Maden İhracatı Rekor Kıracak: Yıl Sonu Hedefi 6 Milyar Doları Aştı!

Türkiye Madencilik Derneği’nin (TMD) 4 Aralık Dünya Madenciler Günü kapsamında düzenlediği “Sorumlu Madencilik Zirvesi 2025″te konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, madencilik sektöründeki önemli gelişmeleri ve hedefleri paylaştı. Bayraktar, Türkiye’nin maden zenginliği ve ihracat potansiyeline dikkat çekerek, maden ihracatının yıl sonunda 6 milyar doları aşacağını belirtti.

Türkiye Madencilik Sektörünün Güçlü Potansiyeli

Bakan Bayraktar, Türkiye’nin maden çeşitliliği açısından dünyada ilk sıralarda yer aldığına vurgu yaparak, dünyada bulunan 90 çeşit madenin 70’inin Türkiye’de bulunduğunu söyledi. Bu durum, ülkenin madencilik sektöründe önemli bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor. Bayraktar, Türkiye’nin endüstriyel ham madde rezervlerinin %2,2’sine, metalik mineral rezervlerinin binde 4’üne, kömür rezervlerinin %1’ine ve jeotermal potansiyelin binde 8’ine sahip olduğunu belirtti. Ayrıca, bor, soda külü, alçı taşı ve kromda dünyanın ilk 5 ülkesi arasında yer alıyoruz.

Türkiye’nin maden çeşitliliğinde dünyada 7. sırada olduğunu ifade eden Bayraktar, sektörün 2024 itibarıyla 363 milyar liralık ekonomik büyüklüğe ulaştığını açıkladı. Madencilik sektörünün 141 bin kişiye doğrudan istihdam sağladığına dikkat çeken Bayraktar, sektörün ülke ekonomisine katkısının giderek arttığını vurguladı.

İhracat Hedefleri ve Stratejiler

Bakan Bayraktar, maden ihracatındaki artış trendine dikkat çekerek, geçen yıl 6 milyar dolar olan ihracatın, bu yılın ilk 11 ayında 5,1 milyar dolara ulaştığını ve yıl sonunda 6 milyar doları aşacağının öngörüldüğünü belirtti. Bayraktar, madencilik sektörünün Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payını artırma hedefiyle çalıştıklarını, 2002’de binde 6 olan bu oranı %5 seviyesine yükseltmeyi amaçladıklarını söyledi. Bu hedefe ulaşmak için iş sağlığı ve güvenliğinden taviz vermeden, çevreyle uyumlu bir şekilde, ham madde yerine katma değerli ara ürün ve uç ürün üretimine odaklanacaklarını ifade etti.

Bakanlık olarak arama faaliyetlerinden üretime kadar her aşamada güncel teknolojileri ve inovatif çözümleri kullandıklarını belirten Bayraktar, 2024’te aylık ortalama 774 olan madencilik denetimi sayısını 2025’te 806’ya yükselttiklerini açıkladı. Yoğunlaşan denetimler sonucunda 2025’in ilk 10 ayında 1323 firmaya idari para cezası uygulandığını ve 2 bin 43 faaliyet durdurma tedbiri alındığını belirtti. Ayrıca, bugüne kadar rehabilite edilen 13 bin hektarlık sahada 23,7 milyon ağaç dikilmesini sağladıklarını vurguladı. Bu çalışmalar, madencilik faaliyetlerinin çevreye duyarlı bir şekilde yürütülmesi için büyük önem taşıyor.

Eti Maden ve MTA’nın Başarıları

Bayraktar, Eti Maden ve Maden Tetkik ve Arama (MTA) Genel Müdürlüğü’nün 90. kuruluş yıl dönümlerini kutladı. Eti Maden’in geçen yıl 2 milyon 500 bin ton bor satışı ile 1 milyar 322 milyon dolarlık gelir elde ederek tüm zamanların rekorunu kırdığını belirtti. Eskişehir Kırka’da kurulan pilot tesisle lityum karbonat üretiminde ilk ürünü elde ettiklerini ve Kırka’da yıllık 600 ton kapasiteli endüstriyel tesisin kurulumuna yönelik çalışmaların devam ettiğini söyledi. Bu gelişmeler, Türkiye’nin lityum üretiminde önemli bir adım attığını gösteriyor.

