Para Arzı M3’te Yavaşlama: Ekim 2025’te Yıllık Büyüme %38,3’e Geriledi
Türkiye ekonomisinde para arzının önemli bir göstergesi olan geniş para arzı M3, Ekim 2025 döneminde yıllık bazda %38,3 oranında büyüdü. Bu oran, bir önceki ay olan Eylül 2025’teki %39‘luk büyüme hızına göre hafif bir yavaşlamayı işaret ediyor. En dar para tanımı olan M1’in yıllık büyüme oranı ise yükseliş göstererek Eylül ayındaki %43,5‘ten Ekim ayında %48,4‘e çıktı.
Kredilerde Artış Devam Ediyor
Parasal sektörün verdiği kredilerde de artış eğilimi sürüyor. Hanehalkına verilen kredilerin yıllık artış hızı, Eylül 2025’te %47,8 iken Ekim 2025’te %47,9 olarak gerçekleşti. Finansal olmayan kuruluşlara sağlanan kredilerde ise Eylül 2025’te kaydedilen %37,9‘luk artış, Ekim 2025’te %39,6‘ya yükseldi. Bu veriler, kredi kullanımının hala yüksek seviyelerde seyrettiğini gösteriyor.
M3 Büyümesine En Büyük Katkı Vadeli Mevduatlardan
Geniş para arzı M3’ün bileşenleri incelendiğinde, vadeli mevduatların para arzındaki yıllık büyümeye en büyük katkıyı sağlayan kalem olduğu görülüyor. Vadeli mevduatları, vadesiz mevduatlar takip ediyor. Ekim 2025’te M3’te gözlenen %38,3 oranındaki yıllık büyümede, vadeli mevduatlardaki artışın etkisi %21,2 olarak ölçülürken, vadesiz mevduatların katkısı %12,5 oldu. Para piyasası fonlarının katkısı ise %2,1 ile sınırlı kaldı. Diğer kalemlerin katkısı ise düşük seviyede gerçekleşti.
Aylık Büyümede Vadesiz YP Mevduatların Etkisi
Aylık bazda bakıldığında, geniş para arzı M3’teki %2,0 oranındaki büyümede, vadesiz döviz tevdiat hesaplarındaki (YP) artışın %1,3‘lük etkisi dikkat çekiyor. Bu durum, döviz kurlarındaki hareketliliğin ve yatırımcıların döviz talebinin para arzı üzerindeki etkisini gösteriyor.
M3’teki Artışın Karşılık Kalemleri
Ekim 2025’te geniş para arzı M3, bir önceki aya göre 496 Milyar TL‘lik artış gösterdi. Aynı dönemde en dar para tanımı olan M1, 303 Milyar TL artış kaydetti. Bu artışta vadesiz YP mevduatların etkili olduğu belirtiliyor.
M3’teki yıllık büyümenin karşılık kalemlerine yansıması ise şu şekilde oldu: %32,3‘ü özel sektörden, %5,7‘si genel yönetimden, %1,5‘i banka dışı finansal kuruluşlardan ve %2,9‘u net dış varlıklardan alacaklarda artış şeklinde gerçekleşti. Diğer taraftan diğer kalemler (net) %4 oranında azalış yönünde katkı yaptı.
M3’teki aylık büyümenin karşılık kalemlerine yansıması ise %1,7‘si özel sektörden, %0,3‘ü genel yönetimden, %0,1‘i banka dışı finansal kuruluşlardan ve %0,1‘i net dış varlıklardan alacaklarda artış şeklinde gerçekleşti. Diğer taraftan diğer kalemler (net) %0,2 oranında azalış yönünde katkı yaptı.
Ekonomik Etkiler ve Beklentiler
Geniş para arzındaki bu gelişmelerin ekonomik etkileri çeşitli şekillerde kendini gösterebilir. Para arzındaki büyüme, tüketim harcamalarını ve yatırımları teşvik ederek ekonomik aktiviteyi destekleyebilir. Ancak, aşırı para arzı artışı enflasyonist baskıları da beraberinde getirebilir. Bu nedenle, para politikası yapıcıların para arzı büyümesini yakından takip etmeleri ve enflasyonla mücadele stratejilerini buna göre ayarlamaları büyük önem taşıyor.
Önümüzdeki dönemde para arzı büyümesinin seyrini etkileyecek birçok faktör bulunuyor. Bunlar arasında, küresel ekonomik gelişmeler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) para politikası kararları, kredi talebi ve döviz kurlarındaki hareketler yer alıyor. Bu faktörlerin etkisiyle, para arzı büyümesinin önümüzdeki aylarda nasıl bir seyir izleyeceği yakından takip edilecek.
