TÜİK: İhracat ve İthalat Birim Değerleri Temmuzda Yükseldi, Dış Ticaret Haddi Arttı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 Temmuz ayına ilişkin dış ticaret endekslerini yayımladı. Veriler, hem ihracat hem de ithalat birim değerlerinde artış olduğunu gösterirken, dış ticaret haddinde de iyileşme kaydedildiğini ortaya koyuyor. Bu durum, Türkiye ekonomisinin dış ticaret performansı açısından önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
İhracat Birim Değer ve Miktar Endeksleri
Temmuz ayında ihracat birim değer endeksi, bir önceki yılın aynı ayına göre %4,7 oranında artış gösterdi. Bu artışta, farklı sektörlerdeki değişimler etkili oldu. Özellikle gıda, içecek ve tütün sektöründe %10,5‘lik bir yükseliş gözlemlenirken, ham maddelerde (yakıt hariç) %0,9 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) %4,7 oranında artışlar yaşandı. Ancak, yakıtlar sektöründe ise %6,1‘lik bir düşüş kaydedildi.
İhracat miktar endeksi de aynı dönemde %6 oranında arttı. Miktar endeksindeki değişimler de sektörel farklılıklar gösterdi. Gıda, içecek ve tütün sektöründe %9,1‘lik bir azalma yaşanırken, ham maddelerde (yakıt hariç) %4,6, yakıtlarda %17,9 ve imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) %9,6 oranında önemli artışlar gerçekleşti. Bu durum, Türkiye’nin ihracat yapısında önemli değişikliklerin olduğunu işaret ediyor.
İthalat Birim Değer ve Miktar Endeksleri
İthalat birim değer endeksi, Temmuz ayında geçen yılın aynı ayına göre %0,4‘lük bir artış kaydetti. İthalat birim değerlerindeki değişimlerde de sektörel farklılıklar dikkat çekiyor. Gıda, içecek ve tütün sektöründe %11,2, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) %1,4‘lük artışlar görülürken, ham maddelerde (yakıt hariç) %5,6 ve yakıtlarda %8,8 oranında azalışlar yaşandı. Bu durum, Türkiye’nin ithalat yapısında da önemli değişimlerin olduğunu gösteriyor.
İthalat miktar endeksi ise söz konusu ayda yıllık bazda %5 oranında arttı. Miktar endeksindeki değişimlerde gıda, içecek ve tütün sektöründe %2,3, ham maddelerde (yakıt hariç) %1,9‘luk azalışlar görülürken, imalat sanayisinde (gıda, içecek, tütün hariç) %7,6 ve yakıtlarda %6,5 oranında artışlar kaydedildi. Bu durum, Türkiye’nin ithalatında belirli sektörlerin daha fazla öne çıktığını gösteriyor.
Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Veriler
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, Haziran ayında 150,6 iken Temmuz ayında %4,6 artarak 157,5‘e yükseldi. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise ihracat miktar endeksi, geçen yıl Temmuz ayında 146 iken bu yılın aynı ayında %6 artışla 154,7 olarak hesaplandı.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ithalat miktar endeksi, Haziran ayında 130,3 iken Temmuz ayında %5,2 azalışla 123,5 oldu. İthalat miktar endeksi, Temmuz 2024’te 123,5 iken bu yılın aynı ayında %5 artarak 129,7 olarak belirlendi. Bu veriler, dış ticaretin mevsimsel dalgalanmalardan arındırılmış performansını daha net bir şekilde ortaya koyuyor.
Dış Ticaret Haddi
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve Temmuz 2024’te 88,4 olan dış ticaret haddi, 3,8 puan artışla Temmuz 2025’te 92,2 olarak kayıtlara geçti. Dış ticaret haddindeki bu artış, Türkiye’nin dış ticaret koşullarının iyileştiğini gösteriyor. Yani, Türkiye’nin ihraç ettiği ürünlerin ithal ettiği ürünlere göre daha değerli hale geldiği anlamına geliyor.
Sonuç
TÜİK’in açıkladığı dış ticaret endeksleri, Türkiye’nin dış ticaretinde hem birim değerler hem de miktarlar açısından önemli değişimlerin yaşandığını gösteriyor. Özellikle ihracat ve ithalatta sektörel farklılıkların belirginleşmesi, Türkiye ekonomisinin dış ticaret yapısında dönüşümlerin olduğunu işaret ediyor. Dış ticaret haddindeki iyileşme ise Türkiye’nin dış ticaret koşullarının olumlu yönde ilerlediğini gösteren önemli bir veri olarak değerlendiriliyor.