Nadir Toprak Elementleri (NTE) Sahasında Dev Adım

MTA’nın, Eskişehir-Beylikova’daki nadir toprak elementleri (NTE) sahasında ilk çalışmaları gerçekleştirdiğini ve sahanın Eti Maden’e devriyle arama faaliyetlerinin yoğunlaştırıldığını belirten Bayraktar, 125 bin metrenin üzerinde sondaj gerçekleştirdiklerini ve 694 milyon tonla dünyada tek sahada en büyük ikinci NTE kaynağını tespit ettiklerini açıkladı. İkinci faz olan endüstriyel tesisin kurulması çalışmalarına da devam ettiklerini ve 2026’da tesisin temelini atmayı, 2 yıl içinde de tesisi hayata geçirmeyi hedeflediklerini söyledi. Saflaştırma oranını daha da yükseltecek teknolojiyi daha hızlı bir şekilde alabilmek için farklı ülkelerle görüşmelerin devam ettiğini ve bu sahanın devlet eliyle işletileceğini vurguladı. Bu proje, Türkiye’nin NTE ihtiyacını karşılamada ve dışa bağımlılığı azaltmada kritik bir rol oynayacak.

Stratejik Adımlar ve Gelecek Projeksiyonları

Bakan Bayraktar, “Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporu”nu yayımladıklarını ve toplam 37 maden türünü belirlediklerini anımsattı. Türkiye’nin stratejik ve kritik madenlerini ilk kez hukuki güvenceye kavuşturduklarını ve Kritik Madenler Strateji Belgesi’ni kısa bir süre içinde kamuoyu ile paylaşacaklarını söyledi. Ayrıca, “Öngörülebilir İzin Sistemi” ile yatırımcılara devlet güvencesi verdiklerini ve stratejik ve kritik madenler için acele kamulaştırma yetkisinin kullanılacağını belirtti. Kanunla Cumhurbaşkanı’na ulusal maden stoklarını belirleme yetkisi verildiğini ve Türkiye’nin artık sadece maden çıkaran değil, madenini stratejik değerine göre yöneten bir ülke haline geleceğini vurguladı.

İstanbul Finans Merkezi’nde Maden Borsası

İstanbul Finans Merkezi’nde maden borsasını hayata geçirmeyi hedeflediklerini belirten Bayraktar, EPİAŞ’ın bu konuda Sermaye Piyasası Kurulu’na başvurusunu yaptığını ve Kurulun en kısa sürede gerekli izni vermesini beklediklerini söyledi. Maden borsasının kurulması, sektörün şeffaflığını ve rekabetçiliğini artırarak, yatırımcılar için yeni fırsatlar yaratacaktır.

Cari açığı düşürmek için altın ithalatının azaltılması gerektiğine dikkat çeken Bayraktar, şu anda 30-40 tonları bulan yıllık üretimi 100 tonlara çıkarmayı ve yerin altındaki bu değeri ekonomiye kazandırmayı hedeflediklerini söyledi. Afrika Nijer’deki altın sahasında faaliyetlerin ilk fazını tamamladıklarını ve Türkiye dışında altın üretimine Nijer’de başlayacaklarını belirtti. Özbekistan’da da altın başta olmak üzere farklı maden türlerine yönelik arama faaliyetlerinin sürdürüldüğünü ve Pakistan, Azerbaycan, Fas, Kırgızistan, Libya ve Suriye’de madencilik alanındaki faaliyetlerin somut projelere dönüştürme çalışmalarının devam ettiğini açıkladı. Bu uluslararası projeler, Türkiye’nin madencilik sektöründeki etkinliğini ve rekabet gücünü artıracaktır.

Sonuç olarak, Türkiye madencilik sektörü, zengin kaynakları, artan ihracat potansiyeli ve stratejik yatırımlarla ülke ekonomisine önemli katkılar sağlamaya devam ediyor. Bakan Bayraktar’ın açıklamaları, sektörün geleceği için umut verici bir tablo çiziyor.