Rayiç Bedel Oyunu: Devlete Yıllık 25 Milyar Dolar Kayıp!

Türkiye’de gayrimenkul alım satımında uygulanan rayiç bedel sistemi, devlete her yıl 25 milyar doların üzerinde bir gelir kaybına yol açıyor. Düşük gösterilen tapu bedelleri ve gerçek değerlerin çok altında kalan rayiç bedeller, sadece kamu maliyesinde değil; aynı zamanda konut erişilebilirliği, sigorta sektörü ve kentsel dönüşüm projelerinde de önemli sorunlara neden oluyor.

Rayiç Bedel Sisteminin Ekonomiye Etkileri

CVS Havakent ve CVS Portföy tarafından hazırlatılan kapsamlı bir rapor, tapu bedeli ile gerçek satış bedeli arasındaki uçurumun, kamuya yıllık 25 milyar doların üzerinde bir kayıp yarattığını çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. “Gayrimenkul Değerlemesi Sorunsalı: Vergi Kaybı ve Eksik Sigorta” başlıklı bu önemli raporda, Prof. Dr. Emre Alkin ve Prof. Dr. Kerem Alkin’in detaylı analizleri yer alıyor. Raporda vurgulanan en önemli nokta ise, kapsamlı bir vergi barışı ve ekspertiz bazlı değerleme sistemiyle hem kamu gelir kaybının önlenebileceği hem de gayrimenkul sektöründe adil ve şeffaf bir yapının kurulabileceği.

Rapor, son dört yılda konut fiyatlarında yaşanan hızlı artışa rağmen tapu harçlarının vergi gelirlerindeki payının giderek düştüğüne dikkat çekiyor. Bu durum, mevcut sistemin sadece kamu gelir kayıplarına neden olmakla kalmayıp, aynı zamanda konut yenileme ve kentsel dönüşüm projelerini de olumsuz etkilediğini gösteriyor. Düşük bedel üzerinden yapılan sigorta poliçelerinin, olası bir afet durumunda mağduriyetleri daha da artırabileceği uyarısı da raporda yer alıyor.

Erkut Çavuş: “Düzeltme Kaçınılmaz”

Tulpar Holding Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, konuya ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Çavuş, “Türkiye’de yılda 1,5 milyon konut satılıyor. Tapuda gösterilen rayiç bedelle gerçek satış fiyatı arasındaki fark, yalnızca konut satışlarında 6 milyar dolar kayıp yaratıyor. 38 milyon konutun düşük rayiç bedel üzerinden vergilendirilmesi 8 milyar dolarlık, imarlı arazilerde ise 5 milyar dolarlık bir kayba yol açıyor. Bu durum, hem kamu maliyesi hem de konuta erişim ve sigorta açısından ciddi dengesizliklere neden oluyor. Bu nedenle, şeffaf ve sürdürülebilir bir değerleme sistemine geçilmesi artık bir zorunluluktur” dedi.

Prof. Dr. Emre Alkin, raporda yer alan hesaplamaların önemine dikkat çekerek, “Tapu değeri ile gerçek satış bedeli arasındaki fark ortadan kaldırıldığında, gayrimenkulden alınan vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı iki katına çıkabilir. Mevcut sistemin kamuya maliyeti yaklaşık 25 milyar dolar. Bu durum, sigorta sisteminde de ciddi aksaklıklara yol açıyor” şeklinde konuştu.

Bakanlık Düzenleme Sinyali Vermişti

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, daha önce yaptığı bir açıklamada, tapu harcının gerçek satış bedeli üzerinden alınması gerektiğini vurgulamıştı. Bakan Kurum, “Bu düzenleme ile haksızlığı ve adaletsizliği gidermiş olacağız” ifadelerini kullanmıştı. Bu açıklama, rayiç bedel sisteminde yakın zamanda bir düzenleme yapılabileceği beklentilerini artırmıştı.

Sonuç olarak, rayiç bedel sisteminin yarattığı gelir kayıpları ve adaletsizliklerin giderilmesi için kapsamlı bir reform yapılması gerekiyor. Şeffaf ve adil bir değerleme sistemine geçilmesi, hem kamu maliyesini güçlendirecek hem de konut piyasasında daha sürdürülebilir bir yapı oluşturulmasına katkı sağlayacaktır.