Arslanbey OSB’nin Büyüme Çabası Kamu Yararı Engeline Takıldı
Kocaeli’nin önemli sanayi bölgelerinden Arslanbey Organize Sanayi Bölgesi (OSB), üretim ve ihracat artışı hedefiyle başlattığı büyüme girişiminde önemli bir engelle karşılaştı. 5 yıldır süren 65,2 hektarlık ilave alan üzerindeki genişleme çabası, arazinin tarım arazisi niteliği taşıması nedeniyle askıya alındı.
Arslanbey OSB’nin Büyüme İhtiyacı ve Mevcut Durumu
Kartepe’de 142 hektarlık alanda faaliyet gösteren Arslanbey OSB, 2020 yılında %100 doluluk oranına ulaşmıştı. Bu durum, yeni yatırım taleplerini karşılamakta yetersiz kalınmasına neden oldu. OSB yönetimi, bölgedeki üretim ve ihracat potansiyelini artırmak amacıyla 65,2 hektarlık ek alan için genişleme başvurusunda bulundu.
Genişleme alanının “mutlak tarım arazisi” niteliği taşıması, sürecin önündeki en büyük engel olarak ortaya çıktı. Ancak, bu arazinin “kuru” özellikte olması ve mevzuat gereği bu tür arazilerin tarım dışı amaçlarla kullanılabilmesi, OSB yönetiminin umutlarını korumasına yol açtı. Toprak Koruma Kurulu da, genişleme sahasının “kuru” mutlak tarım arazisi olması nedeniyle tarım dışı kullanımının uygun olduğuna dair bir karar verdi.
“Kamu Yararı” Kararı Beklentisi ve Üniversite Raporu
Dosyanın onaylanması ve fiziki genişlemenin önünün açılması için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın “Kamu Yararı Kararı” vermesi gerekiyordu. 5 yıldır tekrar tekrar rapor hazırlayarak ilgili idarelere başvuran OSB yönetimi, son olarak Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Bölümü’ne bir rapor hazırlattı. Raporda, genişlemenin gerçekleşmesi halinde gayri safi milli hasılaya 3 milyar dolar katkı sağlayacağı, 3,6 milyar dolarlık sabit tesis yatırımı yapılacağı, 1 milyar dolar ihracat artışı sağlanacağı ve 10 bin kişilik istihdam kapasitesi yaratılacağı belirtildi. Ayrıca, raporda OSB’de faaliyet gösteren firmaların yeni yatırımlar için yer arayışında olduğu ve 35 yeni yatırımcının da yatırım için yer talebinde bulunduğu vurgulandı.
Üniversite raporunda, başvurusu yapılan bölgenin OSB sınırlarına eklenmesiyle sağlanacak “genişleme”de kamu yararı bulunduğu açıkça belirtildi. Ancak, tüm bu olumlu bulgular ve taahhütler, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın “kamu yararı” kararını onaylamasına yetmedi. Bu durum, bölgedeki yatırımların askıda kalmasına neden oldu.
Arslanbey OSB Yönetiminin Başvuruları ve Red Kararları
Arslanbey OSB’nin genişleme alanına ilişkin tarım dışı kullanım başvuruları, 2021 yılından itibaren çeşitli aşamalardan geçti. İlk başvuru 22.10.2021 tarihinde yapıldı ve ardından Tarımsal Arazileri Değerlendirme Sisteminde (TAD) istenen revizelere göre 7.3.2022’de tekrar başvuru yapıldı. Ancak, 6.10.2022’de 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu 13. Maddesi kapsamında başvurunun uygun görülmediği OSB’ye bildirildi. OSB yönetimi, gerekçeli rapor ile TAD Tarım Sisteminde istenen revizelere göre 11.10.2022 tarihinde ikinci kez başvuruda bulundu. 22.03.2023’te ise aynı kanun maddesi gereğince başvuru tekrar reddedildi. Arslanbey OSB, 14.08.2023 tarihinde yeni bir teknik raporla Kocaeli Valiliği’ne başvuruda bulundu. Başvuru Tarım Reformu Genel Müdürlüğü’ne gönderildi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın talebi uygun görmediğine ilişkin 16 Aralık 2024 tarihli yazısının ardından OSB yönetimi, Kocaeli Valiliği üzerinden 2 Ocak 2025’te bir kez daha başvuruda bulundu. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ise 18 Ocak 2025 tarihli yazısıyla başvuruyu bir kez daha reddetti.
Bölgenin Potansiyeli ve Beklentiler
Arslanbey OSB Yönetim Kurulu Başkanı Bahattin Ertuğ, OSB’nin yatırım ve üretim için çok uygun bir yer olduğunu vurgulayarak, “Lojistik olarak ulaşım ağlarına yakın olması nedeniyle çok avantajlı, altyapısı da hazır. Avantajları nedeniyle ilgi gören bu OSB’ye yönelik yatırım talebini de değerlendirmek istiyoruz. Mevcut altyapıyı kullanarak, maliyetleri minimize ederek daha da büyümek, ihracata dönük üretimi artırmak istiyoruz” dedi.
Ertuğ, genişleme alanının mevcut OSB alanına bitişik olmasının, mevcut altyapı ve lojistik imkânlardan yararlanılacak olmasının büyüme maliyetlerini düşüreceği düşüncesinde olduklarını da belirtti. Ayrıca, çevre dostu, sürdürülebilir ve yeşil bir üretim ortamı oluşturmak amacında olduklarını da sözlerine ekledi.
Sonuç: Büyüme Önündeki Engeller ve Gelecek Beklentileri
Arslanbey OSB’nin büyüme çabalarının “kamu yararı” engeline takılması, bölgedeki yatırım ve üretim potansiyelinin tam olarak kullanılamamasına neden oluyor. OSB yönetiminin ısrarlı girişimleri, bölgenin yatırımcılardan gördüğü yüksek ilgiyi ve stratejik önemi açıkça ortaya koyuyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2022 Sosyoekonomik Gelişmişlik Sıralaması çalışmasına göre Kartepe, ülke genelinde 973 ilçe arasında 157. sırada yer alırken, il bazında Kocaeli ilçeleri arasında 6. sırada bulunuyor. İlçenin ekonomisi ağırlıklı olarak sanayiye dayalı bir yapı gösteriyor ve Türkiye’nin önde gelen sanayi kuruluşları ile birlikte birçok sanayi kuruluşu da ilçe sınırları içinde faaliyet gösteriyor.
Arslanbey OSB’nin büyüme önündeki engellerin aşılması, bölgenin ekonomik kalkınmasına önemli katkılar sağlayabilir. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın “kamu yararı” kararını yeniden değerlendirmesi ve OSB’nin genişleme talebini onaylaması, bölgedeki yatırım ve istihdam potansiyelini harekete geçirebilir.
Arslanbey OSB’nin ilave alan talebi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan planlar, Büyükşehir Meclisi tarafından 18.01.2024 tarihinde onaylanmış, böylelikle Arslanbey OSB’nin güneyi sanayi alanı, batısı tarım alanı, kuzey ve doğusu konut dışı kentsel çalışma alanı, güneydoğusu gelişme konut alanı olarak belirlenmişti.
