TürkAkım Boru Hattı: Avrupa’nın Enerji Arz Güvenliğinde Kritik Rol Oynuyor

TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı projesi, Rusya ile Türkiye arasında 10 Ekim 2016’da imzalanan hükümetler arası anlaşmayla temeli atıldı ve 9. yılını geride bıraktı. Deniz kısmı 2018’de tamamlanan ve 2020’de devreye alınan bu stratejik proje, bölgesel doğal gaz akışını yeniden şekillendirerek Türkiye’nin enerji arz güvenliğinde ve Avrupa’nın tedarik çeşitliliğinde önemli bir rol üstleniyor.

TürkAkım’ın Kapasitesi ve İşlevi

Rusya’nın Karadeniz kıyısındaki Anapa’dan Türkiye’nin Kıyıköy sahiline uzanan iki hattan oluşan TürkAkım, toplam 31,5 milyar metreküp taşıma kapasitesine sahip. Bu devasa kapasite, hattın bölgesel enerji dengeleri üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor. Hatlardan biri Türkiye iç piyasasına gaz sağlarken, diğeri Avrupa’ya gaz iletiyor, bu da projenin çift yönlü stratejik önemini vurguluyor.

Hattın resmi açılışı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin, Sırbistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ve Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov’un katıldığı törenle 8 Ocak 2020’de gerçekleştirildi. Bu tören, projenin bölgesel ve uluslararası düzeydeki önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Böylece Rus gazı ilk kez doğrudan Karadeniz üzerinden Türkiye ve Avrupa’ya ulaşmış oldu, bu da enerji tedarik yollarında yeni bir dönemin başlangıcını simgeliyor.

TürkAkım’ın Bölgesel ve Küresel Etkileri

Uzmanlara göre TürkAkım, sadece bir boru hattı olmanın ötesinde, stratejik konumuyla bölgesel arz güvenliğinde önemli bir unsur olarak işlev görmeye devam ediyor. Hattın hem Türkiye’nin tedarik rotasını çeşitlendirdiği hem de Rusya’nın Avrupa’ya gaz taşırken Ukrayna, Polonya gibi ülkeler üzerindeki rota bağımlılığını azalttığı belirtiliyor.

Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Osman Zeki Gökçe, Rusya-Ukrayna Savaşı sürecinde hattın öneminin daha net ortaya çıktığını vurguluyor. Gökçe, “Türkiye ve TürkAkım’dan faydalanan komşu ülkeler, tedarik sıkıntısı yaşamadan enerji güvenliklerini koruyabildi” diyor. Bu durum, hattın bölgesel istikrar ve güvenlik üzerindeki olumlu etkilerini açıkça gösteriyor.

Gökçe, halihazırda Avrupa’ya Rus gazı taşıyan 4 boru hattından yalnızca TürkAkım’ın faaliyette olduğuna işaret ederek, “Avrupa’daki araştırma kuruluşu Bruegel’in yayınladığı verilere göre 2025 yılının 39. haftası itibarıyla diğer 3 rotada gaz akışı olmazken TürkAkım boru hattından AB ülkelerine 372 milyon metreküp gaz akışı gerçekleşti. Yılbaşından bu yana toplam akış 13 milyar metreküpü aştı” bilgisini veriyor. Bu rakamlar, TürkAkım’ın Avrupa’nın enerji ihtiyacını karşılamadaki kritik rolünü somut bir şekilde ortaya koyuyor.

Gelecek Projeksiyonları ve Beklentiler

Avrupa’nın Rus gazına bağımlılığı azaltma politikalarına rağmen bölgesel dinamiklerin farklı işlediğini belirten Gökçe, Balkan ve Orta Avrupa ülkelerinin enerji güvenliklerini korumak zorunda olduklarını ifade ediyor. Rus gazının, ABD veya diğer tedarikçilerden gelen sıvılaştırılmış doğal gaza göre daha ekonomik bir opsiyon olarak öne çıkabileceğini vurguluyor. Bu durum, Balkan ve Orta Avrupa ülkelerinin tedarik tercihlerinde farklılaşmaya ve bu ülkelerin AB ülkeleriyle siyaseten ayrışmasına sebebiyet verebileceğine işaret ediyor.

Gökçe, “Kısacası Rus gazının, tüm uzaklaşma politikalarına rağmen TürkAkım üzerinden Avrupa’da pazar bulmayı sürdüreceğini düşünüyorum” diyor. Bu öngörü, TürkAkım’ın gelecekte de Avrupa enerji piyasasında önemli bir oyuncu olmaya devam edeceğini gösteriyor.

TürkAkım’ın Türkiye’ye Ekonomik Katkıları

Gökçe, TürkAkım’ın Türkiye’ye ekonomik katkı sağladığını, spot piyasalardaki fiyat dalgalanmalarına ve tedarik risklerine karşı koruma sunduğunu dile getirerek, “Türkiye bu hat üzerinden hem kendi arz güvenliğini güçlendiriyor hem de Avrupa’ya taşınan gazdan taşıma geliri elde ediyor” ifadelerine yer veriyor. Bu durum, projenin Türkiye için sadece enerji güvenliği açısından değil, ekonomik açıdan da önemli bir değer taşıdığını gösteriyor.

Sonuç olarak, TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı projesi, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini sağlama ve Avrupa’nın enerji ihtiyacını karşılama noktasında kritik bir rol oynamaya devam ediyor. Bölgesel dinamikler ve jeopolitik gelişmeler ışığında, TürkAkım’ın önemi önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor.