Ayakkabı Sektöründe İthalat Alarmı: Yerli Üretim Tehlikede mi?
Türkiye ayakkabı sektörü, artan ithalat ve yüksek maliyetler nedeniyle zorlu bir dönemden geçiyor. 73’üncü AYMOD Ayakkabı ve Moda Fuarı’nda sektör temsilcileri, yerli üretimin korunması için acil önlemler alınması gerektiğine dikkat çekti. Fuar, 40 bin metrekare alanda 252 firmanın katılımıyla başladı ancak sektördeki sıkıntılar fuarın atmosferine de yansıdı.
AYMOD Fuarı Sönük Başladı
AYMOD Ayakkabı ve Moda Fuarı, her yıl sektörün önemli buluşma noktalarından biri olmasına rağmen, bu yıl katılımın düşük olduğu gözlemlendi. Yüksek maliyetler ve artan ithalatın yanı sıra, aynı dönemde İtalya’da düzenlenen MİCAM fuarı da katılımı olumsuz etkiledi. Fuar, 35’i yabancı olmak üzere 252 firmanın katılımıyla gerçekleşiyor.
TASD Başkanı’ndan Kritik Uyarılar
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, fuarın açılışında yaptığı konuşmada sektörün içinden geçtiği zorlu sürece dikkat çekti. İçten, fuarın 36 yıldır düzenlenen önemli bir organizasyon olduğunu vurgulayarak, Ticaret Bakanlığı’nın destekleriyle ABD ve Kanada başta olmak üzere 600’den fazla profesyonel alıcının fuarı ziyaret etmesinin sağlandığını belirtti. Ancak, İtalyan fuarlarının tarihlerini AYMOD ile çakıştırarak rekabeti artırmaya çalıştığını da sözlerine ekledi.
İhracatta Sert Düşüş, İthalatta Artış
Berke İçten, ayakkabı ihracatında son üç yılda ciddi bir düşüş yaşandığını vurguladı. 2022’nin ilk yedi ayında 240 milyon çift olan ihracat, 2023’te 190 milyon çifte, 2024’te 150 milyon çifte ve bu yılın aynı döneminde ise 94 milyon çifte geriledi. Bu, üç yılda yüzde 61’lik bir düşüş anlamına geliyor. Aynı dönemde ithalat ise 2022’de 25 milyon çift iken, 2024’te 76 milyon çifte yükseldi. Bu durum, yerli satışlardan ithalatın aldığı payın yüzde 7’den yüzde 30’lara yükselmesine neden oldu. Yani, artık her üç ayakkabıdan biri ithal.
İçten, Bakanlığın enflasyonla mücadele politikalarına saygı duyduklarını ancak sektör özelinde mikro tedbirlerle nefes alabileceklerini ifade etti.
İDMİB Başkanı: Dış Ticaret Açığı Alarm Veriyor
İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Güven Karaca da açılışa katılarak sektörün durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Karaca, üretimin devam etmesine rağmen maliyetleri tutturmada zorlandıklarını ve hem ihracatta hem de iç piyasada pazar kaybettiklerini belirtti. Deri ve deri mamulleri sektörünün 2023’te 1,854 milyar dolar ihracat yaparken, 2024’te yüzde 18 düşüşle 1,527 milyar dolar ihracat yaptığını söyledi. Ayakkabı sektöründe ise 2024 yılında ihracat yüzde 27’lik bir kayıpla 877 milyon dolar olarak gerçekleşti.
“İhracat Değil İthalat Rakamları Açıklayacağız”
Karaca, yıl başından sonra ihracat değil ithalat rakamlarının açıklanacak duruma gelinebileceği uyarısında bulundu. Mısır’dan ithalatta yaşanan büyük artışa da dikkat çeken Karaca, bu dengesizliklerin ana sebebinin enflasyon ile kur arasındaki korelasyon bozukluğu olduğunu vurguladı. Ayrıca, sektörde konkordato ilan eden şirket sayısının da arttığını (geçen yıl 23 iken bu yıl 36) belirtti. Karaca, rakiplerle eşit şartlarda mücadele edemediklerini ifade ederek, emek yoğun sektörlerde özel faiz ve teminat sistemi ile finans paketinin hayata geçirilmesi gerektiğini savundu. Karaca, “Bence artık üretimin kuvvetlendirildiği ve de dış ticaret dengesinin sağlandığı Trump modellerinin Türkiye’ye gelmesine ihtiyaç var,” dedi.
TASD’dan Çözüm Önerileri
TASD Başkanı İçten, sektörün çıkış yolu için üç önemli öneri sundu:
- Spor Ayakkabı İthalatına Yoğun Koruma Önlemi: Tüketim alışkanlıklarının değişmesiyle spor ayakkabı ithalatının arttığını ve bu alanda malzeme ve yan sanayi eksikliklerinin bulunduğunu belirten İçten, ana sanayicinin hammaddeye erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı. Aksi halde bitmiş ürün ithalatının önünün açılacağını söyledi.
- Uzakdoğu Menşeili E-Ticaret Platformlarına Düzenleme: Uzakdoğu menşeili e-ticaret platformlarından yapılan yoğun ayakkabı ithalatının kontrolsüz olduğunu ve ürünlerin yüzde 55’inin kanserojen madde içerdiğini iddia etti. Bu konuda bir düzenlemeye ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
- Taklit Üretimle Mücadele: Taklit üretimin kayıtlı üreticiler için ciddi bir yük olduğunu ve satış kanallarını anında ele geçiren yapıyla mücadele edilmezse kayıtlı üreticilerin kalmayacağını ifade etti.
Sonuç olarak, Türkiye ayakkabı sektörü artan ithalat, yüksek maliyetler ve haksız rekabet koşulları altında zorlu bir sınav veriyor. Sektör temsilcileri, yerli üretimin korunması ve sürdürülebilir bir büyüme için hükümetin acil önlemler alması gerektiğine dikkat çekiyor.
