Sıkı Para Politikası TL Mevduatta Kısa Vadeyi Cazip Kıldı
Türkiye’de Haziran 2023’te başlayan sıkı para politikası, yatırımcıların TL mevduat tercihini önemli ölçüde etkiledi. TL mevduatın toplam mevduatlar içindeki payı %60’a kadar yükselirken, düşük faiz ve yüksek enflasyon dönemine kıyasla vade tercihlerinde belirgin bir değişim gözlemlendi. Artan enflasyon ve yükselen faiz oranları, yatırımcıların kısa vadeli mevduatlara yönelmesine neden oldu. Bu strateji, vade sonunda daha yüksek faiz oranlarından yararlanma beklentisiyle desteklendi. Ayrıca, iç ve dış politikadaki belirsizliklerin artması da kısa vadeli tercihleri tetikleyen bir faktör olarak öne çıktı.
TL Mevduatta Yükseliş ve Kısa Vadeye Kayış
Haziran 2023 öncesinde politika faizlerinin düşük tutulması, enflasyonun yüksek seyretmesine rağmen TL mevduat faizlerinin düşük kalmasına yol açmıştı. Dövizin oynaklığı, kur korumalı mevduatların (KKM) cazibesi ve halka arzların getirdiği yüksek kazançlar, yatırımcıların TL mevduattan uzaklaşmasına neden olan önemli etkenlerdi. Ancak, Haziran 2023’te başlayan sıkı para politikası ile birlikte bu durum tersine döndü. Haziran 2023’te %35,06 olan standart TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı, Haziran 2025’te %58,77’ye yükseldi. Bu, son iki yılda yatırımcıların standart TL mevduata olan ilgisinin 23,71 puan arttığını gösteriyor.
Kısa Vadeli Mevduatlarda Dikkat Çekici Artış
Standart TL mevduatın payındaki artışın büyük bir kısmı en kısa vadeli hesaplarda yoğunlaştı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, toplam TL mevduat içinde 1 aya kadar vadeli mevduatların payı %13,85’ten %18,94’e yükseldi. Bu, iki yıllık süreçte 1 aya kadar vadeli mevduatların toplam TL mevduat içindeki payının 5,08 puan arttığı anlamına geliyor.
1-3 ay vadeli mevduatların payında da önemli bir artış yaşandı. Haziran 2023’te %33,13 olan bu oran, Haziran 2025’te %50,80’e fırladı. Bu, 17,66 puanlık bir artışa işaret ediyor. Sonuç olarak, 3 aya kadar vadeli toplam mevduatların payındaki değişim 22,75 puanı buldu ve %46,99’dan %69,73’e yükseldi.
Uzun Vadeli Mevduatlarda Gerileme
Kısa vadeli mevduatlardaki artışın aksine, uzun vadeli mevduatlarda belirgin bir düşüş yaşandı. 3-6 ay arası vadeli toplam mevduatın toplam TL mevduat içindeki payı, Haziran 2023’te %25,93 iken, iki yılın ardından %10,87’ye geriledi. Bu, 15,06 puanlık bir kayıp anlamına geliyor. Benzer şekilde, 6-12 ay arası vadeli toplam mevduatın payı %4,19’dan %2,44’e, 1 yıl üzeri toplam mevduatın payı ise %4,50’den %1,05’e düştü.
Gerçek Kişi ve Ticari Müşterilerin Vade Tercihleri
Gerçek kişilerin TL mevduatlarında kısa vadeye yönelme eğilimi daha belirgin bir şekilde gözlemlendi. BDDK verilerine göre, Haziran 2023’te gerçek kişilerin 3-6 ay arası vadeli TL mevduatlarının toplam mevduat içindeki payı %34,16 iken, Haziran 2025’te bu oran %12,84’e geriledi. Bu, iki yılda 3-6 ay arası vadeli standart TL mevduatın payında 21,35 puanlık bir azalma olduğunu gösteriyor.
Buna karşılık, 1-3 ay arası vadeli mevduatın toplam TL mevduat içindeki payı Haziran 2023’te %35,4 iken, Haziran 2025’te %58,31’e yükseldi. Bu, iki yılda 22,92 puanlık bir artış anlamına geliyor. 1 aya kadar vadeli mevduatın da toplam TL mevduat içindeki payı Haziran 2023’te %5,34 iken, Haziran 2025’te %10,19’a çıktı ve 4,85 puanlık bir artış gerçekleşti. Böylece 3 aya kadar vadede gerçek kişilerin mevduatının toplam TL mevduat içindeki payı iki yılda %40,74’ten 27,76 puanlık artışla %68,50’ye kadar yükseldi.
Ticari müşterilerde de benzer bir eğilim gözlendi. BDDK verilerine göre, Haziran 2023’te ticari müşterilerin 1 aya kadar vadeli mevduatının toplam TL mevduat içindeki payı %26,94 iken, Haziran 2025’te %31,45’e çıktı. Bu, iki yılda 4,51 puanlık bir artış anlamına geliyor. 1-3 aya kadar vadeli mevduatın toplam TL mevduat içindeki payı da iki yılda 10,39 puanlık bir artışla %29,65’ten %40,04’e yükseldi. 3-6 aya kadar vadeli mevduatın payı ise %13,23’ten %8,05’e indi ve 5,18 puanlık bir düşüş yaşandı. 6-12 ay arası vadeli mevduatın payı da %4,71’ten %4,11’e, 1 yıl üzeri mevduatın payı da %3,79’dan %1,15’e kadar geriledi. 3 kadar en kısa vadede mevduatın toplam TL mevduat içindeki payı %56,59’dan iki yılda 14,91 puan artarak %71,5’e yükseldi.
Ekonomik Etkiler ve Gelecek Projeksiyonları
Sıkı para politikasıyla birlikte TL mevduata olan ilginin artması, Türk Lirası’nın değerini destekleme ve enflasyonu kontrol altına alma çabalarına katkıda bulunabilir. Ancak, kısa vadeli mevduatların tercih edilmesi, bankaların uzun vadeli kredi verme kapasitesini sınırlayabilir ve yatırım kararlarını etkileyebilir. Önümüzdeki dönemde, politika faizlerindeki olası değişiklikler ve enflasyon beklentileri, yatırımcıların vade tercihlerini şekillendirmeye devam edecek. İç ve dış politikadaki gelişmeler de TL mevduat piyasasını etkileyebilecek önemli faktörler arasında yer alıyor.
