Akbaş: Vergi Adaletsizliği Yapısal Sorun, Denetimler Sağlıklı Yapılmalı
Sinop Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Salim Akbaş, Türkiye ekonomisinin temel sorunlarından biri olan vergi adaletsizliğine dikkat çekti. Akbaş, vergilendirme sisteminin adil ve dengeli olması gerektiğini vurgulayarak, kayıtlı ve dürüst mükelleflerin üzerindeki aşırı vergi yüküne dikkat çekti.
Akbaş, “Biz kimsenin vergi ödememesini savunmuyoruz. Ancak vergilendirme sisteminin adil ve dengeli olması gerektiğini söylüyoruz. Bugün kayıtlı çalışan, dürüst mükelleflerin üzerinde aşırı bir vergi yükü var” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, vergi sistemindeki adaletsizliklerin özellikle dürüst mükellefleri olumsuz etkilediği gerçeğini ortaya koyuyor.
Vergi Denetimlerindeki Sektörel ve Mevsimsel Dengesizlikler
Akbaş, Türkiye’deki vergi denetimlerinin sektörel ve mevsimsel dengesizliklerle yürütüldüğünü iddia etti. Özellikle Sinop gibi turizm merkezlerinde yaz aylarında yapılan denetimlerin sonuçlarının, tüm yıla yayılarak vergilendirilmesinin adil olmadığını savundu.
“Yaz döneminde turizmin en hareketli döneminde restoranlarda kasa yanına bir vergi memuru koyup günlük ciroyu tespit ediyorlar. Tamam, buna itiraz etmiyoruz ama bu uygulama sadece Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında değil, yılın tamamında yapılmalı. Aynı işletmelere bugün gidin. Kasım’da, Mart’ta da gidin. Siz en yoğun sezonda elde edilen hasılatı 12 aya yayarak vergi hesaplıyorsanız, bu hakkaniyetli bir yaklaşım değildir” şeklinde konuşan Akbaş, denetimlerin yıl geneline yayılması gerektiğini vurguladı. Bu durum, turizm sektöründeki işletmelerin vergi yükünün yılın belirli dönemlerindeki yoğunluğa göre hesaplanmasının adaletsiz sonuçlar doğurduğunu gösteriyor.
KOBİ’lerin Üzerindeki Baskı ve Ekonomik Daralma
Benzer uygulamaların kuyumcular gibi diğer sektörlerde de yapıldığını belirten Akbaş, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) bu baskı altında ezildiğini ifade etti. Akbaş, Türkiye genelinde ekonomik daralmanın ciddi boyutlara ulaştığını, ancak bu daralmadan etkilenmeyen bir kesimin de olduğunu belirtti. “Ancak bu daralmadan etkilenmeyen bir kesim de var. Bugün Türkiye’de gayrisafi millî hasıla artıyor deniyor ama bu artış toplumun geneline eşit yansımıyor. Servetin yüzde 40’ı, nüfusun sadece yüzde 2’sinin elinde. Geriye kalan yüzde 98, kalan yüzde 60’ı paylaşmak zorunda. Ama vergi yükü herkese eşit yansıtılıyor” diyerek, gelir dağılımındaki adaletsizliğe ve vergi yükünün herkese eşit yansıtılmasına dikkat çekti.
Bu durum, KOBİ’lerin ekonomik zorluklarla başa çıkmasını zorlaştırırken, rekabet güçlerini de azaltıyor. Gelir dağılımındaki adaletsizlik, vergi yükünün orantısız bir şekilde dağılmasına neden oluyor ve ekonomik dengesizlikleri derinleştiriyor.
Dolaylı Vergilerin Yüksekliği ve Tahsilat Sorunları
Akbaş, özellikle dolaylı vergilerin yüksekliğine ve doğrudan kazanca dayalı vergilendirmede yaşanan tahsilat sorunlarına değindi. “Devlet doğrudan kazanç vergilerini tahsil edemediği için, dolaylı vergilerle vatandaşı finanse etmeye çalışıyor. Bu durum hem tüketiciyi hem üreticiyi ciddi biçimde zorluyor” dedi. Bu durum, tüketicilerin alım gücünü düşürürken, üreticilerin de maliyetlerini artırarak rekabet gücünü zayıflatıyor.
Basit Usul Vergilendirme ve Küçük Esnafın Mağduriyeti
Yeni düzenlemelerle birlikte, nüfusu 30 binin üzerinde olan ilçelerdeki işletmelerin basit usul vergilendirme sisteminden çıkarıldığını belirten Akbaş, bu durumun küçük esnafı doğrudan mağdur ettiğini ifade etti. Akbaş, “Hiçbir kazancınız olmasa dahi yılda en az 17 bin lira vergi ödüyorsunuz. Bu yük, özellikle gelir seviyesi düşük işletmeler için taşınamaz hale gelmiş durumda” ifadelerini kullandı. Bu durum, küçük esnafın vergi yükünü artırarak, işletmelerin sürdürülebilirliğini tehlikeye atıyor.
Kayıt Dışılığın Kontrol Altına Alınması Gerekliliği
Vergi sisteminde esas problemin kayıt içinde olanın denetlenmesi değil, kayıt dışının sistem dışı kalması olduğuna dikkat çeken Akbaş, “Kümese giren tavuğu yolmak kolay. Ama esas mesele o kümese girmeyen tavuğu yakalayabilmekte. Biz zaten vergimizi ödüyoruz. Asıl yapılması gereken, sistem dışındaki büyük kayıt dışılığı kontrol altına almak ve yükü adil şekilde paylaştırmaktır” dedi. Bu durum, vergi gelirlerinin artırılması ve vergi yükünün adil bir şekilde dağıtılması için kayıt dışı ekonomiyle mücadele etmenin önemini vurguluyor.
Sonuç ve Beklentiler
Sinop Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Salim Akbaş’ın açıklamaları, Türkiye’deki vergi sisteminin yapısal sorunlarını ve bu sorunların ekonomik etkilerini net bir şekilde ortaya koyuyor. Vergi adaletsizliği, denetimlerdeki dengesizlikler, KOBİ’lerin üzerindeki baskı, dolaylı vergilerin yüksekliği ve kayıt dışı ekonomi gibi sorunların çözümü için kapsamlı bir vergi reformu yapılması gerekiyor. Aksi takdirde, ekonomik büyüme ve kalkınma hedeflerine ulaşmak zorlaşacaktır.
