Ayakkabı Sektörü Alarm Veriyor: İthalat Baskısı ve Varoluşsal Kriz Uyarısı

Ayakkabı Yan Sanayicileri Derneği (AYSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Sait Salıcı, yaklaşan 73. Uluslararası Ayakkabı Yan Sanayi Fuarı (AYSAF) öncesinde sektörün karşı karşıya olduğu kritik durumu kamuoyuyla paylaştı. Salıcı, tekstil ve hazır giyim sektörlerinde yaşanan olumsuz gelişmelerin ardından ayakkabı sektörünün de benzer, hatta daha derin bir krizle karşı karşıya olduğunu vurguladı. İthalatın kontrol altına alınamaması ve artan maliyetler, sektörün geleceği için ciddi endişeler yaratıyor.

Ayakkabı Sektöründe Varoluşsal Kriz

Başkan Salıcı, sektörün içine sürüklendiği “varoluşsal kriz”e dikkat çekerek, tekstil ve hazır giyim sektörlerindeki kapanmaların ve işsizlik oranlarındaki artışın ayakkabı sektöründe de yaşanabileceği uyarısında bulundu. Sektörün en büyük sorunlarından biri olan ithalatın kontrolsüz bir şekilde artması, yerli üreticileri zor durumda bırakıyor. Salıcı, bu durumun sektörün uzun vadeli sürdürülebilirliği için büyük bir tehdit oluşturduğunu ifade etti.

Türkiye ayakkabı sektörü, geçmişte dış ticaret fazlası veren bir sektörken, ithalatın artmasıyla bu durum tersine dönmüş durumda. Yılın ilk altı ayında gerçekleştirilen 489,2 milyon dolarlık ihracata karşılık 804,3 milyon dolarlık ithalat yapılması, 315 milyon dolarlık bir dış ticaret açığına yol açtı. Bu açık, sektörün özellikle Çin ve Vietnam gibi Uzakdoğu ülkelerinden gelen yoğun ithalat baskısı altında ne kadar zorlandığının açık bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Pandemi Fırsatı Artık Yok: Zorlu Bir Eşik

Salıcı, pandemi döneminde pek çok ülkede üretimin durmasına rağmen Türk ayakkabı sektörünün üretimini artırdığını ve 2022 yılında 350 milyon çift ayakkabı ihracatı yaparak 1,5 milyar dolarlık rekor ihracat rakamına ulaştığını hatırlattı. Ancak, o dönemdeki işlerin geçici olduğunu ve bu fırsatların artık geri gelmeyeceğini belirtti. İçeride ise üreticiler, enflasyon, yüksek faiz ve düşük kurun etkileşimiyle oluşan bir “Bermuda şeytan üçgeni” içinde sıkışmış durumda.

Sektör Kaderine Terk Edilmemeli

Salıcı, mevcut ekonomi politikalarının yüksek teknolojiyi ön plana çıkarmasına rağmen, emek yoğun sektörlerin de desteklenmesi gerektiğini vurguladı. “Herkes İHA, SİHA yapamaz. Birilerinin de bu emek yoğun işleri yapması lazım” diyen Salıcı, sektörün kaderine terk edilmemesi gerektiğini belirtti. Acilen sektörel stratejik planlama ve yol haritasının belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Anadolu’da Umutsuzluk Havası

AYSAD olarak Anadolu şehirlerinde gerçekleştirilen panellerde, sektör temsilcilerinin moralinin bozuk olduğu ve umutsuzluğa kapıldığı gözlemlendi. Şirket kapanmaları, iflaslar ve konkordatoların arttığı, bazı firmaların ise bir gecede makinelerini toplayıp kaçmaya başladığı belirtildi. Bu durumun, hem tedarikçileri hem de çalışanları olumsuz etkilediği vurgulandı.

Kapanmalar Yüzde 30’u Buldu

Sektörde yaklaşık 10 bin üretici ve 500 bin civarında istihdam olduğunu belirten Salıcı, son bir yılda kapanmaların yüzde 30 civarında olduğunu, istihdam kaybının ise bu süreçte yüzde 50’ye yaklaştığını aktardı. Ayakkabı üretim merkezlerinden AYMAKOOP’ta 900 civarında dükkan bulunurken, neredeyse 300 dükkanın boş olduğu belirtildi. Birçok firmanın, kapatıp kapatmama kararını vermek için 31 Aralık’ı milat olarak belirlediği ifade edildi.

Sonuç: Stratejik Yol Haritası Şart

Ayakkabı sektörünün içinde bulunduğu durum, acil önlemler alınması gerektiğini açıkça ortaya koyuyor. İthalatın kontrol altına alınması, maliyetlerin düşürülmesi ve sektöre yönelik stratejik bir yol haritasının belirlenmesi, sektörün geleceği için hayati önem taşıyor. Aksi takdirde, kapanmaların ve işsizliğin artmasıyla birlikte sektörün varlığını sürdürmesi zorlaşabilir.