İlaç Kıtlığı Alarmı: Eczacılar Sabit Euro Kuruna Acil Çözüm İstiyor
Türkiye’deki ilaç sıkıntısı giderek derinleşiyor. Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS) Genel Başkanı Nurten Saydan, mevcut durumun sürdürülebilir olmadığını belirterek, ilaç fiyatlandırmasında kullanılan sabit Euro kurunun piyasa koşullarıyla uyumlu hale getirilmesi gerektiğini vurguladı. Eczacılar, özellikle son bir yılda artan ilaç yokluğu nedeniyle zor günler geçiriyor.
İlaç Kıtlığının Temel Nedeni: Kur Farkı
Saydan, ilaç kıtlığının temelinde, sabit Euro kuru ile piyasa döviz kuru arasındaki büyük farkın yattığını ifade ediyor. İlaç Euro kurunun yaklaşık bir yıldır güncellenmemesi, piyasadaki ilaç tedarikini olumsuz etkiliyor. “Kur farkı büyüdükçe firmaların ilaç tedarik etme motivasyonu düşüyor,” diyen Saydan, bu durumun eczanelerde boşalan raflar ve karşılanamayan reçetelerle sonuçlandığını belirtiyor.
Eczacılar, durumun vahametini şu sözlerle dile getiriyor: “Bir yıl öncesine kıyasla ilaç yokluğu ciddi şekilde arttı. Eczaneler, boşalan raflar ve karşılanamayan reçetelerle mücadele etmek zorunda kalıyor.”
Piyasada Bulunamayan İlaçların Çeşitliliği
Sorun sadece temel ağrı kesicilerle sınırlı değil. TEİS Başkanı, resmî makamların açıkladığından çok daha fazla ilacın piyasada bulunamadığını vurguluyor. Temini zorlaşan ürünler arasında grip aşıları, tansiyon, diyabet, depresyon, Parkinson ve kanser tedavisinde kullanılan hayati ilaçlar da bulunuyor. Özellikle mevsimi olmasına rağmen grip aşılarına erişimde yaşanan sıkıntılar dikkat çekiyor.
Saydan, “Kemoterapi ilaçları, insülinler, tansiyon hapları, ritim bozukluğu ve kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan ilaçlar… Hatta çocukların sıklıkla ihtiyaç duyduğu şuruplar ve ateş düşürücüler bile yokluk listesinde. Bu tablo her geçen gün ağırlaşıyor,” diyerek durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Sabit Euro Kuru ve Piyasa Kuru Arasındaki Uçurum
Türkiye’deki ilaç fiyatlandırma modelinin temel sorun kaynağı olduğunu belirten Saydan, İlaç Fiyat Kararnamesi kapsamında uygulanan sabit Euro kurunun piyasa kurunun çok altında kaldığını söylüyor. Şu anda ilaç fiyatlandırmasında kullanılan sabit Euro kuru 21,67 TL iken, gerçek döviz kuru 49 TL‘ye yaklaşmış durumda. Aradaki bu büyük fark, özellikle yurt dışından ilaç veya hammadde getiren firmaların birçok ürünü sisteme vermemesine veya çok sınırlı miktarda vermesine neden oluyor.
Çözüm Önerileri ve Beklentiler
TEİS Başkanı, kurun mevcut haliyle sürdürülebilir olmadığını belirterek acil düzenleme çağrısı yapıyor: “İlaç fiyatlandırmasında kullanılan sabit kur gerçekçi seviyeye çekilmeli. Şubat 2026’daki düzenlemeyi beklemek çözüm değil. Aksi hâlde ilaç yokluğu daha da artacak, vatandaşlar en temel tedavilere erişemeyecek.” Saydan, geciken her günün halk sağlığı açısından daha büyük risk doğurduğunu vurguluyor: “Güncelleme geciktikçe insanlar sağlıklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyor.”
Ekonomik Etkileri ve Sektörel Bağlam
İlaç sektöründe yaşanan bu durum, sadece sağlık sorunlarına yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomik etkileri de beraberinde getiriyor. İlaç tedarikinde yaşanan aksamalar, eczanelerin gelirlerini düşürürken, ilaç firmalarının da karlılıklarını olumsuz etkiliyor. Ayrıca, hastaların tedaviye erişimindeki zorluklar, iş gücü kaybına ve genel sağlık harcamalarının artmasına neden olabilir.
Mevcut ilaç fiyatlandırma politikası, Türkiye’nin ilaç üretim kapasitesini de olumsuz etkileyebilir. Hammadde ithalatında yaşanan zorluklar ve düşük karlılık oranları, yerli ilaç üreticilerini yatırım yapmaktan alıkoyabilir ve uzun vadede sektörün rekabet gücünü azaltabilir.
Gelecek Projeksiyonları ve Beklentiler
Eğer ilaç fiyatlandırmasında kullanılan sabit Euro kuru güncellenmezse, ilaç kıtlığının daha da artması ve temel tedavilere erişimin zorlaşması bekleniyor. Bu durum, halk sağlığı açısından ciddi riskler oluştururken, ekonomik olarak da önemli kayıplara yol açabilir. İlaç sektörünün sürdürülebilirliği ve halk sağlığının korunması için acil ve etkili çözümlerin hayata geçirilmesi gerekiyor.
TEİS ve diğer ilgili kuruluşlar, hükümet nezdinde girişimlerde bulunarak, ilaç fiyatlandırmasında kullanılan sabit Euro kurunun güncellenmesi için baskı yapmaya devam edecekler. Ayrıca, ilaç tedarik zincirinin güçlendirilmesi ve yerli ilaç üretiminin desteklenmesi gibi konularda da çalışmalar yürütülecek.
