İran’da Para Reformu: Riyal’den Dört Sıfır Siliniyor, Geçiş Süreci Başlıyor
İran, para biriminde önemli bir reforma gidiyor. İran Meclisi tarafından onaylanan ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nin de onayını alan kararla, İran Riyali’nden dört sıfır atılacak. Bu karar, İran ekonomisi ve para politikası açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden Onay
Anayasayı Koruyucular Konseyi Sözcüsü Hadi Tahan Nazif, düzenlediği basın toplantısında, İran Merkez Bankası Kanunu’nun 58. maddesinin (a) bendinde yer alan değişikliğin, gerekli düzeltmelerin ardından yeniden incelendiğini ve şeriat hükümleriyle ya da Anayasa ile çelişmediğinin belirlendiğini açıkladı. Bu onay, yasanın yürürlüğe girmesi için son engeli de ortadan kaldırmış oldu.
Geçiş Süreci Nasıl İşleyecek?
Nazif, dört sıfırın kaldırılması sürecinin ani bir şekilde yapılmayacağını, kademeli ve birkaç yıl sürecek bir geçiş dönemi öngörüldüğünü vurguladı. Bu süreçte, Merkez Bankası başta olmak üzere ilgili kurumlar, gerekli altyapıyı hazırlamak ve halkı bilgilendirmekle yükümlü olacak. Geçiş sürecinin kademeli olması, ekonomik şokları minimize etmeyi ve halkın yeni para birimine adaptasyonunu kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Meclis Kararı ve Oylama Detayları
İran Meclisi, söz konusu yasa tasarısını 5 Ekim’de kabul etmişti. Yapılan oylamada, 263 milletvekilinden 144’ü “evet”, 108’i “hayır” ve 3’ü “çekimser” oy kullanmıştı. Meclis’teki bu nispeten yüksek kabul oranı, hükümetin reform konusundaki kararlılığını ve parlamentonun desteğini gösteriyor.
Yeni Para Birimi ve Alt Birimi
Kabul edilen düzenlemeye göre İran’ın ulusal para birimi yine “Riyal” olarak belirlendi. Ancak, yeni sisteme göre mevcut 10 bin Riyal, 1 “Yeni Riyal”e denk gelecek. Para biriminin alt birimi olarak ise “Kıran” (kuruş) kullanılması öngörülüyor. Bu değişiklik, günlük işlemlerde kolaylık sağlamayı ve muhasebe süreçlerini basitleştirmeyi hedefliyor.
Tasarı Daha Önce de Gündeme Gelmişti
Aslında, para biriminden sıfır atılması fikri yeni değil. 2020 yılında hazırlanan bir yasa tasarısında, para biriminden dört sıfırın kaldırılması ve “Riyal” yerine “Tümen”in ana para birimi olarak kullanılması öngörülmüştü. Ancak, Anayasayı Koruyucular Konseyi, tasarıdaki bazı ifadeleri belirsiz bularak itiraz etmişti. Bu nedenle tasarı askıya alınmış ve uzun süre yeniden gündeme getirilmemişti. Mevcut düzenleme, bu eski tasarıdan farklı olarak, “Riyal” adını koruyor ve sadece sıfırların atılmasına odaklanıyor.
Ekonomik Etkileri ve Beklentiler
Bu para reformunun İran ekonomisi üzerindeki potansiyel etkileri çok yönlü olabilir. Öncelikle, günlük ticareti ve finansal işlemleri kolaylaştırarak iş yapma maliyetlerini düşürebilir. Enflasyonla mücadelede sembolik bir etkisi olabilir, ancak gerçek enflasyonla mücadele için daha kapsamlı ekonomik politikalar gerekiyor. Ayrıca, uluslararası ticarette ve finansal işlemlerde İran Riyali’nin algısını iyileştirebilir.
Ancak, geçiş sürecinin iyi yönetilmesi ve halkın bilgilendirilmesi büyük önem taşıyor. Merkez Bankası ve diğer ilgili kurumlar, yeni para birimine geçişin sorunsuz bir şekilde gerçekleşmesi için gerekli tüm önlemleri almalı ve halkı bilgilendirmelidir.
Yurt Dışında Yaşayan İranlılara Destek Yasası
Hadi Tahan Nazif ayrıca, yurt dışında yaşayan İranlıların desteklenmesine yönelik yasa tasarısının da konsey tarafından onaylandığını belirtti. Bu yasa ile yurt dışında yaşayan vatandaşlara yönelik bazı hak ve kolaylıklar yasal zemine kavuşturulmuş olacak ve yakın zamanda uygulamaya geçecektir. Bu, İran’ın diasporasıyla ilişkilerini güçlendirme çabalarının bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Sonuç olarak, İran’ın para birimi reformu, ekonomik modernleşme ve finansal istikrarı sağlama yolunda atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Ancak, başarısı, geçiş sürecinin yönetimi, halkın adaptasyonu ve destekleyici ekonomik politikaların uygulanmasına bağlı olacaktır.
