Fındık Fiyatları TMO’nun Üzerinde Seyredecek: Üretici İçin Beklenti Yüksek

Fındık üreticileri için beklenen açıklama geldi. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2025-2026 sezonu kabuklu fındık alım fiyatlarını duyurdu. Giresun kalite fındık için kilogram başına 200 lira, levant kalite için ise 195 lira olarak belirlenen fiyatlar, sektör temsilcileri ve üreticiler tarafından farklı açılardan değerlendiriliyor.

TMO’nun Fındık Alım Fiyatları ve Piyasa Beklentileri

TMO, yüksek randımanlı fındığa (yüzde 50 randıman üzerindeki her artı 1 randıman için) Giresun kalitede kilogram başına 4 lira, levant kalitede kilogram başına 3,90 lira ilave fiyat verecek. Bu durum, kaliteli ürün yetiştiren üreticiler için ek bir gelir imkanı sunuyor. TMO’nun kabuklu fındık alımlarına 25 Ağustos‘ta başlayacağı ve alımların önceki yıllarda olduğu gibi randevulu yapılacağı belirtildi.

Sektör temsilcileri, TMO’nun açıkladığı bu fiyatlarla piyasada fazla bir rolünün olmayacağını öngörüyor. Ekonomiye yapılan açıklamalarda, serbest piyasada fiyatların üreticilerin alacağı pozisyonla belirleneceği vurgulanıyor.

Ulusal Fındık Konseyi: “Piyasa TMO Fiyatlarının Üzerinde Seyredecek”

Ulusal Fındık Konseyi (UFK) Başkanı Cem Şenocak, TMO’nun açıkladığı alım fiyatının piyasa üzerinde doğrudan belirleyici olmayacağını ifade ediyor. Şenocak, piyasada fiyatların zaten TMO seviyesinin üzerinde oluştuğunu belirterek, “TMO’nun fiyat açıklaması kendi tercihidir. Açıklamasaydı da piyasa bu seviyelerin üzerinde seyretmeye devam edecekti. Rekoltenin düşük olması nedeniyle de TMO’ya yoğun bir arz beklemiyoruz” dedi.

Şenocak, fiyatların önümüzdeki dönemde yükselme eğiliminde olacağını öngörerek, üreticilere aceleci davranmamaları yönünde tavsiyede bulunuyor. “Hasat dönemi başladı, rekolte düşük. Üretici ihtiyacı kadar satış yapmalı. İhtiyacının dışında kalan ürünü bekletmesi daha sağlıklı olur. Ancak rakam telaffuz etmek doğru olmaz, çünkü iklim koşulları sürekli değişiyor. Bu yıl yaşanan don, gelecek sezonu da etkileyebilir.”

Fındık Üretimindeki Yapısal Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Fındıkta yapısal sorunlara da dikkat çeken Cem Şenocak, özellikle meyilli arazide üretim yapan küçük çiftçilerin zor durumda olduğuna vurgu yapıyor. “Bugün düz ova ile meyilli arazide üretim yapan çiftçi arasında büyük farklar var. Düz ovada makinalı tarım yapılabiliyor, maliyet düşük. Ama meyilli arazide hem toplatma maliyeti yüksek hem de üretici yeterince gelir elde edemiyor. Don yaşanan yüksek kesimlerde bu yıl neredeyse hiç ürün yok. Bu bölgelerde yaşayan aileler göç etmek zorunda kalacak” diye konuştu.

Şenocak, meyilli arazide üretim yapan çiftçilerin özel olarak desteklenmesi gerektiğini belirterek, “Düz ovalarda zaten birçok ürün yetiştirilebiliyor, orada fındık dikilmesi arz-talep dengesini de bozuyor. Asıl desteklenmesi gerekenler meyilli arazideki üreticiler” dedi.

