Çelik Sektöründe Karbonsuzlaşma Hamlesi: 10 Politika Önerisi ile Dönüşüm

Türkiye çelik sektörünün karbonsuzlaşması, ülke ekonomisi ve çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor. İstanbul Politikalar Merkezi (İPM), bu önemli dönüşümü desteklemek amacıyla hazırladığı “Türkiye Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması: Politika ve Aktör Analizi” raporunu yayımladı. Rapor, sektördeki dönüşümü hızlandıracak 10 politika önerisi sunarak, Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefi doğrultusunda atması gereken adımları belirliyor.

Çelik Sektörünün Küresel ve Ulusal Önemi

Çelik sektörü, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 7’sinden sorumlu olması nedeniyle, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir role sahip. Avrupa ve Çin gibi büyük ekonomiler, emisyon ticaret sistemlerini çelik üretimini kapsayacak şekilde genişleterek sektördeki dönüşümü teşvik ediyor. Türkiye de bu küresel trende uyum sağlayarak 2053 yılına kadar emisyonlarını yüzde 99’un üzerinde azaltmayı ve elektrik ark ocağı teknolojilerinin payını artırmayı hedefliyor.

Türkiye’nin sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 10’undan sorumlu olan çelik sektörünün dönüşümü, 2053 net sıfır hedefine ulaşmada kritik bir öneme sahip. İPM’nin raporu, bu dönüşümün nasıl sağlanabileceğine dair kapsamlı bir yol haritası sunuyor. Türkiye çelik sanayii, yüksek hurda kullanım kapasitesi sayesinde avantajlı bir konumda bulunuyor ve “dünyanın en temiz çeliklerinden birini üretme” iddiasıyla yeşil dönüşüm yolunda ilerliyor.

İPM Raporunun Temel Bulguları ve Önerileri

İPM’nin raporu, çelik üreticileri, kamu kurumları ve üretim zincirinde yer alan diğer aktörlerle yapılan görüşmelere dayanıyor. Bu görüşmeler sonucunda, katma değeri yüksek, düşük karbonlu, çevresel ve toplumsal etkileri gözeten bir üretim modeline geçişte sektörün temel sorunları belirlenmiş ve somut çözüm önerileri sunulmuştur. Rapor ayrıca, seçilmiş alanlarda ham çelik üreticileri ve kamu idaresinin ilerleme performansına dair bir değerlendirme de içeriyor.

Rapora göre, dönüşüm sürecini hızlandıracak üç temel unsur bulunuyor:

• Sektörel yeniden yapılanma ve modernizasyon planı
• Bağlayıcı azaltım hedefleri ve çok aktörlü bir sorumluluk çerçevesi
• Kamu desteklerinin sera gazı azaltım hedefleriyle ilişkilendirilmesi

Rapor, Türkiye’de sanayinin karbonsuzlaşma sürecinin kurumsallaşma aşamasında olduğunu ve bu süreci belirleyen gelişmelerin ulusal bir iklim ve sanayi politikasından ziyade, Avrupa Birliği düzenlemeleri ve dış ticarette rekabetçiliği koruma gibi dışsal faktörler olduğunu vurguluyor.

Proje Koordinatörü Dursun Baş’ın Değerlendirmeleri

Proje Koordinatörü Dursun Baş, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, çelik sektöründe karbonsuzlaşma yönünde güçlü bir motivasyon olduğunu, ancak çevresel yatırımlardan kaçınıldığını belirtiyor. Baş, “Bu durum, denetim ve düzenleme eksiklikleriyle birleşince, sektörün ‘yeşil çelik’ ya da ‘net sıfır’ hedeflerinin söylemde kalma riskini artırıyor. Gerçek bir dönüşüm için bağlayıcı düzenleyici çerçeveler, etkin denetim mekanizmaları ve güçlü bir kamusal irade şart. Türkiye’nin 40’tan fazla ham çelik tesisini kapsayan ulusal bir yeniden yapılandırma ve modernizasyon planını hayata geçirmesi daha fazla ertelenmemeli” ifadelerini kullandı.

Dönüşümü Hızlandıracak 10 Politika Önerisi

İPM raporuna göre, çelik sektöründeki dönüşümü hızlandıracak 10 politika önerisi şu şekilde sıralanıyor:

1. Çelik sektöründe ulusal yeniden yapılandırma ve modernizasyon planı hazırlanmalı
2. Sektörde dönüşüm için çok aktörlü ve tedarik zinciri odaklı bir sorumluluk yapısı geliştirilmeli
3. Kamu kesiminde iklim politikası mimarisi ve kurumsal görev tanımları gözden geçirilmeli
4. Sanayi Karbonsuzlaşma Politikası ve Yol Haritası oluşturulmalı ve sanayi sektörünün karbon bütçesi tanımlanmalı
5. Kirletici endüstriyel emisyonlarının yönetimi için entegre çevre izin ve bilgi sistemi kurulmalı, mevcut en iyi tekniklerin acilen uygulanması yasal güvenceye kavuşturulmalı
6. Sanayide karbonsuzlaşmayı yönlendirecek çok paydaşlı bir platform kurulmalı, kamu destekleri azaltım taahhütleriyle ilişkilendirilmeli
7. Düşük karbonlu çeliğe yönelik ulusal tanım, ölçütler ve standardizasyon sistemi oluşturulmalı
8. Elektrik üretimi sera gazı emisyon faktörü değeri (kgCO2e/ kWh) için azaltım hedefi tanımlanmalı ve enerji dönüşümü ile sanayi sektörü iklim hedefleri uyumlu hale getirilmeli
9. Hurda yönetiminde çalışan sağlığı, çevre yönetimi, kalite, izlenebilirlik ve arz güvenliğini güçlendirmek üzere kapsamlı bir dönüşüm programı geliştirilmeli
10. Ham çelik üreticileri için sera gazı emisyonu azaltım hedefi zorunluluğu getirilmeli, ortak hesaplama metodolojisi tanımlanmalı ve kamunun erişimine açık sera gazı emisyonu bilgi sistemi kurulmalı

Sonuç

Türkiye çelik sektörünün karbonsuzlaşma süreci, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik rekabetçilik açısından büyük önem taşıyor. İPM’nin raporu, bu dönüşümün başarıyla gerçekleştirilmesi için atılması gereken adımları net bir şekilde ortaya koyuyor. Raporun sunduğu 10 politika önerisi, sektördeki tüm paydaşlar için bir yol haritası niteliğinde. Bu önerilerin hayata geçirilmesi, Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefine ulaşmasına ve “dünyanın en temiz çeliklerinden birini üretme” vizyonunu gerçekleştirmesine katkı sağlayacaktır.