Kredi Yapılandırması: BDDK Esnetti, Bankalar İsteksiz, Vatandaş Mağdur!

Bireysel kredi ve kredi kartı borçlarını ödemekte zorlanan vatandaşlar için getirilen yapılandırma düzenlemesi, BDDK’nın (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu) esnetmesine rağmen, bankaların isteksizliği nedeniyle beklenen faydayı sağlayamıyor. Özellikle kredi kartı borcunun sadece asgari ödemesini yapabilenler, bankaların kapısından eli boş dönüyor.

BDDK’nın Yapılandırma Hamlesi ve Detayları

BDDK, 10 Temmuz’daki toplantısında, bireysel kredi kartları ve ihtiyaç kredisi borçlarının 48 aya kadar yapılandırılabilmesinin önünü açtı. Bu karar, vatandaşlara 3 ay içinde yapılandırma başvurusunda bulunma imkanı tanıyor. Yapılandırma, dönem borcunu kısmen veya tamamen ödeyemeyen kredi kartı müşterileri, anapara ve/veya faiz ödemeleri geciken ihtiyaç kredisi müşterileri ve daha önce yapılandırılmış bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredisi müşterilerini kapsıyor.

Bu düzenleme ile kredi kartı yapılandırmalarında, borcun yarısı ödenene kadar bankanın kredi kartı limitini artırması engellenirken, ihtiyaç kredisi yapılandırmalarında ise mevcut borç bakiyesini aşacak kredi kullanımının önüne geçildi. Merkez Bankası da kredi kartı yapılandırmasında uygulanacak azami faiz oranını yüzde 3,11 olarak belirledi. Bu oran, yapılandırma için bir tavan faiz niteliği taşıyor.

BDDK’nın bu adımı, daha önce sadece asgari tutarı ödenmeyen kredi kartlarını değil, dönem borcunun kısmen ya da tamamen ödenmeyen kartları da yapılandırma kapsamına alarak önemli bir genişleme sağladı. İhtiyaç kredilerinde ise gecikme süresi 30 günü aşan değil, her türlü gecikmiş ödeme dikkate alınmaya başlandı.

Bankaların İsteği ve Vatandaşın Karşılaştığı Sorunlar

BDDK’nın yapılandırma kurallarını esnetmesine rağmen, bankacılık sektöründe bu durum henüz tam olarak karşılık bulmuş değil. Bazı bankalar mobil uygulamalarına borç yapılandırma özelliği eklese de, başvuruların olumlu sonuçlanma oranı oldukça düşük. Müşteri temsilcileri, yapılandırma için borcun “gecikmeli ürün” statüsüne düşmüş olması gerektiğini belirterek talepleri reddediyor. Bu durum, BDDK’nın esnettiği yeniden yapılandırma şartlarının tam olarak uygulanmadığını gösteriyor.

Vatandaşların karşılaştığı bu tür sorunlar, yapılandırmanın amacına ulaşmasını engelliyor ve hayal kırıklığına yol açıyor. Bankaların, BDDK’nın düzenlemesine rağmen kendi politikalarını gerekçe göstererek yapılandırma taleplerini reddetmesi veya kapsam dışı bırakması, sorunun boyutunu artırıyor.

BDDK’nın Pozisyonu ve Piyasa Dinamikleri

BDDK kaynaklarından edinilen bilgilere göre, bu son kurul kararı normalde bankacılık sektöründe kanunen düzenlenmiş yapılandırma kısıtlarını esnetiyor. Yani bankaların yapılandırma şartlarının kapsamını genişletiyor. BDDK’nın bankaya illa yap diyemeyeceğini vurgulayan BDDK kaynakları sadece koşulları esnettiklerini yineledi. Yapılandırmada Merkez Bankası’nın da faizi belirlediğini bunların ötesinde bankacılık sektörüne zorlama yapılamadığına işaret eden BDDK kaynakları yapılandırmanın ticari ilişki olduğunu ve bunun müşteri ile banka arasında olduğunu vurguladı. Yapılandırmanın normalde her türlü borçluyu kapsadığına hatta icraya gitmiş borcu bile kapsadığına işaret eden BDDK kaynakları bankaları zorlayamayacaklarını dile getirdi.

BDDK kaynakları, yapılandırmanın bir ticari ilişki olduğunu ve banka ile müşteri arasında gerçekleştiğini belirtiyor. Bu nedenle, BDDK’nın bankaları yapılandırma yapmaya zorlama yetkisi bulunmuyor. Ancak, mevcut düzenlemeler bankaların yapılandırma yapmasının önünü açıyor ve şartları kolaylaştırıyor. Bu durum, bankaların inisiyatifine bırakılmış durumda.

Takipteki Alacaklar ve Faiz Oranları

BDDK’nın haftalık verilerine göre, bireysel ihtiyaç kredilerinde takipteki alacak bakiyesi 18 Temmuz ile biten hafta itibariyle 90 milyar 460,4 milyon liraya çıktı. Bu, son bir yılda yüzde 127,52 artış anlamına geliyor. Bireysel kredi kartlarında ise aynı haftada takipteki alacak bakiyesi 97 milyar 70 milyon lira ve geçen yılın aynı haftasına göre artış yüzde 178,46 seviyesinde.

Bireysel ihtiyaç kredisinde takipteki alacakların toplam ihtiyaç kredisine oranı (tahsili gecikmiş alacak oranı) geçen yıl yüzde 3,33 iken, 18 Temmuz itibariyle yüzde 5,18‘e yükseldi. Bireysel kredi kartlarında da tahsili gecikmiş alacak oranı geçen yılki yüzde 2,38 seviyesinden yüzde 4,33‘e çıktı. Bu veriler, borç ödeme zorluğunun arttığını gösteriyor.

Merkez Bankası’nın son faiz indiriminin ardından, bankacılık sektöründe ihtiyaç kredi ve mevduat faizlerinde düşüşler yaşandı. İhtiyaç kredi faizleri geçen haftaya göre 100 baz puana yakın indirilirken, mevduat faizlerinde ise indirim vadeye ve mevduat miktarına göre 200-300 baz puanı buldu.

TL mevduat faizlerinde de düşüşler gözlemlendi. Örneğin, 100 bin liraya kadar olan mevduatta 32 gün vadede mevduat faizi geçen hafta yüzde 46,5 iken bu haftaya yüzde 44,5 ile girdi.

Sonuç: Belirsizlik ve Beklentiler

BDDK’nın yapılandırma konusunda attığı adımlar olumlu olsa da, bankaların isteksizliği nedeniyle vatandaşlar beklenen rahatlamayı yaşayamıyor. Takipteki alacaklardaki artış ve faiz oranlarındaki dalgalanma, ekonomik belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor. Vatandaşlar, bankaların daha yapıcı bir yaklaşım sergilemesini ve yapılandırma sürecini kolaylaştırmasını bekliyor.