E-İthalat E-İhracatın 12 Katı: Dijital Ticarette Rekor Fark ve Pazar Kaybı
Türkiye’nin dijital ticaret arenasında çarpıcı bir dönüşüm yaşanıyor. Özellikle Temu ve Shein gibi uluslararası online alışveriş platformlarına olan yoğun ilgi, e-ithalatı görülmemiş seviyelere taşıyarak yerli e-ticaret oyuncularının pazar payını ciddi şekilde baskı altında bırakıyor. Bankalararası Kart Merkezi (BKM)’nin 2025 yılının ilk yedi ayına dair yayınladığı veriler, Türkiye’nin dijital ticarette net ithalatçı konumunun belirgin bir şekilde güçlendiğini gözler önüne seriyor.
E-İthalat İşlem Adedi E-İhracatı Katladı
BKM verilerine göre, 2025’in ilk yedi ayında yerli kartlarla yapılan yurt dışı online alışveriş işlem sayısı, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %22,5’lik bir artışla 210 milyon adede yükseldi. Aynı zaman diliminde, yabancı kartlarla Türkiye’deki e-ticaret sitelerinden gerçekleştirilen işlem sayısı ise %24,7 oranında düşerek 17,2 milyon adede geriledi. Bu durum, e-ithalat işlem adedinin e-ihracatın tam 12 katına ulaşması gibi dikkat çekici bir tabloyu ortaya koyuyor.
Bu veriler, Türk tüketicisinin özellikle daha uygun fiyatlı uluslararası platformlara yöneldiğini ve buna paralel olarak yerli e-ticaret sitelerinin pazar payında kayıplar yaşadığını açıkça gösteriyor. Tüketicilerin bu tercihi, küresel rekabetin yoğunlaştığı dijital pazarda yerli oyuncuların karşılaştığı zorlukları daha da belirginleştiriyor.
E-İthalat Değeri Yükselişte
E-ithalat sadece işlem adedinde değil, işlem değerinde de önemli bir artış gösteriyor. BKM’nin sağladığı bilgilere göre, e-ihracat olarak değerlendirilebilecek yabancı kartlarla yurt içinden yapılan online alışverişin değeri, bu yılın ilk yedi ayında geçen yılın aynı dönemine göre %11,5’lik bir artışla 106 milyar TL’ye ulaştı. Ancak, aynı dönemde e-ithalat, %65 gibi dikkat çekici bir artışla 114 milyar TL’den 189 milyar TL’ye yükselerek e-ihracat ile arasındaki makası önemli ölçüde açtı. Karşılaştırma yapmak gerekirse, 2024 yılının tamamında e-ithalat 217 milyar TL, e-ihracat ise 158 milyar TL olarak gerçekleşmişti.
E-ithalattaki bu yükseliş, yurt dışından yapılan online alışverişlere yönelik artan düzenlemelere rağmen gerçekleşiyor. Türkiye’de online ticarette diğer ülkelerdeki kadar sıkı gümrük uygulamaları bulunmamasına rağmen, özellikle Temu gibi Çin merkezli online pazar yerlerine karşı dünya genelinde önlemler alınıyor.
Gümrük Muafiyeti ve Ortalama Sepet Tutarı
Türkiye’de, yurt dışından yapılan online alışverişlerde 30 Euro’ya kadar olan, ticari nitelik taşımayan ve kişisel kullanım amaçlı ürünler gümrük vergisinden muaf tutuluyor. Bu sınırı aşan siparişlerde ise ürünün geldiği ülkeye göre farklı oranlarda vergi uygulanıyor. Avrupa Birliği ülkelerinden gelen ürünlerde %30, diğer ülkelerden gelenlerde ise %60 oranında vergi tahsil ediliyor. Vergi hesaplaması yapılırken ürünün fiyatına kargo ücreti de eklenmesi, toplam değerin sınırı aşmasına neden olabiliyor.
Ancak, bu konuda önemli bir istisna bulunuyor: Bir kullanıcı, bir ay içinde 5 kez aynı işlemi gerçekleştirebiliyor. Bu durumda, her bir online alışverişte 30 Euro sınırı aşılmamak kaydıyla, 5 farklı alışveriş yapılarak toplamda 150 Euro’ya kadar yurt dışından online ticaret yapmak mümkün olabiliyor.
İlginç bir nokta ise, Türkiye’de online ticarette ortalama sepet tutarının, yurt dışından yapılan online alışveriş sınırı ile neredeyse aynı seviyede olması. 17 Eylül itibarıyla 30 Euro’nun TL karşılığı yaklaşık 1.468 TL‘ye denk geliyor ve bu değer, Türkiye’deki online ticaretteki ortalama sepet tutarını aşıyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılında e-ticaret sektöründe gerçekleştirilen işlemlerde ortalama sepet tutarı 508 TL iken, perakende e-ticaret özelinde bu tutar 875 TL olarak gerçekleşmişti.
E-İthalatın Toplam İçindeki Payı Artıyor
Bu nedenlerle, getirilen kısıtlamalara rağmen e-ithalat, Türkiye’nin toplam online ticaret işlemleri içindeki payını artırmaya devam ediyor. İşlem adedi olarak bakıldığında, 2024’ün ilk yedi ayında Türkiye’deki toplam online alışveriş içinde yurt dışından yapılan alışveriş adedinin payı %10,39 seviyesindeyken, bu oran bu yılın aynı döneminde %12,26’ya yükseldi. Değer olarak bakıldığında ise, 2024’te %4,77 olan oran, bu yıl %4,80’e yükseldi. Aynı dönemde toplam işlem adedinde e-ihracatın payı %1,8, işlem değerinde ise %2,76 olarak gerçekleşti.
Sonuç olarak, Türkiye’nin dijital ticaret haritasında e-ithalatın yükselişi ve e-ihracatın göreceli olarak geride kalması, yerli e-ticaret sektörünün rekabet gücünü artırması ve tüketicilerin değişen tercihlerine uyum sağlaması gerektiğini gösteriyor. Aksi takdirde, bu trendin devam etmesi durumunda yerli oyuncuların pazar payı kayıplarının daha da derinleşmesi kaçınılmaz olabilir.
