Yat ve Tekne Sektörü Zor Günler Geçiriyor: Kapanmalar ve Belirsizlik Artıyor

Türkiye’nin en büyük tekne, tekne ekipmanları ve aksesuarları fuarı olan Bosphorus Boat Show’a sayılı günler kala, sektör vergi yükü, finansman sıkıntıları ve marina bağlama sorunlarıyla mücadele ediyor. Yat ve Tekne Endüstrisi Derneği (YATED) Başkanı Murat Bekiroğlu ve yönetim kurulu üyeleri, düzenlenen basın toplantısında fuara ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, sektördeki mevcut durumu ve karşılaşılan zorlukları kamuoyu ile paylaştı.

ÖTV ve KDV Artışları Sektörü Vurdu

YATED Başkanı Murat Bekiroğlu, 2017 yılında Özel Tüketim Vergisi’nin (ÖTV) kaldırılması ve Katma Değer Vergisi’nin (KDV) yüzde 18’den yüzde 1’e düşürülmesiyle tekne alımlarında önemli bir artış yaşandığını hatırlattı. O dönemde, farklı meslek gruplarından birçok kişinin uygun finansman modelleriyle tekne sahibi olabildiğini ve bu durumun sektöre çok sayıda yeni üreticinin giriş yapmasına olanak sağladığını belirtti. Pandemi süreciyle birlikte bu üretim hızının daha da arttığını ve ihracatın da başladığını vurguladı.

Ancak, son dönemde yaşanan finansman zorlukları, ÖTV’nin yeniden uygulamaya konulması ve KDV’nin yüzde 20’ye yükseltilmesi, tekne sektörünü ciddi anlamda zor durumda bıraktı. Bekiroğlu, birçok tersanede istihdam kayıplarının yaşandığını, üreticilerin daha önce 50–60 bin Euro’ya tekne satabilirken, bugün satışların yüzde 35–40 oranında gerilediğini ifade etti. Özellikle 15 metre altı teknelerde düşüşün daha belirgin olduğunu, charter sektörünün de bu durumdan olumsuz etkilendiğini dile getirdi.

ÖTV ve KDV artışları nedeniyle birçok firmanın filo yenileme konusunda sıkıntı yaşadığını belirten Bekiroğlu, geçmişte ticari üretim yapanlara tanınan KDV muafiyetinin artık yalnızca 24 metre üzeri tekneler için geçerli olduğunu söyledi. Türkiye’deki üreticilerin büyük çoğunluğunun 24 metre altı tekneler ürettiği düşünüldüğünde, bu durumun teşviklerden yararlanmalarını engellediği ve sektördeki rekabet gücünü olumsuz etkilediği vurgulandı.

Marina Kapasitesi ve Bağlama Ücretleri Sorunu

Sektördeki bir diğer önemli sorunun marina kapasitesi olduğunu belirten Bekiroğlu, Türkiye’deki toplam bağlama kapasitesinin 28 bin civarında olduğunu, buna karşılık Fransa’da 250 bin, İtalya’da 160 bin, İspanya’da ise 130 bin bağlama kapasitesi bulunduğunu ifade etti. Bu büyük farkın, tekne sahiplerini Yunanistan gibi ülkelere yönlendirdiğini ve bağlama fiyatlarının teknelerin değerinin yüzde 10’una kadar çıkabildiğini söyledi.

Rekabet Gücü Azalıyor

Vergi yükünün üreticileri zor durumda bıraktığını kaydeden Bekiroğlu, döviz kurunun baskılanmasının da maliyetleri artırırken rekabet gücünü düşürdüğünü belirtti. Eskiden kalite–fiyat avantajlarının güçlü olduğunu ancak artık İtalyan markalarıyla aynı seviyede olduklarını ifade etti. Bir örnek vererek, Katar’da bir iş insanının 52 metrelik tekne için Türk üreticiden 30 milyon Euro, İtalyan markadan ise 34,5 milyon Euro teklif aldığını, eskiden 10 milyon Euro olan farkın 4 milyon Euro’ya düştüğünü ve bu durumun müşterilerin tercihlerini etkilemeye başladığını vurguladı.

Bosphorus Boat Show ve Sektör Beklentileri

Bosphorus Boat Show’u YATED ile birlikte düzenleyen ED Fuarcılık Kurucu Ortağı Dilek Soydan’ın verdiği bilgiye göre, 25 Ekim-2 Kasım 2025 tarihlerinde Ataköy Marina’da düzenlenecek etkinlikte 200’ün üzerinde firma, 500’den fazla marka ve 300’den fazla tekne yer alacak. Sektöre yön veren markaları ve en son teknolojileri deniz severlerle buluşturacak fuarda, 2025 ve 2026 model tekneler, Türkiye’nin önde gelen tersanelerinin iddialı modelleri ve dünyaca ünlü yat markalarının yeni model tekneleri deniz tutkunlarının beğenisine sunulacak. 40 bin ziyaretçinin beklendiği fuar 9 gün boyunca ziyaretçi ağırlayacak.

Sektör Alarm Veriyor

Toplantıda konuşan YATED Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Cüncan, mevcut sıkıntılar nedeniyle sektördeki üreticilerin yüzde 10’unun kapandığını, neredeyse yüzde 60’ının da ‘battığından henüz haberi olmadığını’ söyleyerek sektörü bekleyen tehlikeye dikkat çekti. ÖTV ve KDV’nin yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunan Cüncan, sektöre yönelik finansman teşviklerine de ihtiyaç olduğunu kaydetti.

Sonuç olarak, Türk yat ve tekne endüstrisi, artan maliyetler, vergi yükü ve rekabet dezavantajları nedeniyle zorlu bir dönemden geçiyor. Sektör temsilcileri, hükümetin destekleyici politikalar uygulamasını ve marina kapasitesinin artırılması gibi yapısal sorunlara çözüm bulunmasını talep ediyor. Aksi takdirde, sektörde daha fazla istihdam kaybı ve kapanmaların yaşanabileceği öngörülüyor.