5G İhalesi Tamamlandı: İki Paket 2,1 Milyar Dolara Satıldı, Rekabet Kızıştı!

Türkiye’nin mobil iletişim altyapısını kökten değiştirecek ve hem sanayi hem de bireysel kullanıcılar için iletişimde yeni bir çağ açacak olan 5G mobil iletişim frekans tahsisi ihalesi tamamlandı. İhalede en çok rağbet gören iki paket toplam 2,1 milyar dolara satıldı.

İhale Süreci ve Detayları

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bünyesinde gerçekleşen ihale öncesinde BTK Başkanı Ömer Abdullah Karagözoğlu, bu sürecin Türkiye için stratejik bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Karagözoğlu, ihale ile verilecek frekans tahsislerinin, Türkiye’nin teknoloji ve iletişim alanındaki rekabet gücünü artıracağını belirtti.

Karagözoğlu ayrıca, şartnamede yer alan donanımda yüzde 30 yerli ve milli teknoloji şartı ile sadece mobil iletişim operatörlüğünün değil, yerli teknolojilerin gelişiminin de hedeflendiğini ifade etti. Bu şart, yerli üreticileri teşvik ederek Türkiye’nin teknoloji alanındaki bağımsızlığını güçlendirmeyi amaçlıyor.

En Değerli Frekans Paketleri

İhalenin kapalı teklifler aşamasında, en değerli frekans paketleri olarak kabul edilen A-1, A-2 ve A-3 için kıran kırana bir rekabet yaşandı. A-1 paketi için Turkcell 429 milyon dolar, A-2 paketi için Vodafone 426 milyon dolar ve A-3 paketi için TT Mobil (Türk Telekom) 425 milyon dolar teklif verdi. Sözlü aşamada ise tekliflerde herhangi bir artış yaşanmadı, böylece en değerli frekansta ilk aşama tamamlanmış oldu.

Türk Telekom’dan Usul Talebi

B grubu frekansların ihalesi devam ederken, Türk Telekom CEO’su Arif Ümit Önal, usul yönünden bir talepte bulundu. Şartnameye uyum gereği, tahsisi tamamlanan her bir frekans için tutanak tutulması ve taraflarca imzalanmasını istedi. Bu talep diğer operatörler tarafından itiraz edilmeden kabul edildi ve ihale komisyonu başkanı Ömer Abdullah Karagözoğlu da talebi onayladı. Bu durum, her bir paket frekans tahsisine ilişkin teklifler tamamlandığında sonuçların tutanağa bağlanarak taraflarca imzalanmasını sağladı. Ancak bu durum ihale süresini uzattı.

İkinci Paket ve Rekabet

İhalede 3,5 GHz frekans bantlarında yer alan 80’er MHz’lik B1, B2 ve B3 paketleri için de yoğun bir rekabet yaşandı. Turkcell’in teklifi 210 milyon dolar, Türk Telekom’un teklifi 209 milyon dolar ve Vodafone’un teklifi 201 milyon dolar oldu. Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone sözlü teklife katılma kararı aldı. Açık artırmada Turkcell teklifi 214 milyon dolara yükseltti. Vodafone çekilme kararı aldı. Türk Telekom da kapalı zarftaki rakamı değiştirmedi. Böylece en yüksek teklifi 214 milyon dolarla Turkcell, ikinci en yüksek teklifi 209 milyon dolarla Türk Telekom, üçüncü en yüksek teklifi 201 milyon dolarla Vodafone verdi. B1, B2 ve B3 paketleri için toplam 624 milyon dolara satış gerçekleşti.

B4 Paketinde Kıran Kırana Yarış

İhalede B4 soyut paketinde Turkcell’in teklifi 50 milyon dolar, Türk Telekom’un teklifi 50 milyon dolar, Vodafone’un teklifi 61 milyon dolar oldu. Üç şirket de sözlü teklife katılma kararı aldı. Açık artırmada Türk Telekom 173 milyon dolar önerince Vodafone ihaleden çekilme kararı aldı. Vodafone’un çekilmesi sonrası açık artırma Turkcell ve Türk Telekom arasında devam etti. Turkcell 179 milyon dolar teklif edince Türk Telekom ara istedi ve 181 milyon dolar teklif etti. Turkcell’in 187 milyon dolar teklif etmesi sonrası Türk Telekom çekildi. B4 soyut paketini Turkcell kazandı.

BTK Başkanı’nın Açıklamaları

BTK Başkanı Ömer Abdullah Karagözoğlu, 5G ihale süreciyle ilgili önemli açıklamalarda bulundu. 2017 yılında kurulan Haberleşme Teknolojileri Kümelenmesi’nin (HTK), sektörün tüm paydaşlarını aynı platformda buluşturarak özgün ve ortak yürütülen projelerle haberleşme altyapımızda yerlilik oranının artırılmasına imkan sağladığını belirtti. 5G’nin donanım ve yazılım ihtiyaçlarına yerli ve milli imkanlarla cevap verebilmek adına önemli adımlar attıklarını vurguladı. Karagözoğlu, Bakanlık, BTK ve TÜBİTAK’ın desteği ile yürütülen bu proje kapsamında 5G altyapıları için kritik altyapılara sahip 5G çekirdek şebekeyi, 5G baz istasyonunu, operasyon yazılımlarının ilk prototiplerini tamamen yerli imkanlarla geliştirdiklerini ifade etti.

