Ayakkabı Sektörü Temu Alarmı: Külliye’ye Sunulan Kanser Raporu

Türkiye ayakkabı sanayisi, Çin merkezli e-ticaret platformu Temu’nun yarattığı rekabet eşitsizliği ve halk sağlığı riskleri karşısında harekete geçti. Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten’in açıklamalarına göre, Temu üzerinden yapılan ayakkabı siparişlerinin **yüzde 50’sinde** yapılan laboratuvar analizlerinde kanserojen ve ağır metal maddelere rastlandı. Bu önemli gelişme, sektör temsilcilerini doğrudan Külliye’ye, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın huzuruna taşıdı.

Temu’nun Türkiye Pazarına Etkileri

Yurtdışında faaliyet gösteren ve Türkiye kanunlarına tabi olmayan pazar yerlerinin, vergi ve istihdam kayıplarının yanı sıra ciddi sağlık riskleri de oluşturduğu belirtiliyor. TASD Başkanı Berke İçten, dernek olarak Temu üzerinden sipariş edilen ayakkabıların laboratuvar analiz sonuçlarını yetkililere sunduklarını ve **yüzde 50’sinde kanserojen ve ağır metal** tespit edildiğini vurguladı. Bu durum, tüketicilerin sağlığı açısından büyük bir tehdit oluştururken, yerli üreticiler için de haksız rekabet ortamı yaratıyor.

Türkiye’de yerleşik olmayan e-ticaret platformlarının ülke ekonomisine verdiği zarar giderek büyüyor. Bu platformların, Türkiye yasalarına uymadıkları ve vergili fiyatı gösterme yükümlülüklerini yerine getirmedikleri için vatandaşın fiyat algısını manipüle ettiği ifade ediliyor. Bu durum, sahte bir ucuz platform algısı oluşturarak tüketicilerin yanıltılmasına neden oluyor.

Gümrük Vergisi Muafiyeti ve Haksız Rekabet

Türkiye’ye gelen günlük **120-150 bin** e-ithalat paketinin önemli bir kısmını Temu paketleri oluşturuyor. Şirketin, “ucuz platform” imajı yaratmak amacıyla vergisiz fiyatları sergilediği ve ithalat gümrük vergisini ödeme aşamasında Türk vatandaşlarına yüklediği belirtiliyor. Ancak, Temu’nun Türkiye’ye yaptığı satışlar için herhangi bir gümrük veya gelir vergisi ödemediği iddia ediliyor. Bu durum, yerli üreticilerle rekabette önemli bir avantaj sağlarken, devletin vergi kaybına da yol açıyor.

Bu platformların geçtiğimiz yıl Türkiye’de yaklaşık **43 milyar TL** ciro yaptığı ve bu rakamın bu yıl **83 milyar TL**’ye ulaşması bekleniyor. Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) raporuna göre, yabancı menşeli e-ticaret platformlarının bu yıl Türkiye’de **500 milyar TL**’lik katma değer kaybına yol açacağı tahmin ediliyor. Bu nedenle, başta Temu olmak üzere bu firmaların gönderilerine yönelik denetimlerin artırılması planlanıyor.

Denetimlerin Sıkılaştırılması ve Yaptırım Uygulanması Beklentisi

Türkiye’de Temu’ya yaptırım uygulanmasının gündeme alındığı ve firmaya ait kargo gönderilerinin gümrüklerde daha sıkı denetimlere tabi tutulacağı öğrenildi. Ayrıca, bu gibi platformlardan gelen ürünlerin Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) gibi ürün güvenlik sistemlerine tabi olmadığı için kanserojen riski yüksek ve insan sağlığına zararlı materyaller içerebileceği belirtiliyor. Bu durum, tüketici sağlığını koruma açısından ciddi bir risk oluşturuyor.

Sektör Temsilcilerinin Talepleri

Yurtdışından ithalat yapmak isteyen firmaların ürünleri konteyner bazlı ithal ettiğinde TAREKS denetimine tabi tutulduğunu kaydeden Berke İçten, “Temu’dan gelenler ise teste ya da TAREKS’e uğramadan tüketiciye ulaşıyor. Türkiye’de herhangi bir platformun mal satmasına karşı değiliz ama eşit şartlarda yarışma derdindeyiz” dedi. **2024** verilerine göre **8 milyon çift** ayakkabının bu şekilde Temu’dan geldiği ve Türkiye’de yıllık **72 milyon çift** ithalat olduğu düşünüldüğünde **yüzde 10’dan fazlasının** bu platformdan geldiği belirtiliyor. Bu durumun ülkede **200 orta ölçekli** ayakkabı üretim firmasının kapanmasına sebep olduğu ve ülkeye yıllık **200 milyon dolarlık** ayakkabı satışı yapıldığı vurgulanıyor.

Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı Berke İçten, değerlendirmesinde, “Dernek olarak Temu’dan ayakkabı aldık. Bunları laboratuvara göndererek analizini yaptırdık. Yaklaşık **yüzde 50’sinde** çok yüksek oranlarda kanserojen ve alerjen maddeler, ağır metaller tespit edildi. Bunları Cumhurbaşkanı Yardımcımız ve Ticaret Bakanımıza raporları ile birlikte arz ettik. Tüketici üzerinde ciddi risk oluştuğunu anlattık. Bakan bey yakın zamanda konuya yeni bir düzenleme yapılacağını söyledi. Tedbirin eli kulağında diye düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.

Sonuç: Sektörün Beklentileri ve Olası Düzenlemeler

Ayakkabı sektörünün Temu’nun yarattığı haksız rekabet ve sağlık riskleri konusundaki endişelerini dile getirmesi ve bu konuyu Külliye’ye taşıması, konunun ciddiyetini ve aciliyetini ortaya koyuyor. Ticaret Bakanlığı’nın yakın zamanda konuya yeni bir düzenleme getireceği beklentisi, sektör temsilcileri tarafından umutla karşılanıyor. Bu düzenlemenin, hem tüketicilerin sağlığını koruyacak hem de yerli üreticilerin rekabet gücünü artıracak adımlar içermesi bekleniyor. Gümrük denetimlerinin sıkılaştırılması ve TAREKS gibi güvenlik sistemlerinin uygulanması, sektörün başlıca beklentileri arasında yer alıyor.