Hizmet & Yaşam

Akıllı Şehirler: Kentleşme Sorunlarına Teknoloji Odaklı Çözümler

Tepki Ver

İnsanlık, tarih boyunca güvenli, konforlu ve doğayla uyumlu yaşam alanları inşa etme arayışında olmuştur. Ancak, nüfus artışı, doğal kaynakların azalması, rekabet, enerji maliyetleri, çevre kirliliği ve konfor beklentilerinin artması, şehir planlaması ve tasarımına yeni yaklaşımlar getirme zorunluluğunu doğurmuştur. Bu bağlamda “Akıllı Şehirler” kavramı, sürdürülebilir yaşam ve kentleşme için teknolojinin şehirlerde uygulanmasını ifade etmektedir.

Akıllı Şehirlerin Temel Unsurları

Akıllı şehirlerde uygulanan teknolojik çözümler geniş bir yelpazede yer almaktadır. Bunlar arasında yenilenebilir ve temiz enerji kaynaklarının kullanımı, şehir içi hareketliliğin optimize edilmesi, e-devlet uygulamalarının yaygınlaştırılması, su kaynaklarının etkin yönetimi, akıllı trafik kontrol sistemleri, kablosuz internet erişiminin sağlanması ve atık yönetimi ile ilgili çözümler öne çıkmaktadır. Bu çözümler, şehirlerin daha verimli, çevre dostu ve yaşanabilir hale gelmesine katkıda bulunmaktadır.

Kentleşme, küreselleşme, iklim değişiklikleri, sosyo-demografik değişimler ve yeni değerler gibi faktörlerin yarattığı zorluklar, akıllı şehir konseptinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Akıllı şehirler, sürdürülebilir, uygulanabilir, konforlu, çekici, güvenilir ve teknolojik donanıma sahip yeni bir şehir modeli sunarak bu zorluklara çözüm üretmeyi amaçlamaktadır.

Bu model, yaşam kalitesini, ekonomiyi ve sürdürülebilir verimliliği artırmanın yanı sıra, büyük şehirlerde görülen suç oranları, trafik sıkışıklığı, atık yönetimi gibi sorunları çözmeyi hedeflemektedir. Bu hedeflere ulaşmak için planlama, tasarım, finans, inşaat, yönetim ve kentsel altyapı hizmetlerinin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Kentleşmenin Getirdiği Zorluklar ve Akıllı Şehirlerin Rolü

Küreselleşme sürecinde hızla artan kent nüfusu, kaynakların etkin kullanılamaması, iklim değişikliğinin olumsuz etkileri, sosyo-demografik değişimler ve yeni değerlerden kaynaklanan zorluklar, şehirlerde yaşamın sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Özellikle nüfus artışının şehirler üzerindeki olumsuz etkileri ve hızlı kentleşmenin yarattığı çevre, konut, uyum, kirlilik, doğal alanların kaybı, ulaşım ve trafik, eğitim gibi ciddi problemler, akıllı şehir çözümlerinin önemini artırmaktadır.

Birleşmiş Milletler’e (BM) göre, dünya nüfusunun yarısından fazlasını barındıran kentler, enerji tüketimi kaynaklı CO2 salınımının %70’inden ve sera gazları salınımının ise yarısından sorumludur. BM tahminlerine göre, 2050 yılında dünya nüfusunun %69,2’sinin kentlerde yaşayacağı öngörülmektedir.

Dünya Bankası’na göre, kentlerdeki bu yoğunlaşma, küresel ısınmanın yol açacağı zararların tahminen %81’ini oluşturmaktadır. 1960 yılında dünya nüfusunun %33,8’i şehirlerde yaşarken, 2015 yılı itibarıyla bu rakam %53,8’e ulaşmıştır. Türkiye’de ise şehirlerde yaşayan nüfusun oranı 1960 yılında %31,5 iken, 2015 yılında %71,6’ya yükselmiştir ve 2050 yılında bu oranın %82,6 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.

18. yüzyıldan itibaren sanayileşme ile birlikte kentleşme arzulanan bir kavram haline gelmiş olsa da, hızlı kentleşmenin beraberinde getirdiği sorunlar aynı ölçüde ciddiye alınmamıştır. Bu nedenle, nüfus artışı ve hızlı kentleşme ile ortaya çıkan kent sorunlarının çözümü için akıllı şehir kavramı giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Avrupa Birliği’nin Akıllı Şehir Yaklaşımı

Avrupa Birliği (AB), özellikle büyük şehirlerde “Akıllı” anlamda kentsel büyümenin gerçekleşebilmesi için çeşitli çalışmalar yürütmektedir. Avrupa Komisyonu tarafından teşvik edilen akıllı şehir kapsamında sürdürülebilir kentsel model, stratejik enerji teknolojisi planı kullanılarak kaynakların korunmasını teşvik etmektedir.

Akıllı şehir hedefinin başarılması, çeşitli bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) desteği ile mümkündür. Bu teknolojiler, elektrik, su ve gaz tüketimlerinin yanı sıra ısıtma ve soğutma sistemleri, kamu güvenliği, atık yönetimi ve hareketlilik gibi alanlarda çözümler sunmaktadır.