Doğu ve Batı Karadeniz Arasında Maliyet Farkı

Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça, açıklanan fiyatın Batı Karadeniz’deki üreticiler açısından tatmin edici olduğunu ancak Doğu Karadeniz’de maliyetlerin yüksekliği nedeniyle yeterli olmadığını söylüyor. Akça, “Bu yıl Doğu Karadeniz’de fındığın kilogram maliyeti 186 TL. Açıklanan fiyat bu rakamın sadece 9 TL üstünde. Dolayısıyla bu bölgede üretici bu ürünle geçimini sağlayamaz. Buna karşılık Samsun’dan Batı’ya doğru maliyetler 90-95 TL civarında. O yüzden Batı’daki üretici için 195 TL çok iyi bir fiyat. Hatta neredeyse yüzde 100 kâr anlamına geliyor” dedi.

Akça, fındıkta adil gelir için çözümün sadece yüksek taban fiyat açıklamak olmadığını belirterek, özellikle eğimli arazilerde üretim yapan çiftçilere dönüm başına daha yüksek alan bazlı destek verilmesini öneriyor: “%8’in üzerinde eğimli arazilerde üretim yapan çiftçilere dönüm başına 2500-3000 TL arasında destek verilirse, maliyetler aşağı çekilebilir. Bu şekilde fiyat tartışmaları da azalır. Aksi halde fiyat ne kadar yükselirse yükselsin, Doğu Karadeniz’de üretici Batı’daki üretici kadar kazanamaz.”

İhracatçıların Görüşleri ve Beklentiler

İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İFMİB) Başkanı Muzaffer Taviloğlu, fiyatın dolar bazında 5 dolara yaklaştığını ve bu seviyenin hem üretici hem de piyasa için güçlü bir sinyal olduğunu söylüyor. Taviloğlu, “Geçtiğimiz yıl 4 dolar seviyesinde oluşan fiyatlar, bu yıl 5 dolara yaklaştı. TMO, dolar bazında kendi çıtasının da üzerinde bir fiyat açıkladı. Rekolte düşük, arz kısıtlı. Bu şartlarda verilen fiyat cömert sayılır” dedi.

Taviloğlu, üreticinin bu fiyat seviyelerinde doğrudan serbest piyasaya yönelmesini beklediğini belirterek, TMO’nun sınırlı alım yapabileceğini ifade ediyor: “Fiyatlar serbest piyasada da TMO seviyesinde oluşur. Bu da TMO’nun piyasadan çok fazla ürün alamayacağı anlamına gelir. Ancak aldığı ürünleri sezon içinde satarak stok seviyesini sabit tutar. Yoğun bir ürün akışı olacağını sanmıyorum.”

Taviloğlu, 2025 sezonuna Türkiye’nin düşük stokla gireceğini belirterek, “Bu sezon ürün yeterli değil. Sadece Türkiye’de değil, dünyada da arz yetersiz. Yeni sezona hem iç hem dış pazarda stoklar erimiş şekilde girilecek. Bu da piyasada fiyatların aşağı yönlü sert düşmesini engeller” diye konuştu.

Sonuç: Üretici ve Piyasa İçin Belirsizlikler Devam Ediyor

TMO’nun fındık alım fiyatlarını açıklaması, sektörde farklı yorumlara neden oldu. Üreticiler için maliyetlerin yüksekliği, özellikle Doğu Karadeniz bölgesinde, memnuniyetsizliğe yol açarken, ihracatçılar fiyatın dolar bazında güçlü bir sinyal olduğunu düşünüyor. Rekoltenin düşük olması ve arzın sınırlı kalması, fiyatların serbest piyasada TMO seviyesinin üzerinde seyretmesine neden olabilir. Ancak, iklim koşullarının sürekli değişmesi ve yapısal sorunların devam etmesi, fındık piyasasında belirsizliklerin sürmesine yol açıyor. Üreticilerin bilinçli hareket etmesi ve piyasa dengesini gözetmesi, bu sezon fındığın değerini artırmada önemli rol oynayacak.