Fikogya: Müsilajı Temizleyip Gübreye Dönüştürerek Tarımda %40 Verim Artışı Sağlıyor
Deniz ve tatlı su kirliliğindeki artışın endişe verici boyutlara ulaştığı günümüzde, doğa için sorumluluk alan girişimler büyük önem taşıyor. Şanlıurfalı çevre mühendisi İbrahim Halil Felhan’ın kurduğu Fikogya, geliştirdiği su üzerinde yüzen otonom filtrasyon sistemiyle müsilaj sorununa çözüm getirirken, elde ettiği atıkları gübreye dönüştürerek tarımsal verimliliği artırmayı hedefliyor.
Fikogya’nın Çevre Dostu Girişimi
Fikogya Çevre Teknolojileri, müsilaj ve ötrofikasyon gibi biyolojik kirliliklere maruz kalmış su ekosistemlerine yönelik çözümler üretmek amacıyla 2023 yılında kuruldu. Harran Üniversitesi Çevre Mühendisliği mezunu olan İbrahim Halil Felhan, girişim fikrinin, mezun olduğu üniversitenin yapay göletindeki kirliliğe çözüm arayışından doğduğunu belirtiyor.
Harran Üniversitesi Göletinden İlham Alan Girişim
Felhan, eğitim hayatı boyunca Harran Üniversitesi’nin yapay göletinde çeşitli çalışmalar yürüttüklerini ve göletin sürekli ötrofikasyona maruz kaldığını ifade ediyor. “Gölete sürekli su doldurup boşaltıyorlardı, ancak durum tekrarlıyordu. Biz de bu soruna bir çözüm üretmek istedik. İşte o çözüm bulma yolculuğumuz bizim için bir iş, bir girişim oldu,” diyor Felhan.
TÜBİTAK Desteğiyle Hayata Geçen Proje
Girişimin temellerinin pandemi öncesinde atıldığını belirten Felhan, pandemi sürecinin zorluklarına rağmen TÜBİTAK’a başvurarak 450 bin TL‘lik destek aldıklarını ve bu destekle şirket kuruluşunu gerçekleştirdiklerini söylüyor.
Yapay Zeka ile Su Kalitesi Ölçümü ve Müsilajdan Gübreye Dönüşüm
Fikogya, Global Startup Awards tarafından Türkiye’nin en iyi ‘GreenTech’ firması seçildi. Şirket, genel olarak su üzerinde yüzen, otonom olarak hareket eden filtrasyon sistemleri üretiyor. Sistemin üç aşamalı filtresi sayesinde sudaki fitoplanktonların %96‘sını tutabildiğini belirten Felhan, “Tuttuğumuz bu müsilaj ve ötrofikasyon atıklarını, biyogübreye dönüştürerek sürdürülebilir bir çevreye katkı sağlıyoruz,” diyor.
Sistem ayrıca, su güvenliği üzerine de çalışıyor. Üzerinde bulunan su kalitesi sensörleriyle anlık ve noktasal olarak su kalitesi verisi alınıyor. Oluşturulan yapay zeka sayesinde, su kalitesi verilerinde herhangi bir artış meydana geldiğinde, bu artışın sebepleri ve kirleticilerin hangi endüstrilerden kaynaklandığı tahmin edilebiliyor.
Müsilajın Değerlendirilmesi
Müsilajın, suya zarar veren ancak protein oranı yüksek bir bakteri olduğuna dikkat çeken Felhan, uyguladıkları filtrasyon sistemleriyle müsilajı topladıklarını ve böylece temiz suya ulaştıklarını belirtiyor. Toplanan müsilajı atık olarak bırakmayıp gübreye dönüştürdüklerini ve toprak açısından çok verimli bir ürün elde ettiklerini vurguluyor. Elde edilen gübre, tarımsal üretim yapan firmalara veriliyor. Fikogya, Harran Üniversitesi, Şanlıurfa Atatürk Barajı, Ankara Eymir Gölü, Ankara Göksu Parkı, İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi’nde çalışmalar yürütmüştür.
Biyogübrenin Faydaları ve Verim Artışı
Biyogübrenin, toprak için faydalı bakterilerin aktivasyonunu sağlayarak toprak yapısının zenginleşmesine ve güçlenmesini sağladığını belirten Felhan, toprak kimyasında oluşabilecek bozulmaları önleyerek toprak biyoçeşitliliğini artırdığını ve üretimde sürekliliği desteklediğini ifade ediyor. Kimyasal gübre ve pestisit kullanım ihtiyacını azaltarak tarımsal operasyonlar için önemli maliyet, işçilik ve zaman tasarrufu sağladığını vurguluyor. Biyogübre uygulanan arazilerde mahsul veriminin %40‘a kadar arttığı rapor edilmiştir.
Geniş Kullanım Alanı
Sistem, madencilik, içme suyu depoları, rekreasyon havuzları ve depoları, enerji üretim tesislerinin soğutma havuzları, tarımsal sulama havuzları, petrol doğalgaz sahaları, arıtma tesisleri, göletler, soğutma kuleleri, hidroelektrik santralleri ve atıksu rezervuarlarında kullanılabiliyor.
Yeni Yatırımcı Arayışları ve Şirket Değerlemesi
Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi’nin (BTM) düzenlediği Sahne XL etkinliğinde dikkat çeken İbrahim Halil Felhan, şirketi büyütmek için yeni yatırımcılara ulaşmaya çalıştıklarını belirtiyor. Şirketin pazarlama faaliyetlerini yürüten Zehra Felhan ise radyoloji mezunu olmasına rağmen abisi İbrahim Halil Felhan’ın teşviki ile Fikogya ekibine katılmış. Şirket değerlemesinin 10 milyon dolara ulaştığını aktaran Zehra Felhan, Şanlıurfa merkezli girişimlerinin hem su temizliği hem de atıkların tarımsal gübre olarak kullanımına olanak tanıyan çift yönlü etkisinden bahsediyor.
Türkiye’deki Müsilaj Sorununun Boyutu
Türkiye’deki göletlerin ve tarımsal sulama havuzlarının kirlilik oranları hakkında bilgi veren Zehra Felhan, müsilaj veya ötrofikasyonun su ekosistemlerine aşırı derecede kirletici girmesi sonucu fitoplankton denilen canlıların aşırı çoğalmasıyla su ekosisteminin bozulmaya ve ölüm sürecine girdiği bir problem olduğunu belirtiyor. Bu problem, 2017 yılı ve sonrası Türkiye’de tatlı su kaynaklarında 8 bin 500 kilometrekarelik bir alanda, denizlerde ise 11 bin 500 kilometrekarelik bir alanda görülmekte. Avrupa’da ise 9 bin kilometrekarelik bir alanda, 2020 yılı sonrasında dünyada 64 bin kilometrekarelik bir alanda bu problem ortaya çıkmakta.
