Kakao Fiyatlarında Sert Düşüş: Rekolte Artışı ve Azalan Talep Etkili
Kakao fiyatları, 2024 başından bu yana uluslararası piyasalarda yüzde 40’ın üzerinde önemli bir düşüş yaşadı. Bu gerilemenin temelinde, Batı Afrika’daki kuraklık endişelerinin azalması ve rekolte beklentilerindeki artış yatıyor. Emtia piyasasında en sert dalgalanmaları yaşayan ürünlerden biri olan kakao, son dönemdeki bu düşüşle yatırımcıların ve çikolata üreticilerinin dikkatini çekiyor.
Kakao Fiyatları 7 Bin Doların Altına İndi
ABD’de faaliyet gösteren Intercontinental Exchange’de (ICE) kakaonun ton fiyatı, 2024 başından bu yana kaydedilen %40’tan fazla düşüşle 7 bin doların altına geriledi. Bu düşüşte, zayıflayan talep ve arzın artacağı beklentileri etkili oldu. Yüksek kakao fiyatları ve uygulanan tarifeler, çikolata talebini azaltabileceği endişesi yaratırken, bu durum da kakao fiyatları üzerinde baskı oluşturdu.
Batı Afrika’da yaşanan yağmurlar, kuraklık koşullarını hafifletti ve kakao ağaçlarının çiçeklenmesini artırdı. Bu durum, üretimde bir artış olacağı öngörülerini beraberinde getirerek fiyatları aşağı yönlü etkiledi. Analistler, gelecek sezon için kakao üretim tahminlerinin arttığını belirtirken, kısa vadeli yukarı yönlü fiyat hareketleri olabileceğini ancak genel eğilimin aşağı yönlü olduğunu vurguluyor.
Geçtiğimiz yıl, arza yönelik endişelerle kakao fiyatları 12 bin 931 dolara kadar yükselerek rekor kırmıştı. Olumsuz hava koşullarının Batı Afrika’daki mahsuller için tehlike arz etmesi ve küresel stoklardaki düşüş, bu ralliye zemin hazırlamıştı.
Arz Riskleri Fiyatları Rekora Taşıdı
Fildişi Sahili ve Gana’daki zayıf üretim, yıl genelinde kakao fiyatlarında arza ilişkin endişelerin artmasına neden oldu ve fiyatların rekor seviyelere ulaşmasında önemli bir rol oynadı. Fildişi Sahili’ndeki ihracatçıların kötü kalite nedeniyle kakao çekirdeklerini reddetmesi, küresel kakao arzını olumsuz etkileyebileceği tahminlerine yol açmıştı. Ülkede kakao hasadında yaşanan azalış da fiyatların yükselmesine neden olmuştu. Ayrıca, Fildişi Sahili ve Gana’daki büyük kakao fabrikalarının tohum maliyetlerini karşılayamadığı için üretimi kısma veya durdurma kararı alması da fiyatları yukarı yönlü etkilemişti.
Arzdaki sorunların temel nedenleri arasında uzun süreli kuraklık, şiddetli yağmur gibi kötü hava koşulları ve bitki hastalıkları gösteriliyor. Özellikle ağaçların ölmesine neden olan CSSVD virüsü, üretimde ciddi sıkıntılara yol açtı.
Kalite Sorunları Kakao Fiyatlarını Yükseltti
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, kakao fiyatlarının geçen sene ciddi anlamda yükseldiğini ve bu yükselişin temel nedeninin Batı Afrika’daki kakao rekoltesindeki azalış olduğunu belirtiyor. Ergezen’e göre, Fildişi Sahili’nden Avrupa’ya gönderilen kakaolarda yaşanan kalite sorunları da fiyatların yükselişinde etkili oldu. Ergezen, “Batı Afrika dünya kakao üretiminin yüzde 70’ini gerçekleştiriyor. İki ülke Fildişi sahili ve Gana ise bu üretimin yaklaşık yüzde 60’ını yapıyor. Dolayısıyla bu bölgede yaşanan özellikle kakao ağaçlarındaki böceklenme rekoltede düşüşe yol açmıştı. Ciddi fiyat artışları görmüştük. Sonrasında ise bu sene özellikle Fildişi Sahili’nden Avrupa’ya gönderilen kakaolarda kalite sorunu yaşandı. Bu yine fiyatların yükselişine yol açmıştı.” ifadelerini kullanıyor.
Geçen seneye göre bu sene kakao rekoltesinde artış beklendiğini vurgulayan Ergezen, bunun da arz tarafında artış anlamına geldiğini dile getiriyor. Ergezen, “Özellikle kakao rekoltesindeki artış fiyatları baskılıyor. Rekoltede artışlar gelebilir. Fiyatlardaki düşüş eğiliminin devam edeceğini, yani satış baskısının önümüzdeki dönem de devam etmesini bekliyorum” şeklinde konuştu.
Rabobank Emtia Analisti Oran van Dort ise, kakaoda 2025/2026 sezonunda önemli bir arz fazlalığının olacağının öngörüldüğünü belirtiyor. Dort, “Kakao piyasasındaki arz fazlalığı üretimdeki toparlanma ve devam eden talep düşüşünden kaynaklanıyor” değerlendirmesinde bulunuyor. Fildişi Sahili ve Gana dışındaki üretimin özellikle Ekvador, Brezilya, Peru, Nijerya ve Kamerun’da 2024/2025 sezonunda güçlü bir büyüme gösterdiğini ve bu eğilimin devam etmesinin beklendiğini ifade ediyor.
Dort, “Özellikle son dönemdeki ürünlerin hayal kırıklığı yaratan performansı göz önüne alındığında Fildişi Sahili ve Gana’da da üretimde toparlanma bekliyoruz” dedi. Talep tarafındaki bozulmanın tahmin edilenden daha yavaş gerçekleştiğini ancak 2026 boyunca devam etmesinin beklendiğini vurgulayan Dort, “Önümüzdeki dönemde arza yönelik fazlalık oluşacağına yönelik tahminler nedeniyle kakaonun kısa ve orta vadede kademeli olarak aşağı yönlü bir eğilim göstermesini bekliyoruz” ifadesini kullanıyor. Dort, fiyatların 2023 öncesi seviyelere kıyasla yüksek kalmasının muhtemel olduğunu belirterek, Gana ve Fildişi Sahili’ndeki sistemik arz yönlü kısıtlamaların devam etmesi beklendiği için fiyatların ton başına 3 bin dolarının altına düşmeyeceği öngörüsünde bulunuyor.
Sonuç
Kakao fiyatlarındaki bu düşüşün, çikolata üreticileri ve tüketiciler açısından olumlu etkileri olması bekleniyor. Ancak, Batı Afrika’daki üretim koşulları ve küresel talep dinamiklerindeki değişimler, kakao piyasasının geleceği üzerinde belirleyici olacak. Analistlerin beklentileri doğrultusunda, fiyatlardaki düşüş eğiliminin devam etmesi durumunda, çikolata ürünlerinin fiyatlarında da bir miktar azalma görülebilir.
