Tasarruf Finansman Sektöründe Rekor Büyüme: İşlem Hacmi 1,2 Trilyon Lirayı Aştı

İslam İktisadi Araştırma Merkezi (İKAM) tarafından yayımlanan “Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025”, Türkiye’de tasarruf finansman sektörünün geçen yıla göre çarpıcı bir sıçrama gerçekleştirdiğini ortaya koyuyor. Rapora göre, bu alandaki işlem hacmi %261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar lira seviyesine ulaşarak tarihindeki en yüksek seviyeyi kaydetti. Bu büyüme, katılım finans ekosisteminin bankacılık odaklı yapısından çok boyutlu bir yapıya evrilmesinin somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Sektörel Büyüme ve Performans Göstergeleri

Rapor, tasarruf finansman şirketlerinin sadece hacim olarak değil, karlılık ve aktif büyüklük açısından da güçlü bir yükseliş sergilediğini vurguluyor. Aktif büyüklük %251,1 artarak 323 milyar liraya yükselirken, net kar 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya sıçradı. Müşteri sayısı %117 artışla 1,15 milyonun üzerine çıktı ve şirket sayısı 9’a, şube sayısı ise 654’e yükseldi.

Katılım Bankacılığındaki Çarpan Etkisi

Katılım bankaları da aynı dönemde etkileyici bir performans sergiledi. Toplam aktifler %62,7 artışla 4,3 trilyon liraya çıktı ve topladıkları fonlar 2,8 trilyon liraya ulaştı. Bankaların net karı 85,6 milyar lira seviyesine yükselirken, takipteki alacaklar %155 artarak 42,4 milyar liraya yükseldi. Ancak öz kaynak büyümesi %41,2 ile aktif büyümesinin gerisinde kaldı.

Dijitalleşmenin Hız Kazandığı Dönem

Katılım bankalarının şube ve ATM ağını daraltması, dijitalleşme yönündeki ivmeyi artırdı. Dijital işlem hacmi %41 artışla 7,9 trilyon liraya yükselirken, işlem adedi %61 artışla 205 milyona ulaştı. Bireysel müşterilerin dijital işlem hacmindeki payı %27’den %43’e yükseldi. Son on yılda yaklaşık 1 600 şube kapanması gerçekleşirken, çalışan sayısı 22 545’e çıktı.

Borsa ve Yatırımcı Dinamikleri

Borsa İstanbul’da işlem gören 591 şirketin 237’si BIST Katılım Tüm Endeksi’nde yer alıyor. BIST Katılım 100 ve BIST Katılım 50 endeksleri, yıl genelindeki endekslerin üzerinde kapandı. Yatırımcı sayısı 4,26 milyona ulaşırken, piyasa değerindeki payı yatırımcı sayısının gerisinde kaldı.

Katılım Sigortacılığı ve Bireysel Emeklilik Sistemi

Katılım sigortacılığında prim üretimi %62,9 artarak 70,15 milyar liraya yükseldi; bu, sektör genelinin %45,9’luk bir üzerindeki büyümeyi temsil ediyor. Pazar payı %5,73’e çıktı ve üretimin %96’sı hayat dışı branşlarda gerçekleşti. Bireysel emeklilik (BES) fon tutarı ise 1,81 trilyon liraya ulaştı; bunun 745,7 milyar lirası katılım esaslı fonlardan oluşuyor. Otomatik katılım sistemindeki sertifikaların %76,8’i sonlandırıldı.

Fintech ve Sukuk Pazarındaki Gelişmeler

Türkiye’de fintech sayısı 2021’den bu yana %40 artışla 1.009’a yükseldi. Yeni kurulan fintech sayısı ise 2021’de 101 iken 2025’te 16’ya geriledi. Ülke, 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle dünyanın en büyük 7 İslami fintech pazarından biri konumunda. Katılım bankalarının sukuk ihraç hacmi %58 artışla 215,4 milyar liraya çıktı; 2015’ten bu yana hacim yaklaşık 84 kat büyüdü. 2025 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı 34,8 ton altına dayalı sukuk ihraç etti.

Uzman Görüşleri ve Gelecek Beklentileri

İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, “Türkiye’de katılım finans ekosistemi, bankacılık merkezli bir yapıdan çok boyutlu bir yapıya doğru belirgin bir dönüşüm geçirdi. Ancak yüksek enflasyon ortamında nominal büyümenin reel karşılığının dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor. Önümüzdeki dönemde asıl önemli olan, niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir bir gelişmeye dönüştürülmesidir” şeklinde açıklamalarda bulundu.

Rapor, katılım finansın sadece bankacılık, sigortacılık, sermaye piyasaları, fintech ve bireysel emeklilik gibi alanları kapsayan geniş bir ekosisteme evrildiğini gösteriyor. Tasarruf finansmanındaki çarpıcı artış, konut ve araç sahibi olmak isteyen bireylere peşinatsız, katılım esaslı finansman sağlamada sektörün öncü rolünü pekiştiriyor. Dijitalleşmenin hız kazanması, müşteri deneyimini iyileştirirken, finansal kapsayıcılığı da artırıyor.

Ekonomik açıdan bu büyüme, tasarrufların finansal sistem içinde daha verimli kullanılmasını sağlayarak yatırımlara ve istihdama olumlu katkı sunuyor. Özellikle 70 bin kişiye istihdam sağlanması hedefiyle yürütülen Kalkınma Yolu Projesi gibi girişimler, bu sektörel dinamiğin yan etkileri arasında yer alıyor.

Özetle, tasarruf finansmanının 1,2 trilyon lira işlem hacmini aşması, Türkiye’nin katılım finans ekosistemindeki dönüşümün hızını ve genişleme potansiyelini ortaya koyuyor. Bu trendin sürdürülebilir bir büyümeye dönüşmesi, hem sektörel aktörler hem de politika yapıcılar için kritik öneme sahip.