Akıllı Şehir Uygulamaları ve Turizme Etkileri

Günümüzde hızlı şehir yaşamı, insan, araç, bina ve yer altı hizmetleri gibi bileşenlerden oluşan karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu yapının yarattığı ihtiyaçları gidermek için şehir yönetimleri, çözüm olarak bilgi ve iletişim teknolojilerinden faydalanmaktadır. Dünya genelinde yerel yönetimler, akıllı belediyecilik uygulamaları ile yaşamın hareketliliğini, vatandaşların ve turistlerin şehir hizmetlerinden yararlanmasını kolaylaştırmaktadır.

Kaynaklarını en verimli şekilde kullanmaya ve doğal alanları en iyi şekilde korumaya çalışan akıllı şehirler, bilgi ve iletişim teknolojisinin kullanımı sayesinde iklim değişikliği, aşırı kalabalıklaşma ve trafik tıkanıklıkları gibi sorunlara çözüm bulmaktadırlar.

Şehir sakinlerinin hayat kalitesini artırmayı amaçlayan akıllı şehir çözümleri önem kazanırken, bu şehirlerde akıllı turizm uygulamalarının yaygınlaştırılması da turistlerin ihtiyaçlarına en doğru şekilde hizmet verebilmektedir. Aynı zamanda akıllı turizm bölgelerinin (akıllı destinasyon) geliştirilmesi, turistlere eşsiz bir hizmet ve deneyim sunmakta ve destinasyonlar rakiplerine kıyasla rekabet üstünlüğü sağlamaktadır.

Sağlık, ulaşım, güvenlik, altyapı, çevre, eğitim ve kültür alanlarında birçok akıllı çözüm, akademik çalışmalarda tespit edilmiştir. Akıllı şehirlerde, şehir içerisinde bulunan akıllı cihazlardan (akıllı cep telefonu, akıllı evler, akıllı aydınlatmalar vb.) elde edilen veriler büyük önem taşımaktadır.

Örneğin, akıllı trafik ışıklarından elde edilen verilerle trafik ışıklarının yanma sıklığı daha dinamik bir şekilde ayarlanabilir ve özel durumlarda (itfaiye, ambulans gibi) trafik ışıklarının otomatik olarak yeşile dönmesi sağlanabilir. Esas konu, akıllı cihazların elde ettiği verilerin analiziyle zamandan, enerjiden, sudan ve atıklardan tasarruf etmek ve daha sürdürülebilir bir hayat sunmaktır.

Akıllı Şehirlerin Geleceği ve Beklentiler

Araştırmalara göre günümüzde sıfır olan akıllı şehir sayısının, 2025’e kadar 26’ya ulaşması beklenmektedir. Frost&Sullivan’ın tahminine göre, akıllı şehir teknolojisi harcamalarının 2019’da 96 milyar ABD dolarından, 2025 yılına kadar 327 milyar ABD dolarına ulaşması bekleniyor.

Şirket, pandemi sonrası durumun, şehirleri sağlık hizmetleri, kamu güvenliği hizmetleri ve daha fazlasında kullanılmak üzere iş birliğine ve veriye dayalı altyapı geliştirmeye odaklanmaya zorlayacağını öngörmektedir. Akıllı teknolojilere yapılan yatırımların da önümüzdeki iki yıl içinde artması beklenmektedir. Şehirler, Covid-19 ile savaşmak için temas izleyen giyilebilir cihazlara ve uygulamalara, açık veri platformlarına, otonom insansız hava araçlarına ve kitle analizlerine ve akıllı şebekelere, akıllı trafik yönetimine, otonom araçlara, akıllı aydınlatma ve e-yönetişim hizmetlerine yatırım yapmıştır.

Genel olarak, akıllı şehirlerin 2025 yılına kadar 2,46 trilyon ABD Doları değerinde iş fırsatları yaratacağı tahmin edilmektedir ve Frost&Sullivan o zamana kadar en az 26 akıllı şehrin kurulmasını beklemektedir. Rapora göre 2030 yılına kadar küresel akıllı şehir harcamalarının %70’inden fazlası Amerika Birleşik Devletleri, Batı Avrupa ve Çin’den olacaktır.

Sonuç

Akıllı şehirler, sanayi devriminden bu yana şehir gelişiminin üzerine inşa edilmiş yeni bir modeldir. Şehirlerin kalitesi ve değerini artırmada önemli bir rol oynamaktadır. Ancak hızlı kentleşme, kaynakların tüketimi, çevre bozulması, zengin ve fakir arasındaki ayrımın büyümesi gibi bazı olumsuz etkilere yol açmıştır.

Bu sorunların üstesinden gelmek için şehirler, sürdürülebilir şehir, bilgi kenti, eko-kent, dijital şehir, yaşanabilir kent, düşük karbonlu şehir gibi birçok yeni kavramla ifade edilmektedir. Akıllı şehirler, bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak şehirlerin yaşam kalitesini artırmayı ve güvenli yaşanabilir hale getirmeyi hedefleyen uygulamalar bütünüdür. Akıllı şehir projelerinin temel amacı sağlık, halk güvenliği, sosyal, çevresel ve eğitim alanlarında verimliliği artırmaktır.

Önümüzdeki yüzyıllarda dünyadaki şehirlerin buna doğru gerekli adımları atacağı aşikardır. Türkiye’nin bu konuda hızlı bir şekilde reaksiyon alarak, belirlediği şehirlerde uygulaması büyük önem taşımaktadır.

Akıllı şehirlerde kullanılan bazı temel teknolojiler: