Hazine Arazilerinde İşgal Alarmı: Sayıştay Raporu ve Artan Ecrimisil Gelirleri

Sayıştay’ın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ilişkin 2024 yılı denetim raporu, Hazine’ye ait taşınmazlardaki işgal sorununa dikkat çekiyor. Raporda, etkin bir tahliye mekanizmasının kurulamaması nedeniyle işgal edilen taşınmaz sayısının her geçen yıl arttığı vurgulanıyor. Bu durum, Hazine’ye ait arazilerin etkin bir şekilde yönetilememesi ve kamu kaynaklarının potansiyel kaybı anlamına geliyor.

Artan İşgal Sayıları ve Ecrimisil Gelirlerindeki Yükseliş

Milli Emlak Genel Müdürlüğü Faaliyet Raporlarına göre, ecrimisil uygulanan taşınmaz sayısı 2021’den 2024’e kadar çarpıcı bir artış gösterdi. 2021 yılında 82 bin 846 olan bu sayı, 2024’te 406 bin 52’ye yükseldi. Bu durum, Hazine arazilerindeki işgalin ne denli yaygınlaştığını açıkça ortaya koyuyor. Paralel olarak, ecrimisil gelirleri de önemli ölçüde arttı. 2021 yılında 681 milyon TL olan gelir, 2024’te 3,2 milyar TL’ye ulaştı. Bu artış, işgal edilen taşınmazlardan elde edilen gelirin de arttığını gösteriyor, ancak işgal sorununu çözmekten ziyade, geçici bir gelir kaynağı olarak kalıyor.

Ecrimisil Uygulaması ve Tahliye Süreçlerindeki Zafiyet

Sayıştay raporunda belirtildiği üzere, tahliye mekanizmasının etkin bir şekilde işletilememesi, işgal sorununu kronik hale getiriyor. Devlet İhale Kanunu, Devletin özel mülkiyetinde veya tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların işgali durumunda, işgal tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere ecrimisil bedeli alınmasını düzenliyor. Ayrıca, Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi, işgal edilen taşınmazların en geç 15 gün içinde tahliye edilmesini öngörüyor. Ancak, uygulamada bu süreçlerin yeterince hızlı ve etkili bir şekilde yürütülmediği görülüyor.

Rapora göre, 2021 yılında 82 bin 846 adet taşınmaz için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek 681 milyon TL ecrimisil geliri tahsil edildi. 2022’de 93 bin 463 adet taşınmaz için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesi ile 1 milyar 106 milyon TL gelir elde edildi. 2023’de toplam 161 bin 522 adet taşınmazdan 1 milyar 952 milyon TL gelir sağlanırken, 2024 yılında 406 bin 52 adet taşınmaz için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek 3 milyar 248 milyon TL tahsilat yapıldı. Bu rakamlar, işgal sorununun boyutunu ve Hazine’nin bu durumdan elde ettiği geliri açıkça ortaya koyuyor.

Bakanlık, Sayıştay bulgusu üzerine 81 il valiliğine Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi durumunda, işgal edilen Hazine taşınmazlarına ilişkin tahliye mekanizmasının işletilmesini istedi. Bu talimat, sorunun ciddiyetinin farkında olunduğunu gösterse de, etkin bir uygulama ve denetim mekanizmasının kurulması gerekiyor.

İşgalin Nedenleri ve Beklentiler

İşgallerin sürmesinin altında yatan nedenlerden biri, bazı kişilerin ileride bu taşınmazları doğrudan satın alma beklentisiyle işgale devam etmesi. Bu durum, Hazine arazilerinin işgalini bir spekülasyon aracına dönüştürüyor ve yasal olmayan yollarla mülk edinme arayışına girenlerin sayısını artırıyor. Bu beklentinin önüne geçilmesi, işgal sorununu çözmek için atılması gereken önemli adımlardan biri.

Gelecek Beklentileri ve Çözüm Önerileri

Hazine arazilerindeki işgal sorununa kalıcı bir çözüm bulunması, hem kamu kaynaklarının korunması hem de hukuk devleti ilkesinin güçlendirilmesi açısından büyük önem taşıyor. Bu doğrultuda, aşağıdaki adımların atılması faydalı olabilir:

• Tahliye Mekanizmasının Etkinleştirilmesi: İşgal edilen taşınmazların tahliyesi için yasal süreçlerin hızlandırılması ve uygulamada karşılaşılan engellerin aşılması.
• Denetimlerin Sıklaştırılması: Hazine arazilerinin düzenli olarak denetlenmesi ve işgal tespitlerinin hızlı bir şekilde yapılması.
• Farkındalık Yaratılması: Hazine arazilerinin işgalinin yasal sonuçları konusunda kamuoyunun bilinçlendirilmesi.
• Alternatif Kullanım Alanlarının Belirlenmesi: Hazine arazilerinin daha verimli ve kamu yararına uygun kullanım alanlarının belirlenmesi.

Bu adımların hayata geçirilmesiyle, Hazine arazilerindeki işgal sorunu önemli ölçüde azaltılabilir ve kamu kaynaklarının daha etkin bir şekilde kullanılması sağlanabilir.