinin olumsuz etkilenebileceğine işaret ediyor.
CDS Primindeki Dalgalanma ve Risk Algısı
Türkiye’nin risk göstergelerinden biri olan 5 yıllık CDS primi, 2020’de 643 baz puanla zirve yaptıktan sonra düşüş eğilimine girmiş. 2024’te 250 baz puana kadar gerileyen CDS, 2025 Eylül itibarıyla 274 seviyesinde bulunuyor. CDS primindeki bu dalgalanma, Türkiye’nin risk algısının zaman içinde değiştiğini gösteriyor. Düşüş eğilimi, dış borçlanma maliyetleri açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendirilse de, halen yüksek seviyelerde seyretmesi, risklerin tam olarak ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Sefalet Endeksi: Ekonomik Refahın Göstergesi
Enflasyon, işsizlik ve faiz oranlarını büyüme performansıyla birlikte ölçen Sefalet Endeksi, ekonomideki refah kaybına işaret ediyor. 2017’de 26,8 seviyesinde olan Sefalet Endeksi, 2023’te 94,8 ile tarihi zirvesine ulaşırken, 2024’te 76,8’e, 2025’te ise 68’e gerilese de halen yüksek seviyelerde seyrediyor. Bu durum, halkın ekonomik durumunun zorluğunu ve refah düzeyinin düşük olduğunu gösteren önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor.
Dolarizasyon ve KKM’deki Gelişmeler
Dolarizasyona bakıldığında ise döviz mevduatlarının artışına paralel olarak KKM’nin de başlangıçta hızla yükseldiği, ancak 2023’ten sonra belirgin bir azalma eğilimi gösterdiği görülüyor. KKM’deki bu değişim, hükümetin döviz talebini azaltma ve Türk Lirası’nı destekleme çabalarının bir sonucu olarak değerlendirilebilir. Ancak, döviz mevduatlarının halen yüksek seviyelerde seyretmesi, dolarizasyonun tam olarak kontrol altına alınamadığını gösteriyor.
Sonuç ve Gelecek Beklentileri
Dr. Mahfi Eğilmez’in analizi, Türkiye ekonomisinin karmaşık ve kırılgan bir yapıda olduğunu ortaya koyuyor. Rezerv açıkları, yabancı sermaye yatırımlarındaki gerileme, yüksek CDS primi ve sefalet endeksi gibi göstergeler, ekonominin zayıf yönlerini vurguluyor. Öte yandan, CDS primindeki düşüş ve KKM’deki azalma eğilimi, olumlu gelişmeler olarak değerlendirilebilir. Ancak, ekonominin sürdürülebilir bir büyüme trendine girmesi ve refah düzeyinin artması için yapısal reformların yapılması ve dış finansmana olan bağımlılığın azaltılması gerekiyor. Dr. Eğilmez’in analizi, politika yapıcılara ve yatırımcılara önemli bilgiler sunarak, daha bilinçli kararlar alınmasına katkıda bulunuyor.
