Çin’den ABD’ye Çip Damping Soruşturması ve “Ayrımcılık” İddiası

Çin, ABD’den ithal edilen analog çiplere yönelik damping soruşturması başlattığını duyurdu. Bu karar, iki ülke arasındaki ticaret ilişkilerinde yeni bir gerilim hattı oluştururken, soruşturmanın sonuçları ve olası etkileri yakından takip ediliyor.

Damping Soruşturmasının Gerekçesi ve Kapsamı

Çin Ticaret Bakanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre, soruşturma, Ciangsu Eyaleti Yarı İletken Üreticileri Birliği’nin yerel endüstri adına yaptığı şikayet başvurusu üzerine başlatıldı. Şikayette, ABD’nin Çin’e yönelik analog çip ihracatında 2022-2024 döneminde yaşanan gelişmeler mercek altına alındı. Bu dönemde ABD’nin Çin’e analog çip ihracatı yüzde 37 oranında artarken, ürün fiyatlarında ise yüzde 57’lik bir düşüş yaşandı.

Yerel üreticiler, bu durumun yerli ürünlerin satış fiyatları üzerinde ciddi bir baskı yarattığını ve dolayısıyla yerli endüstrinin üretim ve operasyonlarına zarar verdiğini iddia ediyor. Çin Ticaret Bakanlığı, soruşturmanın yasal prosedürlere uygun şekilde yürütüleceğini ve sonunda elde edilen bulgulara dayalı olarak nesnel ve tarafsız bir karara varılacağını belirtti.

ABD’ye “Ayrımcılık” Soruşturması da Başlatıldı

Damping soruşturmasının yanı sıra, Çin Ticaret Bakanlığı, ABD’nin Çin’den ithal edilen yarı iletken ürünlere yönelik uygulamalarına karşı da “ayrımcılık” soruşturması başlattığını duyurdu. Bu soruşturma, Çinli şirketlerin, ABD’nin 2018’den bu yana Çin’in ulusal çip endüstrisine yönelik başlattığı soruşturmalar ve aldığı önlemler nedeniyle ayrımcılığa uğrayıp uğramadığını inceleyecek.

Soruşturmanın başlangıçta 3 ay sürmesi planlanırken, gerekli görülmesi halinde bu süre aynı periyotlarla uzatılarak 1 yıla kadar çıkarılabilecek. Çin’in Dış Ticaret Yasası’nın 7. maddesi, herhangi bir ülke veya bölgenin ayrımcı yasak, kısıtlama ve uygulamalarına “karşı-tedbirlerle” yanıt verilmesine olanak tanıyor. Bu madde, Çin’in ABD’ye karşı alabileceği olası önlemlerin yasal dayanağını oluşturuyor.

Madrid’deki Müzakereler Öncesinde Gerilim Tırmanıyor

Pekin yönetiminin damping ve ayrımcılık soruşturmaları başlatma kararları, ABD ve Çin heyetlerinin 14 Eylül’de Madrid’de başlayacak ekonomi ve ticaret görüşmelerinin yeni turu öncesinde alması, dikkat çekici bir zamanlama olarak değerlendiriliyor. Bu durum, Çin’in müzakere masasına daha güçlü bir pozisyonda oturma arzusunu yansıtıyor olabilir.

Çin Ticaret Bakanlığı, ayrıca Washington yönetiminin, 12 Eylül’de, aralarında yarı iletkenler, biyoteknoloji, havacılık, ticaret ve lojistik sektörlerinde faaliyet gösterenlerin de olduğu 23 Çinli şirketi, ihracat kontrolü uygulanacak varlık listesine almasına da tepki göstermişti. Bakanlık, bu kararın, ABD’nin gerçek niyetine ilişkin soru işaretleri yarattığını vurgulamıştı.

ABD Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), söz konusu şirketleri “ulusal güvenliğe ve dış politika çıkarlarına aykırı faaliyetlerde bulundukları” gerekçesiyle “özel lisansa tabi kuruluşlar” listesine eklemişti. Bu adım, iki ülke arasındaki teknoloji rekabetinin ve ticaret savaşının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Sektörel Etkiler ve Gelecek Beklentileri

Çin’in başlattığı bu soruşturmaların, küresel yarı iletken sektöründe önemli etkileri olması bekleniyor. Özellikle ABD’li analog çip üreticileri, Çin pazarındaki paylarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilirler. Aynı zamanda, bu durum Çin’in yerli yarı iletken endüstrisini destekleme çabalarının bir parçası olarak da görülebilir.

Madrid’de yapılacak olan müzakerelerde, bu soruşturmaların ve ABD’nin ihracat kısıtlamalarının gündeme gelmesi ve iki ülke arasında gerilimi daha da tırmandırması olası. Ancak, her iki tarafın da müzakere masasına oturması, bir uzlaşı zemini arayışında olduklarını gösteriyor. Sonuç olarak, bu gelişmelerin küresel ticaret dengeleri ve teknoloji sektöründeki rekabet üzerinde uzun vadeli etkileri olacağı öngörülüyor.