Tokat Kiraz Üreticisi Zirai Don Darbesiyle Sarsıldı: 5 Milyon Dolar Kayıp

Tokat, Türkiye’nin kiraz ve şeftali üretiminde önde gelen merkezlerinden biri olarak bilinirken, bu yıl yaşanan zirai don, bölgedeki meyve üreticilerini derinden etkiledi. Köy halkının büyük çoğunluğunun geçimini meyvecilikle sağladığı ve hasat dönemlerinde yaklaşık 2 bin kişiye istihdam sağlayan Tokat’ta, nisan ayında meydana gelen don olayı, meyve üretimini neredeyse durma noktasına getirdi.

Geçtiğimiz yıl, 20 bin tonluk kiraz üretimiyle 11 ülkeye ihracat yapan Tokat, yalnızca kirazdan 5 milyon dolarlık gelir elde etmişti. Bu başarı, bölge ekonomisi için önemli bir girdi sağlarken, 2024 hasat sezonu, üreticiler için adeta altın bir yıl olmuştu. Ancak bu yıl yaşanan felaket, tüm dengeleri değiştirdi.

Zirai Don Felaketi ve Üreticinin Çaresizliği

Bu yılın nisan ayında meydana gelen zirai don, Tokatlı üreticilere ağır bir darbe vurdu. Bahçelerde tek bir kiraz dahi kalmazken, şeftali ve erik başta olmak üzere tüm meyve çeşitleri yüzde yüz zarar gördü. Üreticiler, emeklerinin karşılığını alamamanın yanı sıra, bahçelerine yaptıkları yatırımların da boşa gitmesiyle büyük bir hayal kırıklığı yaşadı.

Tokat Ticaret ve Sanayi Odası (TTSO) Meclis Başkanı Emin Yılar, don olayının üreticiye yaşattığı kayıpların boyutunu şu sözlerle ifade etti: “2025 yılı meyve için kötü bir seneydi. Sadece Tokat değil, 37 ilde don felaketi yaşandı. Ancak özellikle bizim ‘0900’ cinsi kirazımızın ihracatta çok yüksek katma değeri vardı. Geçen yıl 11 ülkeye ihracat yaparak 5 milyon dolar kazanç sağladık. Bu yıl ise bir kilo, bir gram meyve alamadık. Çiftçimiz ürün alamadığı gibi ilaçlama, sulama ve bakım masraflarını da cebinden karşılamak zorunda kaldı.”

Hükümetten Destek Hamlesi

Üreticilerin yaşadığı bu zorlu süreçte, hükümetin kaybı azaltmak için harekete geçmesi umut ışığı oldu. TTSO Meclis Başkanı Emin Yılar, hükümetin üreticiye destek vereceğini belirterek, “Kiraz ve şeftali üreticisine dönüm başına 6 bin 500 lira destek verilecek. Bu zararımızı tam karşılamasa da kısmi bir fayda sağlayacaktır,” dedi. Bu destek, üreticilerin en azından bir nebze olsun rahatlamasını sağlayacak.

Gelecek Yıl İçin Umutlar Yeşeriyor

Yaşanan olumsuzluklara rağmen, Tokatlı üreticiler gelecek yıl için umutlarını koruyor. Kiraz ağaçlarının bu yıl meyve vermemesi nedeniyle önümüzdeki yıl yoğun çiçeklenme bekleniyor. Emin Yılar, bu beklentiyi şu sözlerle dile getirdi: “2024’te 20 bin ton olan üretimimiz en az yüzde 30 artış gösterecektir. Eğer tabiat şartları elverişli olursa 25 bin ton civarında bir kiraz üretimi bekliyoruz. Ancak üreticilerimizin bu dönemde ağaç budamalarını daha sert yapmaları gerekiyor. Çünkü yoğun çiçeklenme kaliteyi olumsuz etkileyebilir.”

Üreticilerin, gelecek yıl için daha dikkatli ve bilinçli bir şekilde hazırlık yapmaları, hem verimliliği artırmak hem de ürün kalitesini korumak açısından büyük önem taşıyor. Doğru budama teknikleri, ağaçların daha sağlıklı ve güçlü kalmasını sağlayarak, gelecek yılki hasatın başarılı geçmesine katkıda bulunabilir.

Ekonomik Etkiler ve Sektörel Değerlendirme

Tokat’ta yaşanan zirai don felaketinin, bölge ekonomisi üzerinde önemli etkileri olması bekleniyor. Geçtiğimiz yıl elde edilen 5 milyon dolarlık kiraz ihracatı gelirinin bu yıl elde edilememesi, bölgedeki döviz girdisini azaltırken, yerel esnafın da işlerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, hasat döneminde çalışan yaklaşık 2 bin kişinin işsiz kalması da sosyal ve ekonomik sorunlara yol açabilir.

Bu tür doğal afetlerin tarım sektörüne olan etkilerini en aza indirmek için, sigorta sistemlerinin yaygınlaştırılması ve üreticilerin doğal afetlere karşı daha bilinçli hale getirilmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca, iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkilerini dikkate alarak, daha dayanıklı meyve çeşitlerinin geliştirilmesi ve sulama sistemlerinin iyileştirilmesi de uzun vadeli çözümler arasında yer alıyor.

Tokat’taki kiraz üreticileri, yaşadıkları bu zorlu süreçten ders çıkararak, gelecek yıllarda daha dirençli ve sürdürülebilir bir üretim modeline geçmeyi hedefliyor. Hükümetin sağladığı destekler ve üreticilerin bilinçli çabalarıyla, Tokat’ın yeniden kiraz üretiminde eski parlak günlerine dönmesi bekleniyor.