Ekonomik Düzenlemeler Resmi Gazete’de: KDV’den ÖTV’ye Kapsamlı Değişiklikler

Ekonomiye ilişkin bir dizi düzenlemeyi içeren kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, geniş kapsamlı değişiklikler içeriyor. Düzenlemeler, Türk parasının değerinin korunmasından vergi mevzuatına, yatırım teşviklerinden LPG piyasasına kadar birçok alanda önemli yenilikler getiriyor.

Cumhurbaşkanı’na Geniş Yetkiler

Kanun ile Türk parasının değerini koruma amacıyla Cumhurbaşkanı’na önemli yetkiler tanınıyor. Bu yetkiler, kambiyo, nakit, hisse senedi ve tahvil alım satımı gibi finansal işlemlerin düzenlenmesini kapsıyor. Aynı zamanda, kıymetli maden ve taşların ithalatı ile ihracatının düzenlenmesi ve sınırlandırılması da Cumhurbaşkanı’nın yetki alanına dahil ediliyor.

Kıymetli eşya ve varlıkların izinsiz olarak yurda sokulması veya yurttan çıkarılması durumunda uygulanacak cezalar da yeniden düzenlendi. Eğer bu eylem Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamına girmiyorsa, ilgili kişiye eşyanın rayiç bedelinin yarısından iki katına kadar idari para cezası kesilecek. Fiilin teşebbüs aşamasında kalması halinde ise ceza yarı oranında indirilecek. Gerekli izin veya yetki belgesi olmadan faaliyet gösterenlere ise 50 bin liradan 250 bin liraya kadar idari para cezası uygulanacak ve bu faaliyetlerin yürütüldüğü iş yerlerindeki tüm operasyonlar bir ay süreyle durdurulacak.

İdari para cezasının kesinleşmesinden sonraki 5 yıl içinde aynı fiilin tekrarlanması halinde ceza üst sınırdan verilecek ve iş yerindeki tüm faaliyetler kalıcı olarak durdurulabilecek. Aynı kabahatin 5 yıl içinde tekerrürü durumunda cezalar iki katına çıkarılacak. Bu durum, yasa dışı faaliyetlerin önüne geçilmesi ve caydırıcılığın artırılması açısından önem taşıyor.

Ticari Faaliyet İzinleri ve Ücret Tarifeleri

Ticari amaçlı döviz alım satımında bulunmak üzere Kanun kapsamında faaliyet iznine tabi anonim şirketlere yönelik ücret tarifesi de belirlendi. Borsa İstanbul Anonim Şirketi Kıymetli Madenler Piyasası’nda üye olarak kıymetli madenlere ilişkin faaliyet göstermek üzere verilecek faaliyet izinleri ve kıymetli maden rafinaj faaliyetlerinde bulunmak üzere verilecek faaliyet izinlerine yönelik ücret tarifeleri de hüküm altına alındı. Bu düzenlemeler, piyasanın daha şeffaf ve düzenli işlemesini sağlamayı amaçlıyor.

Vergi Mevzuatında İyileştirmeler ve Düzenlemeler

Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) taşra teşkilatında görevli ve normal mesai saatleri dışında fiilen çalışan personele yönelik fazla mesai ücretinde iyileştirmeye gidildi. Saatlik fazla çalışma ücreti için esas alınan gösterge rakamı 160’tan 300’e çıkarıldı. Bir personel için aylık fazla mesai sınırı 50 saat olarak belirlenirken, bu haktan yararlanabilecek personel oranı, toplam kadronun yüzde 20’sinden yüzde 40’ına güncellendi. Bu düzenleme, GİB personelinin motivasyonunu artırmayı ve daha etkin çalışmalarını sağlamayı hedefliyor.

Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatının milli savunma ve iç güvenlik için alacağı bazı ticari araçlar KDV’den muaf tutulacak. Vakıflar Genel Müdürlüğü ve idaresindeki mazbut vakıflara ait taşınmazların satışı da KDV istisnası kapsamına alındı. Akaryakıt ve doğal gaz gibi ürünlerin ithalatında teminata bağlanan ÖTV artık KDV matrahına dahil edilecek.

Organize sanayi bölgelerinin genel vergi muafiyeti, banka ve sigorta muameleleri vergisini kapsamayacak şekilde daraltıldı. Bu düzenleme, OSB’lerin vergi yükümlülüklerinde bir değişikliğe işaret ediyor.

Bazı fosil yakıtlı ve hibrit otomobillerin ÖTV matrahları ve oranları yeniden düzenlendi. Yeni oranlar, motor silindir hacmi ve elektrik motor gücüne göre yüzde 80 ile yüzde 220 arasında değişecek. Azami yük kütlesi 3 bin 500 kilogramı geçmeyen arazi taşıtı sınıfındaki kamyonetler için ÖTV oranı yüzde 50 olarak sabitlendi. Cumhurbaşkanı, araçların motor hacmi, menzil ve batarya kapasitesi gibi özelliklerine göre farklı ÖTV oranları belirleme ve mevcut oranları 3 katına kadar artırma veya sıfıra indirme yetkisine sahip olacak. Bu değişiklikler, otomotiv sektöründe fiyatları ve tüketici davranışlarını etkileyebilir.

Yatırım Teşviklerinde Yenilikler

Verimli yatırımları özendirmek amacıyla Kurumlar Vergisi Kanunu’nda önemli değişiklikler yapıldı. Yatırım teşvik belgesi kapsamında, indirimli kurumlar vergisi, indirim hakkının kullanılabileceği ilk dönemden itibaren en fazla 10 hesap dönemi boyunca ve yüzde 60 oranında uygulanacak. Yatırımın tamamlanması şartıyla, kullanılmayan yatırıma katkı tutarları, sonraki yıllarda yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınacak.

Cumhurbaşkanı, illeri ve ilçeleri sosyoekonomik gelişmişlik düzeylerine göre gruplandırarak, bu bölgelerdeki yatırımlar için yüzde 50’yi aşmayacak şekilde yatırıma katkı oranı belirleyebilecek. Ayrıca, toplam yatırıma katkı tutarının yüzde 50’sini geçmemek kaydıyla, yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlara da indirimli kurumlar vergisi uygulanmasını sağlama yetkisi verildi. Bu düzenleme, 16 Haziran 2025’ten sonra alınan yatırım teşvik belgeleri için geçerli olacak.

AR-GE ve Tasarım Faaliyetlerine Vergi İstisnaları

Araştırma, geliştirme ve tasarım faaliyetlerini desteklemek amacıyla vergi istisnaları genişletildi ve yeniden yapılandırıldı. Teknoloji geliştirme bölgeleri, AR-GE ve tasarım merkezlerinde çalışan personelin bu görevleriyle ilgili ücretlerinin brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı için gelir vergisi ve damga vergisi istisnaları uygulanacak.

AR-GE ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinde kademeli bir indirim sistemi getirildi. Doktoralı olanlar ve belirli alanlarda yüksek lisans derecesine sahip olanlar için yüzde 95, yüksek lisanslı olanlar ve belirli alanlarda lisans derecesine sahip olanlar için yüzde 90 ve diğer çalışanlar için yüzde 80 oranında vergi indirimi (terkin) yapılacak. Araştırma altyapılarında çalışan (kamu personeli hariç) AR-GE ve destek personelinin ücretleri için de brüt asgari ücretin 40 katını aşmayacak şekilde gelir ve damga vergisi istisnası getirildi. Bu düzenlemeler, Türkiye’nin AR-GE ve inovasyon ekosistemini güçlendirmeyi amaçlıyor.

LPG Piyasası ve Diğer Düzenlemeler

LPG piyasasında, dağıtıcılar başka bir dağıtıcıdan toptan LPG alabilecek ancak bunu bir diğer dağıtıcıya satamayacak. Bu kurala uymayanlara idari para cezası, 2 yıl içinde tekrarı halinde ise lisans iptali cezası verilecek. Bu hüküm 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek.

Vergi Usul Kanunu’nda yapılan değişiklikle, elektronik ortamda, koordinat ve fotoğraf bilgisiyle düzenlenen yoklama fişlerinde polis, jandarma veya muhtar imzası aranmayacak. Sanayi ve Teknoloji Bakanı, Türkiye Uzay Ajansının bütçesinden Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na 31 Aralık 2025’e kadar ödeme yapma yetkisine sahip olacak.

Sonuç olarak, Resmi Gazete’de yayımlanan bu kanun, ekonominin birçok alanında önemli değişiklikler ve düzenlemeler getiriyor. Türk parasının değerinin korunmasından vergi mevzuatına, yatırım teşviklerinden enerji piyasasına kadar geniş bir yelpazede yapılan bu düzenlemelerin, ekonomiye olumlu katkılar sağlaması bekleniyor.