İmar Hakkı Düzenlemesiyle Vatandaş Mağduriyeti Giderilecek, Kamu Yatırımları Artacak

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı ve vatandaşların mağduriyetlerini gidermeyi amaçlayan “Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik Değişikliği” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu önemli adım, 5 Aralık 2024’te TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin yasalaşmasının ardından geldi.

İmar Hakkı Aktarımı: Yeni Dönem

Yapılan düzenleme, İmar Kanunu’na “imar hakkı aktarımı” tanımını ekleyerek, özellikle kamu hizmet alanlarında kalan parselleri olan vatandaşların yaşadığı sorunlara çözüm getirmeyi hedefliyor. Bakanlık Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliği, bu yeni tanımın uygulanabilirliğini sağlayacak çerçeveyi çiziyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bu değişikliğin vatandaşların hayatını kolaylaştıracak önemli bir adım olduğunu vurguladı. Kurum, “Vatandaşlarımızın hayatını kolaylaştıracak bir adım daha attık. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ‘Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik Değişikliği’ ile uzun yıllardır süren bir sorunu çözüme kavuşturuyoruz. Bu kararla; parseli kamu hizmet alanında kalan vatandaşlarımızın mağduriyetlerini gidereceğiz. Kamu kurumlarımız ise; vatandaşlarımıza hizmet edecek kamusal yatırımları hayata geçirebileceği alanlara sahip olacak. Milletimize hayırlı olsun” ifadelerini kullandı.

Düzenlemenin Kapsamı ve İşleyişi

Yeni yönetmelik, özellikle 2019 yılı öncesindeki imar planı uygulamaları ile Kamu Ortaklık Payı (KOP) hisselendirmesi sonucu oluşan parseller de dahil olmak üzere, imar uygulamasıyla kamu eline geçişi sağlanamayan ve imar planında okul, hastane, belediye hizmet alanı, resmi kurum alanı gibi kamu hizmet alanlarına ayrılan ancak uzun yıllardır vatandaş mülkiyetinde kalan kamulaştırılmamış parselleri kapsıyor.

Bu düzenleme ile vatandaşların verilemeyen imar haklarının değeri tespit edilecek ve bu değere karşılık gelen hakları, imar planı kararıyla belirlenen alanlara aktarılacak. Bu sayede, parsellerinin tamamı veya bir kısmı kamu hizmet alanları içinde kaldığı için yapılaşma hakkı verilemeyen vatandaşların yaşadığı hukuki anlaşmazlıklar giderilecek ve mağduriyetlerinin önüne geçilecek.

İmar Hakkı Aktarımı Nasıl İşleyecek?

İmar hakkı aktarımı, vatandaşların kullanamadığı parseline veya hissesine karşılık gelen imar haklarının, imar planı kararı ile belirlenen başka bir alanda kullanılması şeklinde gerçekleşecek. Böylece, bir taraftan vatandaş imar hakkına kavuşurken, diğer taraftan kamuya yeni hizmet alanları kazandırılacak ve yapılacak tüm işlemler kamu ve toplum yararına yürütülecek.

Bu süreçte, vatandaşın mülkiyetine el konması söz konusu olmayacak. İmar hakkı aktarılacak taşınmaz sahibi ile imar hakkının gittiği taşınmaz sahibinin karşılıklı muvafakati aranacak. Tüm işlemler, Kamulaştırma Kanunu’na göre Sermaye Piyasası Kurulunca lisans almış bağımsız değerleme kuruluşlarınca gayrimenkul değerleme esasları doğrultusunda tesis edilecek.

Beklentiler ve Gelecek Projeksiyonları

Bu düzenleme ile kamu kurumları ve yerel yönetimler ile vatandaşlar arasındaki hukuki anlaşmazlıkların, her iki tarafa da mali yük getirmeden çözülebileceği öngörülüyor. İmar hakkı aktarımı iş ve işlem süreçleri, yetki alanları dahilinde imar planı onaylamaya yetkili İdareler (Yerel Yönetim/Bakanlıklar) tarafından yürütülecek.

Ayrıca, yönetmelik kapsamında onaylanan parselasyon planlarının Bakanlık tarafından geliştirilen Parselasyon İzleme Denetleme Sistemi’ne (PARSİD) girişi zorunlu hale getirildi. Bu sayede vatandaşlar, taşınmazını ilgilendiren bir parselasyon işlemi onayı veya askı ilanı gibi idari işlemlerden e-Devlet uygulaması sayesinde haberdar olacak. Vatandaşlar, e-Devlet ile entegre çalışan PARSİD üzerinden parselasyon kapsamına giren taşınmazına dair tüm bilgilere ulaşabilecek ve idareye gitmeden itirazlarını yapabilecek.

Sonuç

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın bu adımı, hem vatandaşların mağduriyetlerini gidermeyi hem de kamu hizmetlerinin daha etkin bir şekilde sunulmasını sağlamayı amaçlıyor. İmar hakkı aktarımı uygulamasıyla, mülkiyet hakları korunurken, kamu yatırımlarının önü açılacak ve şehir planlaması süreçlerinde daha adil ve sürdürülebilir bir yaklaşım benimsenmiş olacak.