Türkiye’de Yastık Altı Altın Stoku 363 Milyar Doları Aştı: Detaylı Analiz

Türkiye’deki altın yatırımlarının önemli bir bölümü hala yastık altında tutulmaya devam ediyor. QNB ekonomistleri Erkin Işık, Deniz Çiçek ve Şakir Oktay Gür tarafından hazırlanan son analiz, Türkiye’deki yastık altı altın miktarının büyüklüğünü ortaya koyuyor. Söz konusu analize göre, Türkiye’de yastık altında bulunan altın miktarı 3 bin 100 ton seviyesinde ve bu da yaklaşık olarak 363 milyar dolar değerine karşılık geliyor.

Yastık Altı Altın Miktarının Tahmini

QNB ekonomistleri, yastık altındaki altın yatırımlarına ilişkin kesin bir resmi veri bulunmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle, dış ticaret verileri ve yurtiçi altın üretim rakamları kullanılarak tahmini bir değere ulaşılmaya çalışılmış. Ekonomistler, TÜİK’in aylık olarak yayınladığı dolar bazındaki altın ithalat/ihracat (işlenmiş ve işlenmemiş) verilerini ve aylık ortalama altın fiyatlarını kullanarak ton bazında altın verilerini hesaplamışlardır. Elde edilen net altın ithalat miktarına, aylık bazda yayınlanan yurt içi altın üretimi de eklenmiştir. Bu yöntemle, 1984 yılından itibaren yapılan hesaplamalara göre, Türkiye’deki toplam altın stoku Ağustos ayı itibarıyla 4 bin 210 ton seviyesine ulaşmıştır. Bu da güncel altın fiyatlarıyla yaklaşık 500 milyar dolar anlamına geliyor.

Altın Stokundaki Yıllık Değişimler

Analize göre, 2022 yılında 257 ton olan altın stokundaki artış, 2023 yılında 361 tona yükselmiştir. Ancak, Türk Lirası (TL) faizlerindeki artışın etkisiyle ters dolarizasyon eğilimi güçlenmiş ve altın yatırımlarına olan ilgi azalmıştır. Bu durum, altın stokundaki artışın 2024 yılında 176 tona gerilemesine neden olmuştur. 2024 yılının Ağustos ayı itibarıyla, son 1 yıllık dönemdeki artış ise 171 ton olarak kaydedilmiştir.

Bankalardaki Değerli Maden Hesaplarının Rolü

QNB ekonomistleri, hesapladıkları altın stokunun tamamının kayıt dışı olmadığına vurgu yaparak, uygulanan ekonomi politikalarının etkisiyle 2019 yılından sonra bankalardaki değerli maden hesaplarının belirgin bir şekilde yükselişe geçtiğini belirtiyor. Şubat 2021’de bu hesaplar 667 tona ulaşmıştır. Ancak, sonrasında bir düşüş yaşanmış ve 2024 sonunda 496 ton seviyesine gerilemiştir. 2024 yılında ise ılımlı bir artış eğilimi gözlenmiş ve Ağustos sonunda bu hesaplar 524 ton seviyesine çıkmıştır. Ekonomistler, Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarının kapanması ve bu hesaplardaki altına endeksli yatırımların mevduata kaymasıyla bu artışın önümüzdeki aylarda da devam edebileceğini öngörüyor.

Kamunun Altın Rezervleri

Altın stokunun bir kısmının da kamunun sahipliğinde olduğunu belirten QNB ekonomistleri, TCMB’nin kendi sahipliğindeki döviz rezervinin geçen sene 15 ton gerileyerek 512 ton olduğunu, buna karşın Hazine’nin altın rezervinin 11 ton artışla 61 tona çıktığını belirtiyor. Bu verilere göre, kamunun sahipliğindeki toplam altın rezervi 2024 yılında 4 tonluk sınırlı bir düşüşle 573 tona gerilemiştir. Ancak, 2024 yılının ilk 8 ayında TCMB sahipliğindeki altın 30 ton artarken, Hazine sahipliğindeki 16 ton gerilemiştir. Sonuç olarak, kamunun altın rezervi 14 ton artışla 587 tona yükselmiştir.

Yastık Altı Altın Miktarındaki Son Değişimler

QNB ekonomistleri, kamu ve bankalar sahipliğinde bulunan altın rezervi dışında kalan kısmın kayıt dışı altın stokunu yansıttığını düşünüyor. Bu doğrultuda, yastık altı altın stokunun geçen sene 143 ton artışla 3 bin 49 tona yükseldikten sonra, 2024 yılının ilk 8 ayında 51 ton daha artarak 3 bin 100 ton olduğunu hesaplamışlardır. Bu da güncel altın fiyatlarıyla yaklaşık 363 milyar dolarlık bir yastık altı yatırıma işaret ediyor.

Gelecek Beklentileri ve Riskler

Son aylarda yastık altı altına yatırımların kayış hızının belirgin bir şekilde yavaşladığı gözlemleniyor. QNB ekonomistleri, bu durumun TL yatırımlarının faiz cazibesinin yanı sıra, altın fiyatlarının ulaştığı yüksek seviyelerden kaynaklanabileceğini belirtiyor. Yıllık yastık altı altın yatırımlarındaki yıllık artış hızı 100 ton civarına gerilemekle birlikte, 2024 yılının ilk 8 ayındaki ortalama aylık artış 6 ton ile sınırlı kalmıştır. Ekonomistler, önümüzdeki dönemde KKM altın mevduatının kapanması ve faizlerin gerilemesiyle burada bir artış olup olmayacağının yakından takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bu analiz, Türkiye ekonomisi ve yatırımcı davranışları açısından önemli içgörüler sunmaktadır. Yastık altı altın miktarındaki değişimler, hem bireysel yatırım kararlarını hem de genel ekonomik eğilimleri etkileyebilecek potansiyele sahiptir.