KKM Sonlandırıldı: Mahfi Eğilmez’den 60 Milyar Dolarlık Zarar Değerlendirmesi
Merkez Bankası (TCMB), Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasını sonlandırdığını duyurdu. Bu kararla birlikte, 23 Ağustos itibarıyla KKM hesaplarında yenileme ve yeni hesap açılışı yapılmayacak. Bu önemli gelişme, ekonomi çevrelerinde geniş yankı uyandırırken, deneyimli iktisatçı Dr. Mahfi Eğilmez, uygulamanın sona ermesiyle ilgili ilk değerlendirmelerini paylaştı.
KKM’nin Tarihi ve Amacı
Dr. Eğilmez, KKM’nin ekonomide irrasyonelliğin bir sembolü haline geldiğini vurgulayarak, uygulamanın yaklaşık 60 milyar dolarlık bir zarara yol açtığını belirtti. Bu zararın, toplumu birçok yönden olumsuz etkilediğinin altını çizen Eğilmez, benzer hataların tekrarlanmaması konusunda uyarılarda bulundu. Eğilmez, 2021 yılında enflasyonun yükselme sinyalleri vermesine rağmen Merkez Bankası’nın faizleri düşürmeye devam ettiğini hatırlatarak, kurlardaki artışın durdurulamaması üzerine KKM’nin devreye alındığını ifade etti.
Eğilmez, o dönemde yaşanan süreci şöyle özetledi: “2021 yılı Eylül ayında, enflasyon da politika faizi de yüzde 19 iken ve de enflasyon yükseliş sinyalleri verirken Merkez Bankası’nın faizleri düşürmeye başlamasıyla girilen irrasyonel sürecin faciaya doğru gittiği kurlarda başlayan yükselme sonucu kısa sürede anlaşıldı. Buna karşılık siyasilerce ortaya atılan faiz sebep enflasyon sonuç ve nas söylemlerinden geri adım atılmadığı için Merkez Bankası bu yanlıştan dönerek faizleri yükseltmeye gidemedi. Tam tersine düşürmeye devam etti. Ne var ki kurlardaki artış durmuyordu. Bu kez panzehir olarak kur korumalı mevduat hesabı (KKM) icat edilerek devreye sokuldu.”
KKM’nin işleyişini de açıklayan Eğilmez, bu hesabı açanların TL veya döviz mevduat hesaplarındaki paralarını belirli bir vade ve faiz karşılığı KKM’ye yatırdıklarını, vade sonunda ise Merkez Bankası tarafından ilan edilen döviz alış kuru ile hesap açılışındaki döviz alış kurunun karşılaştırıldığını belirtti. Kur farkının faiz getirisinden yüksek olması durumunda kur farkının, faiz getirisinin kur farkından yüksek olması durumunda ise faizin ödendiğini ifade etti. Böylece, mevduatın kurdaki değişimlere karşı korunmuş olduğunu söyledi.
60 Milyar Dolarlık Zararın Etkileri
Dr. Eğilmez, KKM’nin 60 milyar dolarlık zarara neden olduğunu ve bu zararın toplumu birçok yönden etkilediğini vurguladı. Merkez Bankası’nın bu zararı üstlenmesinin, 2022 yılında 72 milyar TL kâr elde etmiş olan kurumun, 2023 yılında 818,2 milyar TL, 2024 yılında ise 700,4 milyar TL zarar etmesine yol açtığını belirtti. Zararın 2025 yılında da azalmakla birlikte devam etmesinin beklendiğini ekledi.
Eğilmez, zararın tek nedeninin KKM olmadığını, ancak en büyük etkenin bu uygulama olduğunu ifade etti. Merkez Bankası’nın zarar etmesinin, özellikle dünyada belirsizliklerin arttığı dönemlerde mümkün olabileceğini, ancak KKM uygulamasının zararı önemli ölçüde artırdığını söyledi. Zararın kurlara, rezervlerin değer değişimine bağlı olarak ortaya çıkabileceğini ve hatta para politikasının bir parçası olarak da doğabileceğini belirtti. Ancak, Türkiye’deki zararın büyük ölçüde KKM uygulamasından kaynaklandığını yineledi.
Geleceğe Yönelik Dersler
Ekonomi yönetiminin yanlış bir yola girerek KKM uygulamasını başlattığını belirten Dr. Eğilmez, benzer hataların yapılmaması gerektiğine dikkat çekti. Eğilmez, babasının “Yaşamında bir şey yanlış gidiyorsa önce kendine bak, yaptığın bir hata olup olmadığını araştır, eğer öyle bir şey olmadığına kanaat getirirsen o zaman başkalarına bak” sözünü hatırlattı. Ayrıca, “Hata başkasındaysa yapılacak şeyler sınırlıdır, ama eğer hata sendeyse bu yanlışın çözümünde yapılacak ilk şey hataya yol açan adımları geri almaktır” şeklinde bir ekleme yaptı.
Eğilmez, ekonomi yönetiminin hataya yol açan yanlış adımları geri almak yerine daha da yanlış bir yola girerek KKM uygulamasını getirdiğini ve ülkeyi 60 milyar dolar zarara uğrattığını söyledi. KKM’nin uygulamadan kaldırılmasına rağmen, benzer yanlışları yapma eğiliminin devam edip etmediğinin belirsiz olduğunu ifade ederek, bu durumun gelecekteki ekonomik politikalar açısından önemli bir soru işareti oluşturduğunu belirtti.
Sonuç olarak, Merkez Bankası’nın KKM uygulamasını sonlandırması, Türk ekonomisi için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Uygulamanın yarattığı 60 milyar dolarlık zarar ve ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri, gelecekte benzer hataların tekrarlanmaması için önemli dersler sunuyor. Dr. Mahfi Eğilmez’in değerlendirmeleri, KKM’nin tarihsel arka planını, ekonomik etkilerini ve geleceğe yönelik çıkarımları kapsamlı bir şekilde ortaya koyarak, kamuoyunu bilgilendirme açısından büyük önem taşıyor.
