Made in Europe politikası Türkiye’nin sanayi geleceğini 15 soruda sınıyor

Avrupa Birliği’nin “Made in Europe” politikası, Çin rekabetine yanıt olarak geliştirilen yeni bir çerçeve sunuyor. Türkiye, uzun süredir 30 yıllık Gümrük Birliği sayesinde Avrupa sanayisine entegre bir konumda bulunuyor. Ancak Finera Veri Analizi Genel Müdürü Dr. Mustafa Adıgüzel, bu entegrasyonun bugünkü siparişleri korurken gelecekteki yatırımları tehlikeye atabileceğine dikkat çekiyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da AB’nin “Made in EU” düzenlemesinde Türkiye menşeli ürünlerin eşdeğer muamele görmesini talep ederken, ülkenin üretim kapasitesinin küresel rekabette kritik bir rol oynayabileceğini vurguladı.

Riskli Bir Dönem: Mevcut Siparişler ve Gelecek Projeler

Dr. Adıgüzel, “15 soruda” özetlediği analizde, bugün siparişleri dolu olan bir fabrikanın neden risk altında olabileceğini açıklıyor. Mevcut cirolar güçlü görünse de, yeni projeler kazanamama riskine karşı şirketler hazırlıksız kalabilir. Özellikle 6 Kasım 2026 tarihinde Avrupa Parlamentosu’nda beklenen komite kararı, net bir menşe tanımı getirmediği sürece belirsizliğin devam edeceğini gösteriyor.

İhracat Maliyetleri ve Rekabet Dezavantajı

“Made in Europe” yaklaşımı, kamu alımlarında ve destek programlarında Avrupa’da üretilen ürünleri öncelikli kılıyor. Bu durum, Avrupa’da üretim yapan firmalar için maliyet avantajı sağlarken, Türkiye’deki şirketlerin aynı koşullara uyması gerektiğinde ek gümrük uygulamaları ve yüksek ihracat maliyetleriyle karşı karşıya kalabilir. Özellikle Çin’den temin edilen parçalarla üretilen ürünlerde menşe belirsizliği, AB’nin yeni kriterlerine uygunluk sorunları yaratabilir.

Sektörel Etkiler: Otomotivden Temiz Enerjiye

Yeni düzenlemenin etkisi sadece otomotiv sektörüyle sınırlı kalmayacak. Çelik, alüminyum, çimento ve temiz enerji teknolojileri de kapsam dahilinde. Her sektörün menşe, karbon emisyonu ve içerik kriterleri farklı olduğu için, firmalar ürün bazında risk analizleri yapmalı. Örneğin, düşük karbonlu üretim tek başına yeterli olmayabilir; hem çevresel ölçütler hem de coğrafi menşe koşulları aynı anda karşılanmalıdır.

AB‑Hindistan Anlaşması ve Türkiye’nin Konumu

AB‑Hindistan serbest ticaret anlaşması, Hindistan’ın tarifeli ve gümrük kolaylıklarıyla Türkiye’nin mevcut rekabet avantajlarını aşındırma potansiyeli taşıyor. Ticaret Bakanlığı ve ilgili STK’ların KTO Karatay Üniversitesi BAP kapsamında hazırladığı çalışma, bu gelişmenin riskli bir tablo çizebileceğini vurguluyor. Türkiye, bu ortamda hem yeni pazar paylarını korumak hem de AB’nin destek programlarından yararlanmak için stratejik bir denge kurmak zorunda.

Şirketlerin Hazırlık Süreci ve Uyum Maliyeti

Yeni menşe kurallarına uyum sağlamak, yalnızca birkaç belge hazırlamaktan ibaret değil. Girdi tedarikinde yeni testler, müşteri onayları ve farklı pazarlar için ayrı stok yönetimi gibi adımlar, özellikle KOBİ’ler için sermaye ve finansman sorunlarını tetikleyebilir. Bu nedenle, firmalar hem yasal yürürlük tarihini hem de müşterilerinin yatırım takvimini göz önünde bulundurarak bir hazırlık takvimi oluşturmalı.

Gelecek Projeksiyonları ve Stratejik Tavsiyeler

Dr. Adıgüzel, Türkiye’nin müzakere masasında net bir menşe tanımı, montaj ve bileşen kabul kriterlerinin belirlenmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, geçiş sürelerinin yatırım sözleşmelerine dahil edilmesi ve AB’nin destek programlarıyla tutarlı bir çerçeve oluşturulması, uzun vadeli rekabet gücünü koruyacaktır. Şirketler, nihai yasa çıkmadan erken harekete geçmek yerine, mevcut mevzuatı izlerken ürünlerinin menşe bağlarını tamamlayıp müşterilerinin beklentilerini önceden öğrenerek avantaj elde edebilir.

Sonuç olarak, “Made in Europe” politikası Türkiye için fırsatlar ve riskler barındırıyor. Mevcut siparişleri korumak, gelecekteki yatırımları kaybetmemek için firmaların kapsamlı bir risk analizi yapması, sektörel uyum maliyetlerini planlaması ve AB‑Hindistan dinamiklerini yakından takip etmesi kaçınılmaz görünüyor.