Gram Altın TL Karşısında 43 Kat Arttı: Yükseliş Devam Edecek Mi?
Altın fiyatları, küresel ekonomik belirsizlikler ve jeopolitik gerilimler nedeniyle son dönemde rekor seviyelere ulaştı. Özellikle gram altının Türk lirası karşısındaki performansı dikkat çekiyor. Son 10 yılda 43 kat artış gösteren gram altının yükselişinin devam edip etmeyeceği yatırımcılar tarafından merakla bekleniyor.
Altın Fiyatlarındaki Rekor Yükseliş
Altının ons fiyatı 7 Ekim’de 3 bin 985 doları geçerek tarihi zirvesini gördü. Bu yükseliş, Türkiye’de de gram altın fiyatlarını etkileyerek aynı gün 5 bin 344 liraya kadar yükselmesine neden oldu. Gram altın, 2025 Haziran ayında 4 bin 300 TL‘yi, 2 Eylül’de ise 4 bin 600 TL‘yi aşmıştı. Bu hızlı yükselişin arkasında yatan nedenler neler?
Altın Neden Yükseliyor?
Ekonomistler, altın fiyatlarındaki artışın çeşitli faktörlere bağlı olduğunu belirtiyor. Bu faktörler arasında ABD’deki hükümetin borçlanma limitini artıramaması ve kapanma ihtimali, Amerikan Merkez Bankası’nın (FED) parasal gevşeme ihtimalini değerlendirmesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın ticaret politikalarındaki öngörülemez değişiklikler ve jeopolitik belirsizlikler yer alıyor.
Özellikle ABD Kongresi’ndeki siyasi liderlerle dönemin ABD Başkanı Donald Trump’ın görüşmelerinden bir uzlaşma çıkmaması, yatırımcıların dolardan altına yönelmesine yol açtı. Trump’ın göreve başlamasından sonra yalnızca birkaç ay içinde altının dolar cinsinde değeri yüzde 28 yükselmişti. 26 Ağustos’ta ise Trump’ın Merkez Bankası yöneticisi Lisa Cook’u görevden almasıyla birlikte altın tekrar değer kazandı.
Jeopolitik riskler de altının cazibesini artıran önemli bir etken. Nisan ayında rekorlar kırdıktan sonra Mayıs’ta bir miktar gerileyen altın fiyatı, İsrail’le İran’ın birbirlerine roketlerle saldırmasının ardından tekrar yükselişe geçti.
Madencilik endüstrisi tarafından finanse edilen bir ticaret birliği olan Dünya Altın Konseyi’nin kıdemli piyasa analisti Louise Street, “Bu tür koşullar, altın için mükemmel bir fırtına olarak değerlendirilebilir” diyor. Türkiye’deki altın fiyatlarıysa sadece altının dolara karşı değer kazanmasından değil, Türk lirasının genel olarak değer kaybetmesinden de büyük oranda etkilendi.
Türkiye’de Altın ve Kültürel Bağlamı
Haziran ayında BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan İstanbul Kuyumcular Odası (İKO) Başkanı Mustafa Atayık’a göre altın fiyatları ne kadar yükselirse yükselsin Türk insanının ilgisi devam edecek: “Altın ile ilk temas doğumdan sonra hediyeler ile başlar, birçok insanın ölümünden sonra kimseye yük olmamak adına kefen parası olarak kenara attığı altın ile sona erer. Herhalde dünyada altına bu kadar değer veren başka millet yoktur.”
Gram Altının Yükselişi ve Ekonomik Etkileri
Altın fiyatlarında yaşanan artışla birlikte gram altının popülaritesi de arttı. İKO Başkanı Atayık, eskiden düğün ve sünnet gibi törenlerde sadece yarım ve çeyrek altın takılırken ekonomik şartların değişmesiyle birlikte gram, yarım gram ve hatta çeyrek gram altın tercih edildiğini söyledi. Atayık “Gram altına talebin artmış olması insanların hem tasarruf, hem de ekonomik alım güçlerinin; ancak buna yettiğini gösteriyor” diyor. Gram altına artan ilgiyi Google Trendler’de de görmek mümkün. TL’nin değer kaybının hızlanmaya başladığı 2018’e kadar çeyrek altın aramaları, gram altından daha fazla, dönem dönem de birkaç katıydı. Fakat 2018’de gram altın aramaları öne geçti. Bugün çeyrek altın aramalarının yaklaşık iki katı.
Gram altının çeyrek altından yaklaşık yüzde 40 daha ucuz olması, bu duruma yol açan en önemli etkenlerden biri. Ocak 2001’de asgari ücretle 11 çeyrek altın alınabilirken, bugün ancak üç adet alınabiliyor. Bu nedenle pek çok kişi çeyrek altın yerine gram altına yöneliyor.
Ancak İKO Başkanı Atayık “altınların gramı ne kadar düşerse maliyetleri de o kadar artıyor, ayar konusunda da problemler o kadar yükseliyor” diyor ve ekliyor: “Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu nedenle 7 Ağustos 2023 tarihinde çıkardığı genelge kapsamında, 22 ayar gram altın ve 1 gram altı altınların üretimine yasak getirdi, sadece kuruluş ve üretim izni verilen rafineriler tarafından 24 ayar gram altın üretimine devam edilmesi kararlaştırıldı.”
Gelecek Beklentileri ve Projeksiyonlar
Yatırım bankası Goldman Sachs, altının onsunun 2025 sonunda 3 bin 700 dolar ve 2026 ortasında 4 bin dolara ulaşacağını tahmin ediyor. ABD’de bir durgunluk yaşanması ya da ticaret savaşının tırmanması durumunda bu yılın sonlarına doğru 4 bin 500 dolar seviyesine bile çıkabileceğini söylüyor.
Goldman Sachs’ın küresel emtia araştırmaları eş başkanı Daan Struyven, “ABD hisse senedi piyasası altın piyasasından 200 kat daha büyük, dolayısıyla büyük hisse senedi veya tahvil piyasasındaki küçük bir hareket bile çok daha küçük olan altın piyasasında büyük bir yüzde artışı anlamına gelecektir” diyor.
Bazıları ise altın fiyatlarının çok hızlı yükseldiğini ve piyasada bir balon oluştuğunu, bu balonun patlayabileceğini düşünüyor. Amerikan finans şirketi Morningstar’da sektör uzmanı olan Jon Mills, Mart ayında bir ons altının maliyetinin önümüzdeki birkaç yıl içinde 1.820 dolara düşebileceğini öne sürdüğünde manşetlere çıkmıştı. Ona göre madencilik firmaları üretimlerini artırdıkça ve piyasaya daha fazla geri dönüştürülmüş altın girdikçe arz artacaktı. Aynı zamanda merkez bankaları alımlarını azaltacak, talebi canlandıran diğer kısa vadeli baskılar azalacak ve fiyatlar düşecekti. Bu tahminler o zamandan beri büyük ölçüde artan madencilik maliyetleri nedeniyle biraz yukarı doğru revize edildi.
Bu tahminlerin dolar bazlı olduğunu hatırlamakta fayda var. Altının dolar cinsinden değeri sabit kalsa bile, Türk lirasının dolar karşısında olası bir değer kaybı, altının TL karşılığını aynı oranda artıracaktır. Türk lirası son beş yılda dolar karşısında değerinin yüzde 82’sinden fazlasını yitirdi.
