Güneş ve Rüzgar Enerjisi Elektrik Talebini Karşıladı, Fosil Yakıtlar Durdu

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’in yayımladığı Küresel Elektrik Sektörü Üçüncü Çeyrek Raporu, güneş ve rüzgar enerjisinin elektrik üretimindeki yükselişini çarpıcı bir şekilde ortaya koydu. Rapora göre, güneş ve rüzgar enerjisi, kaydettiği hızlı büyümeyle yeni elektrik talebini karşılamayı başardı. Bu durum, yenilenebilir enerjinin sadece yaygınlaşmakla kalmayıp, elektrik talebinden daha hızlı bir ivmeyle büyüdüğünü gösteriyor.

Güneş Enerjisi Üretiminde Rekor Artış

Raporda dikkat çeken en önemli noktalardan biri, güneş enerjisi üretimindeki rekor artış. Söz konusu dönemde, güneş enerjisi üretimi yüzde 31 gibi etkileyici bir oranda artarak 2024’ün toplam üretimini aştı. Rüzgar enerjisi üretimi de önemli bir büyüme kaydederek yüzde 7,6 oranında artış gösterdi. Bu iki kaynak, toplamda 635 teravatsaatlik bir artış sağlayarak küresel elektrik talebini geride bıraktı.

Düşük Karbonlu Enerjinin Yükselişi ve Fosil Yakıtların Gerilemesi

Güneş ve rüzgar enerjisinin yükselişi, düşük karbonlu enerji kaynaklarının payını da önemli ölçüde artırdı. Rapora göre, güneş ve rüzgar enerjisi, küresel elektrik üretiminin yüzde 17,6’sını karşıladı. Bu oran, geçen yılın aynı döneminde yüzde 15,2 seviyesindeydi. Düşük karbonlu kaynakların toplam payı ise yüzde 43’e ulaştı. Buna karşılık, fosil yakıtların payı geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 58,7’lik seviyesinden düşerek küresel elektrik üretiminin yüzde 57,1’ini sağladı.

Bu yılın başından itibaren güneş, rüzgar, hidroelektrik, biyoenerji ve jeotermal gibi yenilenebilir kaynaklar, kömürden daha fazla elektrik üretti. Bu durum, enerji sektöründe önemli bir dönüşümün yaşandığının açık bir göstergesi.

Fosil Yakıtlı Üretimde Düşüş

Rapora göre, aynı dönemde fosil yakıtlı üretim yüzde 0,1 azaldı. Fosil yakıtlı elektrik üretiminin bu yıl artmayacağı öngörülüyor. Bu durum, Kovid-19 salgınından bu yana fosil yakıtlı üretimde büyümenin görülmeyeceği ilk yıl olacak. Bu değişimde, Çin ve Hindistan’daki üretim düşüşleri önemli rol oynadı. Söz konusu düşüşler, Avrupa Birliği ve ABD’deki küçük artışları dengeledi.

Çin ve Hindistan’da Yaşanan Dönüşüm

Çin’de temiz enerjinin tüm yeni talebi karşılamasıyla fosil yakıtlı elektrik üretimi yüzde 1,1 azaldı. Bu durum, ülkenin elektrik sisteminde yapısal bir dönüşüm yaşandığını gösteriyor. Hindistan’da ise rekor düzeyde güneş ve rüzgar enerjisi artışı ile talep artışını yavaşlatan ılıman hava koşulları sonucunda fosil yakıtlı üretim yüzde 3,3 geriledi. Bu iki pazar birlikte küresel dengeleri değiştirerek, Kovid-19 salgınından bu yana ilk kez fosil yakıtlı üretimde durgunluk yaşanmasına neden oldu.

Güneş Enerjisi Küresel Elektrik Sektöründeki Değişimin İtici Gücü

Güneş enerjisi aynı dönemde diğer elektrik kaynaklarına göre üç kattan fazla büyüyerek, küresel elektrik sektöründeki değişimin başlıca itici gücü oldu. Elektrik talebi, söz konusu dönemde yüzde 2,7 artarak, 2024’ün aynı dönemindeki yüzde 4,9’luk artışın altında kaldı. Geçen yıl Çin, Hindistan ve ABD’de aşırı sıcak hava dalgaları soğutma talebini artırırken, bu yılki daha ılıman hava koşulları talep artışını yavaşlattı.

Gelecek Beklentileri ve Değerlendirmeler

Analize göre, 2025 verileri temiz enerjinin yeni bir döneme girdiğine işaret ediyor. Kovid-19 salgını veya küresel finans krizi gibi büyük sarsıntıların dışında ilk kez, temiz enerji kaynaklarındaki büyüme küresel elektrik talebini yalnızca yakalamakla kalmadı, aynı zamanda aştı. Bundan sonraki sürecin, bu eğilimin ne kadar istikrarlı sürdürülebileceğine bağlı olacağı belirtiliyor. Temiz enerjinin yaygınlaşması, fosil üretimin sabit mi kalacağı yoksa düşüşe mi geçeceğini belirleyecek.

Ember Kıdemli Enerji Analisti Nicolas Fulghum, rapora ilişkin değerlendirmesinde, tarihsel olarak büyüme gösteren bir alan olan fosil yakıtlı enerji sektörünün, durgunluk ve kontrollü bir gerileme dönemine girdiğinin görüldüğünü aktararak, “Fosil yakıtlı büyümenin en büyük kaynağı olan Çin, bir dönüm noktasına ulaştı ve artan enerji talebini karşılamak için fosil yakıtlara bağımlılığın artık gerekli olmadığını gösterdi” ifadelerini kullandı.

Bu rapor, enerji sektöründe yaşanan dönüşümün ve yenilenebilir enerjinin gelecekteki rolünün ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Güneş ve rüzgar enerjisindeki bu hızlı büyüme, küresel iklim hedeflerine ulaşma yolunda umut verici bir adım olarak değerlendirilebilir.