Karagözoğlu ayrıca, HTK üyesi firmaların ihracat kapasitesini artırmak için Ticaret Bakanlığı’nın bir programı devreye aldığını ve eğitim, danışmanlık, yurt dışı bağlantılar faaliyetlerinin yüzde 70’inin Bakanlık tarafından karşılanmaya başlandığını belirtti. Yapılan çalışmalarla 4.5G şebekelerinde yerlilik oranının hedeflenen yüzde 45’in üzerine çıkarak yüzde 52’ye ulaştığını ve yeni ihale ile bu oranı yüzde 60’a yükseltmeyi hedeflediklerini sözlerine ekledi. Karagözoğlu, bu ihalenin milli teknoloji hamlesinin en somut kilometre taşlarından biri olduğunu vurguladı.

Bakan Uraloğlu’nun Değerlendirmesi

Bakan Uraloğlu, ihale kapsamındaki frekans bantlarına ilişkin değerlendirmesinde, 700 MHz ve 3,5 GHz frekans bantlarında toplam 400 MHz frekans için 2 milyar 125 milyon dolar asgari değer üzerinden yapılacak ihaleyle, 11 farklı frekans paketi işletmecilere tahsis edileceğini belirtti. İşletmecilerin de ihaleye ayrı ayrı gireceğini ve kendi stratejilerine göre en uygun ve en fazla frekans bandını almak için yarışacağını ifade etti.

Bakan Uraloğlu, 5G teknolojisinin, çok daha düşük gecikme süreleri ve çok daha yüksek bağlantı kapasiteleriyle sadece günlük hayatı değil, iş yapış biçimlerini de değiştireceğini belirtti. 2G, 3G ve 4,5G hizmetlerini başarıyla sürdüren işletmecilerle yoğun teknik çalışmalar yürüttüklerini ve yeni dönemle mobil internet hızlarında 4,5G’ye kıyasla 10 kata varan artış deneyimlenebileceğini kaydetti. Bu açıdan bakıldığında 5G teknolojisinin sahip olduğu çok düşük gecikmeli mobil iletişim ve yoğun makine tipi haberleşme özellikleri ile birçok sektörde iş süreçlerinde önemli değişikliklere yol açacağını vurguladı. Tam otonom sürüş, uzaktan ameliyat, akıllı tarım, akıllı fabrikalar gibi alanlarda 5G’nin sunduğu imkanlardan faydalanılacağını söyledi. 5G altyapısında yerlilik ve millilik teşvik edildiğini ve yüzde 60’a varan yerli ürün, yüzde 30’a kadar milli haberleşme ürünü kullanma zorunluluğu olacağını belirtti. Böylece hem teknolojide dışa bağımlılığı azaltacak hem de yerli üretimi teşvik edeceklerini vurguladı.

Gelecek Beklentiler

700 MHz ve 3,5 GHz frekans bantlarında toplam 400 MHz frekans için 2 milyar 125 milyon dolar asgari değer üzerinden yapılan ihaleyle, 11 farklı frekans paketi işletmecilere tahsis edilecek. Şirketler ihaleye ayrı ayrı girecek ve kendi stratejilerine göre en uygun ve en fazla frekans bandını almak için yarışacak. 30 Nisan 2029 tarihinde sonra erecek olan mevcut yetkilendirmelerin 5G İhalesi kapsamına dahil edilebilmesi için işletmeciler, her yıl brüt satışlarının yüzde 5’i oranında ödeme yapacak.

Asgari değerler üzerinden çıkılacak ihale sonucunda oluşacak bedel, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından hazırlanacak şartnamede belirlenen usulle kazananlar tarafından 3 eşit taksitle ödenecek. Taksitlerin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde ödeme yapılmayan miktar ve süre için yıllık yüzde 7,93’ün iki katı kadar gecikme faizi uygulanacak. Ödemenin vade tarihinden en fazla 30 gün içinde belirlenen faiz oranı ile yapılmaması halinde BTK tarafından ilgili yetkilendirmenin fesih sürecine ilişkin işlemler başlatılacak.

5G Ne Zaman Kullanıma Başlayacak?

Mobil internet hızını mevcuda göre en az 10 kat artıracak 5G teknolojisi, Türkiye genelinde 1 Nisan 2026 itibarıyla herkesin kullanımına sunulacak.

Türkiye, 1991’de araç telefonları aracılığıyla 1G teknolojisiyle tanıştı. Cep telefonuyla görüşme, veri aktarımı ve SMS gönderimine olanak sağlayan 2G ise ülkede 1994’te kullanılmaya başlandı. Temmuz 2009 itibarıyla bu teknoloji başka bir boyuta taşındı ve 3G teknolojisi kullanıcılarla buluştu. 1 Nisan 2016’da 4,5G’nin hayata geçmesiyle 3G aboneliğinden 4,5G aboneliğine hızlı bir geçiş süreci gerçekleşti.

2009’daki 3G mobil haberleşme sistemi kurulmasına ilişkin ihalede A tipi lisans kullanma hakkını Turkcell, B tipi lisans kullanma hakkını da Vodafone, C tipi lisans kullanma hakkını da Avea kazanmıştı. 2015’teki 4,5G ihalesinde Turkcell 8, Avea ve Vodafone 5’er paket satın almıştı.