Ticari Kredi Faizleri: Merkez Bankası İndirimine Rağmen İş Dünyası Tepkili

Merkez Bankası’nın (TCMB) politika faizini düşürme kararının ardından reel sektörde yaşanan beklenti, bankaların ticari kredi faizlerinde de indirime gitmesi yönündeydi. Ancak, bu beklenti tam olarak karşılık bulmayınca iş dünyası temsilcileri hayal kırıklığına uğradı. TCMB’nin politika faizini 300 baz puan indirerek yüzde 43‘e çekmesinin ardından, mevduat faizlerinde yaşanan hızlı düşüşün ticari kredi faizlerine yansımaması tepkilere neden oldu.

Ticari Kredi Faizlerinde Beklenen İndirim Neden Gerçekleşmedi?

Edinilen bilgilere göre, mevduat faizleri yüzde 47 seviyelerinden yüzde 43‘e gerilerken, ticari kredi faizlerinde neredeyse hiçbir değişiklik olmadı. Kamu bankalarında ticari kredi faizlerinin yüzde 54-55, özel bankalarda ise yüzde 60 bandında seyretmesi, iş dünyası temsilcileri tarafından eleştiriliyor. Özellikle finansman sorunlarının üretim kayıplarını ve kapanışları hızlandırdığı bu dönemde, ticari kredi faizlerinin politika faizindeki indirime paralel olarak düşürülmesi talep ediliyor.

TOBB Plastik, Kauçuk ve Kompozit Sanayi Meclisi Başkanı Yavuz Eroğlu, ticari kredi tarafında arz-talep dengesizliğinin yaşandığına dikkat çekiyor. Eroğlu, “İşletmelerden krediye yoğun talep var, zira finansman ihtiyaçları çok yüksek. Buna karşın bankalar tarafında arzın daha az olduğu bir dönem söz konusu” şeklinde konuştu. Politika faizine gelen indirimlerin ticari kredi faizlerine hızlı yansımamasının temel nedeninin bu olduğunu belirten Eroğlu, bankaların kredi talebi yüksek olan piyasada faizi indirmek yerine direnç gösterdiğini vurguladı.

Finansman Darboğazı ve Bankaların Stratejileri

Eroğlu, finansman koşullarında bir miktar gevşemeye gidilmesinin finans kuruluşlarının da yararına olabileceğini ifade ediyor. “Çünkü son dönemde finansman darboğazında zorlanan firmaların sayısı arttıkça bankaların kredi dönüşlerinde de önemli sıkıntılar yaşanıyor. Burada bankalar finansmana ulaşımdaki darboğazı kısa vadeli stratejiler ile fırsatı çevirmek yerine orta vadeli stratejiyle düşünerek kendilerine de bir fayda sağlayabilirler. Orta vadeli strateji ile bankalar da kendileri için daha sürdürülebilir kar elde edebilir” dedi.

İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz de, bankaların Merkez Bankası’nın faiz indiriminin ardından mevduat faizini hemen düşürdüklerini, ancak ticari kredi faizlerinde aynı reaksiyonu göstermediklerini belirtiyor. İhracatçıların kur sorunu ve yüksek finansman maliyetleri ile mücadele ettiğine dikkat çeken Öksüz, “Faiz ve kur sarmalındaki ihracatçılar sıkıntılı bir dönemde geçiyor. Umarız bu faiz indirimleri devam eder, ancak bankaların da bu noktada kredi faizlerini düşürmeleri gerekiyor, yoksa hiçbir anlamı olmuyor” ifadelerini kullandı.

Yüksek Faizlerin Enflasyona Etkisi ve Sanayicinin Durumu

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Toygar Narbay, ticari kredi maliyetlerinin çok yüksek olduğunu ve politika faizindeki 300 baz puanlık indirimin dahi bu maliyeti düşürmeye yetmeyeceğini söylüyor. Geçmiş enflasyonun yüzde 35, gelecek enflasyonun ise yüzde 23 olduğunu aktaran Narbay, “Bankaların ticari kredi faizi ise yüzde 54-55’lerde. Yani beklenen enflasyonun çok üzerinde ticari kredi faizi var. Bu faiz oranlarının çok hızlı şekilde aşağı inmesi gerekiyor” dedi. Narbay, yüksek faizin Türkiye’de enflasyon yaratmaya başladığı uyarısında bulunarak, yüksek faizin vadeli satışlara, kredi kartı komisyonlarına, ithalatta kullanılan forward kura ve para arzının artmasına yol açarak enflasyona etki ettiğini vurguladı. Bu faiz ortamında sanayicinin ve tüccarın para kazanmasının mümkün olmadığını belirten Narbay, yeni bir KGF’nin çıkarılması ve Eximbank reeskont kredilerinden faiz tahsilatının önden değil sondan yapılması gibi önlemlerin alınması gerektiğini dile getirdi.

Zücaciyeciler Derneği (ZÜCDER) Başkanı Burak Önder, politika faizinin düşmesine rağmen finansmanın hem erişimi hem de kalitesi noktasında sıkıntıların sürdüğünü belirtiyor. Bankaların hala kredi kanallarını açmaya sıcak bakmadığını ifade eden Önder, ticari kredilerde büyüme sınırlamasının regülasyonla genişletilmesi gerektiğini savunuyor. Finansman darboğazının sene sonuna kadar devam etmesinin sanayi kesimi üzerinde baskı yaratacağı uyarısında bulunan Önder, “Sıkıntıya girecek firma sayısının artacağından endişeliyiz. Belki ihracatımız artıyor ancak incelediğimizde belli başlı kalemler bu artışı sırtlıyor; tamamıyla sanayi ihracatındaki artışla büyümüyor ihracat. Bir yandan da ithalat hala çok cazip, iç piyasada da birçok kesim ithalata yöneliyor, bu durum üretimde kalıcı hasar yaratabilir. Kamunun elinde geniş kaynak olmadığını biliyoruz, ama bu sınırlı kaynağın üretim ve ihracata yönlendirilmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

Tüccarın Beklentileri ve İşletme Sermayesi Sorunu

İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel de, işletme sermayesinin en düşük, talebin en zayıf, operasyonel maliyetlerin de en yüksek olduğu bir dönemden geçildiğini hatırlatıyor. TCMB’nin hem politika faizini, hem de gecelik borçlanma faizini 300 baz puan düşürmesine rağmen, bankaların reel sektörün kullandığı ticari kredi maliyetlerini düşürmediğini belirten Önel, beklentilerinin beklenen oranda bir düşüşle faiz maliyetinin azalması olduğunu ifade etti. Ticari ve bireysel mevduat faizinin aynı gün 5 puan birden düşürülmesine rağmen, ticari kredi faizlerinin hala kamu bankalarında yüzde 54-55, özel bankalarda yüzde 60 bandında bulunması, iş dünyasının tepkisini çekiyor.