TUSİD: Paslanmaz Hurdası İhracatı ve İthalatında Büyük Kayıp Yaşanıyor
Endüstriyel Mutfak, Çamaşırhane, Servis ve İkram Ekipmanları Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TUSİD) Yönetim Kurulu Başkanı Bekir Topuz, Türkiye’nin paslanmaz çelik geri dönüşümü konusundaki çarpıcı sorunlara dikkat çekti. Topuz, ülkemizde hurda paslanmazın, içeride yeterli geri dönüşüm tesisi olmaması nedeniyle yurt dışına satılmak zorunda kalındığını ve bu durumun ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını vurguladı. Tonunu 1.150 dolara sattığımız hurda paslanmazı, 2.850 dolardan geri alıyoruz diyerek bu vahim durumu özetledi.
Türkiye’de Paslanmaz Çelik Geri Dönüşümünde Büyük Açmaz
Türkiye’de birçok sektörde geri dönüşüm faaliyetleri başarılı bir şekilde yürütülürken, paslanmaz çelik söz konusu olduğunda aynı başarıyı yakalayamıyoruz. Topuz, “Normalde ülkemizde camdan gümüşe, plastikten altına kadar her şey geri dönüştürülebiliyor. Sanayici atıklarını gönderiyor ve o atıklar geri dönüşüm fabrikalarında tekrar ham maddeye dönüştürülüyor. Türkiye’de geri dönüşümü olmayan tek ham madde ise paslanmaz çelik, çünkü paslanmazın bizde fabrikası yok, burada üretilmiyor” ifadeleriyle bu durumu açıkladı.
Bu durumun yarattığı bir diğer sorun ise, Türkiye’de üretilmeyen bir malzeme için uzun yıllardır %12 vergi ödenmesi ve üzerine anti-damping soruşturmaları açılması. Topuz’a göre, Türkiye’de üretici olarak görünen tek bir firma, ürünü dışarıdan kalın olarak getirip burada incelterek faaliyet gösteriyor ve bu durumdan yıllık 50-60 milyon dolar kar elde ediyor. Bu durum, diğer üreticilerin ek vergi ödemesine ve dolayısıyla fiyatların yükselmesine neden oluyor ve pazarda rekabet avantajını kaybetme riski yaratıyor.
Hurda İhracatı ve İthalatı Döngüsü: Büyük Ekonomik Kayıp
Türkiye’de kurulu bir paslanmaz çelik fabrikası olmaması nedeniyle, hurda paslanmazın geri dönüşümü de mümkün olmuyor ve bu hurda yurt dışına satılmak zorunda kalınıyor. Topuz, Türkiye’ye yıllık 650 bin ton paslanmaz çelik geldiğini ve bunun yaklaşık 100 bin tonunun fire olarak geri dönüşüme gittiğini belirtiyor. Bu da, 115 milyon dolara satılan hurdanın, 285 milyon dolara geri alınması anlamına geliyor. Eğer Türkiye’de entegre bir paslanmaz çelik fabrikası kurulabilse, bu para ülke içinde kalacak ve ekonomiye kazandırılacak.
Topuz, “Bütün ürünlerin hurdası Türkiye’de kalıp tekrar ekonomiye kazandırılırken sadece paslanmaz çeliğin hurdası yurtdışına çıkıyor. Biz alüminyumun, bakırın ve diğer metallerin hurdasını dışarıdan getirip Türkiye’de işlerken, kendi paslanmazımızı ve asıl değerli olanı maalesef dışarıya gönderiyoruz,” diyerek bu durumun ne kadar ironik olduğunu vurguladı.
Çözüm: Entegre Paslanmaz Çelik Fabrikası ve Devlet Desteği
Türkiye’nin bu durumdan kurtulması için çözüm, burada bir entegre paslanmaz çelik fabrikası kurulması. Ancak bu yatırımın yüksek maliyeti nedeniyle tek bir firma tarafından yapılması mümkün değil. Topuz, bu nedenle devlet desteğinin şart olduğunu vurguluyor. Kurulacak fabrikanın en az 1 milyon ton kapasiteli olması gerektiğini belirten Topuz, bu yatırımın Türkiye için son derece stratejik olduğunu ve bu konudaki görüşlerini her platformda yetkililere aktardıklarını ifade etti.
Böyle bir fabrikanın kurulması, Türkiye’nin tüm iç pazar ihtiyacını karşılayacak, ürünlere erişimi kolaylaştıracak ve aynı zamanda yeni bir ihracat potansiyeli yaratacak. Bu durum, Türkiye’nin paslanmaz çelik sektöründeki dışa bağımlılığını azaltacak ve ekonomiye önemli katkılar sağlayacaktır.
İhracat Gücü Korunuyor, Çin İthalatı Artıyor
Endüstriyel mutfak sektöründe ihracatın geçtiğimiz yılla benzer bir şekilde ilerlediğini belirten Topuz, yılın ilk yedi ayında 3 milyar dolarlık ihracat yapıldığını ve yıl sonuna kadar bu rakamın 5,7 milyar dolar civarında olmasının beklendiğini söyledi. “Endüstriyel mutfak sektörü her zaman ihracatı en güçlü sektörlerin başında geliyor. Toplamda 100’den fazla ülkeye ihracatımız var,” dedi. Ancak, karlılıkta tüm sektörlerde olduğu gibi bu sektörde de ciddi bir düşüş yaşanıyor. Karlılığın ortalama yarı yarıya düştüğü belirtiliyor.
Topuz, ekonomik zorluklara rağmen sektörde yatırımların devam ettiğini ve şu anda bilinen beş tane ciddi yatırımın olduğunu, bu yatırımların istihdama da önemli katkı sağlayacağını vurguladı. Ancak bu yatırımların öz sermaye ile yapıldığı ve mevcut faiz oranları ile kredi kullanıp yeni yatırım yapmanın çok zor olduğu belirtildi.
Son dönemde özellikle ev tipi mutfak ürünlerinde Çin’den yapılan ithalatta büyük artışlar olduğuna dikkat çeken Topuz, geçtiğimiz yıl sadece Çin’den ithalatın 1 milyar dolar arttığını belirtti. Bunun en büyük sebebinin paslanmaz çeliğe gelen ek vergiler ve anti damping dedikoduları olduğunu kaydeden Topuz, “Büyük firmalara iş yapan birçok tedarikçi işini kaybetti. Firmalar burada üretim yaptırmak yerine fiyatlar çok daha ucuz kaldığı için dönüp Çin’den ithalat yapmaya başladılar. Geçtiğimiz sene başlayan bu ithalat artışının maalesef bu sene de devam ettiğini görüyoruz. Her geçen gün sanayideki ithalatçılık eğilimi artıyor. Bu eğilimi sanayimiz için önemli bir tehlike olarak görüyoruz,” ifadelerini kullandı.
