Şanlıurfa’da Fıstık Fiyatları Rekor Kırdı: Piyasa Durma Noktasına Geldi
Şanlıurfa, Türkiye’nin fıstık üretiminde önemli bir merkez olmasına rağmen, bu yıl yaşanan rekolte düşüşü fıstık fiyatlarını adeta uçurdu. Geçtiğimiz yıl 250-300 TL aralığında satılan fıstık, bu yıl 500-600 TL gibi rekor seviyelerden alıcı bulmaya çalışıyor. Ancak, fiyatlardaki bu ani ve yüksek artış, fıstık piyasasını adeta durma noktasına getirdi.
Rekolte Düşüşü ve Fiyat Artışının Nedenleri
Şanlıurfa Şıracılar ve Kuruyemişçiler Esnaf Odası Başkanı Ahmet Aslan, rekoltedeki düşüşün temel nedenlerini açıkladı. Aslan’a göre, bu yıl yaşanan kuraklık ve don olayları, fıstık ağaçlarının iki yılda bir meyve vermesi gibi faktörler, rekoltenin ciddi şekilde azalmasına yol açtı. Geçtiğimiz yıl ortalama 200 bin ton civarında olan rekolte, bu yıl yüzde 30 ila 35 civarına geriledi.
Bu durum, doğal olarak fıstık fiyatlarını da yukarıya çekti. Geçen yıl sezonun ilk ürününde kabuklu fıstık fiyatları 180-200 TL iken, bu yıl aynı ürünün fiyatı 550-600 TL aralığında seyrediyor. Baklavalık olarak bilinen boz kavlak fıstığın fiyatı ise geçen yılın iki katına çıkarak 730-750 TL civarına ulaştı. Şanlıurfa TİGEM’de yetişen Siirt cinsi fıstığın fiyatı da 550-650 TL arasında değişiyor.
Üretici Memnun, Tüketici Şikayetçi
Ahmet Aslan, fıstık üreticilerinin fiyatlardan bayağı memnun olduğunu belirtirken, tüketicilerin ise fiyatları yüksek bulduğunu ifade etti. Bir fıstık ağacının dikilip 10 yıl boyunca bakımının yapılmasının ardından verim alınabildiğini vurgulayan Aslan, bu nedenle 600-700 TL‘lik fiyatların aslında düşük bile kalabileceğini savundu. Ayrıca, 2024 yılından 2025 yılına devreden yaklaşık 100 bin ton civarında fıstık mahsulü bulunduğunu da sözlerine ekledi.
Tüccarlar Fiyat Dengesizliğinden Şikayetçi
Fıstık tüccarları ise fiyatlardaki suni yükselişler nedeniyle piyasanın durma noktasına geldiğini belirtiyor. Ellerinde on binlerce ton fıstık bulunduğunu ifade eden tüccarlar, yetkililerin fiyat dengesizliğine bir çözüm bulması gerektiğini dile getiriyor. Fıstık tüccarı Metin Erişen, fiyatı 650 lira olan fıstığa 500 liradan alıcı bulamadıklarını, bu durumun piyasayı olumsuz etkilediğini aktardı. Erişen, “Bu seneki sıkıntımız, fiyatların birden şişmesiyle alıcı bulamamız. Bir günde 100 lira zam alan fıstık şuan 100 lira geriledi. Bu hafta içinde de 500 liraya alıcı bulamıyoruz. Piyasamız şu anda durgun, alıcı yok” şeklinde konuştu.
Piyasa Durma Noktasında: Alıcı Yok, Esnaf İş Yerini Kapatıyor
Metin Erişen, normalde sabah saatlerinden öğle saatlerine kadar fıstık piyasasının kalabalık olması gerektiğini, ancak şu anda alıcı olmadığı için esnafın erkenden iş yerini kapatıp gittiğini belirtti. Fıstık İşletmecisi Hasan Kılıç da fıstık piyasasının durgun olduğunu, fiyatların yüksek olması nedeniyle alışveriş yapamadıklarını ifade etti. Kılıç, kırmızı kabuklu fıstığın şu anda 600-650 TL bandında olduğunu, ancak piyasada bir durgunluk olduğunu ve fiyatları aşağıya çekmeye çalıştıklarını söyledi. Ancak, çiftçinin ürününü düşük fiyata satmak istemediğini de ekledi.
Fiyat Artışının Ekonomik Etkileri ve Gelecek Beklentileri
Şanlıurfa fıstık piyasasında yaşanan bu durumun, bölge ekonomisi üzerinde önemli etkileri olması bekleniyor. Fiyatlardaki artış, tüketicilerin fıstık tüketimini azaltabilir, bu da fıstık satışı yapan işletmelerin gelirlerini düşürebilir. Aynı zamanda, fıstık kullanan gıda işletmeleri de maliyet artışlarıyla karşı karşıya kalabilirler. Özellikle baklava gibi geleneksel tatlıların fiyatlarının artması, tüketici talebini olumsuz etkileyebilir.
Gelecek projeksiyonlarına bakıldığında, rekoltenin önümüzdeki yıllarda artması ve fiyatların dengelenmesi bekleniyor. Ancak, iklim değişikliğinin etkileri, su kaynaklarının azalması gibi faktörler, fıstık üretimini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, fıstık üreticilerinin modern sulama tekniklerini kullanması, kuraklığa dayanıklı fıstık çeşitlerini tercih etmesi ve devletin de bu konuda destek sağlaması büyük önem taşıyor.
